Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » İktisat Lisans Programı » Çalışma Ekonomisi

Ünite 3: Emek Talebi — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Tam Rekabetçi Emek Piyasası — İşlerin ve işgücünün homojen olduğu, çok sayıda işçi ve işverenin bulunduğu, şeffaflık ile emek hareketliliğinin tam olduğu ve sendikaların yer almadığı ideal piyasa türüdür. Örnek olarak, vasıfsız tarım işçilerinin çalıştığı ve herkesin aynı ücreti aldığı standart bir tarım işçiliği piyasası gösterilebilir.

Denge Ücreti — Emek arzı ile emek talebini eşitleyen ve piyasada işsizliğin ortadan kalkmasını sağlayan ücret düzeyidir. Piyasayı temizleyen ücret olarak da bilinen bu noktada, o ücrete razı olan herkes iş bulabilir.

Tek Ücret Kanunu — Tam rekabet piyasası koşullarında, kısa dönemde bölgesel veya sektörel ücret farklılıkları olsa bile işgücünün hareketliliği ve şeffaflık sayesinde uzun dönemde ücretlerin eşitleneceğini savunan kuraldır. Örneğin, iki farklı şehirdeki aynı vasıftaki metal işçilerinin zamanla aynı ücreti alması bu kanunla açıklanır.

Talep Fazlası — Veri bir ücret düzeyinde, işverenlerin talep ettiği emek miktarının çalışmak isteyen işçilerin arz ettiği emek miktarından fazla olması durumudur. İşçi bulamayan işverenlerin rekabeti nedeniyle bu durum ücretlerin yükselmesine yol açar.

Arz Fazlası — Veri bir ücret düzeyinde, çalışmak isteyen işçilerin arz ettiği emek miktarının işverenlerin talep ettiği emek miktarından fazla olması durumudur; diğer bir deyişle işsizlik durumudur. İş bulamayan işçilerin rekabeti ücretlerin düşmesine neden olur.

Ücret Katılığı (Rijitliği) — Parasal ücretlerin sendikalar, toplu sözleşmeler veya işverenlerin tercihleri nedeniyle aşağı yönlü esnek olmaması ve düşürürilememesi durumudur. Kriz dönemlerinde bile maaşların nominal olarak düşmemesi buna örnek teşkil eder.

Marjinal Ürün Değeri (VMP) — İlave bir işçinin istihdam edilmesi sonucunda toplumun elde ettiği ekstra üretim miktarının para cinsinden ifade edilen değeridir. Son işçinin fiziksel marjinal ürünü ile malın piyasa fiyatının çarpımıyla hesaplanır.

Marjinal Ürün Geliri (MRP) — İlave bir işçinin işe alınmasıyla firmanın elde ettiği toplam gelir artışını gösteren tutardır. İşçinin marjinal ürünü ile firmanın marjinal gelirinin çarpımı ile elde edilir.

Etkin Ücret Teorileri — İşverenlerin, verimliliği artırmak, işçi devrini azaltmak veya kalifiye işçileri elde tutmak amacıyla piyasa denge ücretinin üzerinde ödemeyi tercih ettikleri ücretleri inceleyen teorilerdir. Fabrikaların piyasa ortalamasının üzerinde maaş vererek daha yüksek performans beklemesi bu kapsamdadır.

Kaytarma Modelleri — İşverenlerin çalışanların işten kaytarmasını (tembellik yapmasını) engellemek ve iş kaybı maliyetini artırmak için piyasa ücretinin üzerinde etkinlik ücreti ödemesini öngören modeldir. İşini kaybetme korkusu yaşayan işçi daha özverili çalışır.

İşçi Devri Modelleri — Yüksek işçi sirkülasyonunun (devrinin) firmalara eğitim ve maliyet yükü getirmesi nedeniyle, firmaların bu maliyeti düşürmek için yüksek ücret ödemesini savunan modeldir. Deneyimli personelin firmada kalmasını sağlamak amacıyla maaşların cazip tutulmasıdır.

Seçim Modelleri — Firmaların, işgücü piyasasındaki verimli ve yetenekli işçileri kendi bünyelerine çekebilmek için yüksek ücret teklif etmeleri gerektiğini savunan yaklaşımdır. En iyi yetenekleri çekmek için sektör ortalamasının üstünde ücret ödenmesi buna örnektir.

Sosyolojik Modeller — Ücretlerin sadece piyasa arz ve talebiyle değil, aynı zamanda toplumdaki adalet algısı, moral ve grup normları gibi sosyolojik faktörlerle belirlendiğini savunan yaklaşımdır. Çalışanların kendilerine haksızlık yapıldığını düşündüklerinde verimliliklerini düşürmeleri bu kapsamdadır.

İçsel Emek Piyasaları — Firmaların üst düzey pozisyonları dışarıdan işçi almak yerine, firma içindeki mevcut çalışanları terfi ettirerek doldurduğu kurumsal yapı ve kurallar bütünüdür. Büyük bankaların genel müdürlük pozisyonları için kendi içlerindeki müdürleri yükseltmesi buna örnektir.

Ortalama Emek Maliyeti (ACL) — Firmanın çalıştırdığı toplam işçi başına katlandığı ortalama maliyet düzeyidir. Tam rekabet piyasasında işçilerin tamamına aynı ücret ödeniyorsa ortalama maliyet doğrudan ücret oranına eşittir.

Marjinal Emek Maliyeti (MCL) — Firmaya bir işçi daha almanın maliyet getirisindeki artışı ifade eden kavramdır. Tam rekabet piyasasında her yeni işçiye aynı ücret ödendiği için marjinal emek maliyeti veri ücret oranına eşittir.

Piyasayı Temizleyen Ücret — Emek arz edenlerin miktarının, emek talep edenlerin miktarına tam olarak eşitlendiği, ne arz fazlası ne de talep fazlası bırakan denge ücretidir. Bu noktada piyasada gönüllü işsizlik dışarısında işsiz kalmaz.

Mobilite (Emek Hareketliliği) — İşgücünün coğrafi olarak veya mesleki anlamda bir işten diğerine, bir piyasadan başka bir piyasaya maliyetsiz ve engelsiz bir şekilde geçebilme yeteneğidir. Tam rekabet piyasasının en temel varsayımlarından biridir.

Ölçek Etkisi — Ücret oranlarında meydana gelen değişimlerin, firmanın maliyetlerini etkileyerek üretim ölçeğini küçültmesi veya büyütmesi ve buna bağlı olarak emek talebini değiştirmesidir.

İkame Etkisi — Faktör fiyatlarındaki değişmelere bağlı olarak, firmanın nispi olarak pahalılaşan üretim faktörü yerine ucuzlayan diğer faktörü (örneğin emeğin yerine sermayeyi) kullanma eğilimidir.