Ünite 2: Para Arzının Belirlenme Mekanizması — Örnekler
myders hazırladı Ders kitabında bu ünite için örnek kutusu yok. Aşağıdaki örnekler ünite içeriğinden hazırlandı; kavramı somut bir durumla açıklamak için.
Kaydi Para Yaratım Sürecimyders hazırladı
Ahmet Bey, birikimi olan parayı mahallesindeki ticari bankaya vadesiz mevduat olarak yatırır. Banka bu tutarın yasal zorunlu karşılığını ayırdıktan sonra kalan kısmını yeni bir işletme kredisi olarak Ayşe Hanım'a verir. Ayşe Hanım bu krediyle dükkanına hammadde alır ve ödemeyi yaptığı satıcı parayı tekrar kendi banka hesabına yatırır; böylece bankacılık sistemi içinde kredi ve mevduat ilişkisiyle yeni kaydi para yaratılmış olur.
Açık Piyasa İşlemleri ile Baz Paramyders hazırladı
Merkez bankası, piyasadaki likiditeyi ayarlamak amacıyla elindeki Devlet İç Borçlanma Senetlerini (DİBS) ticari bankalara satar. Bankalar bu senetleri satın almak için Merkez Bankası'ndaki rezervlerini kullanırlar. Bu işlem sonucunda bankacılık sisteminin rezervleri ve dolayısıyla parasal taban (baz para) daralmış olur.
Zorunlu Karşılık Oranının Etkisimyders hazırladı
Merkez bankası, ekonomideki para arzını kontrol etmek için zorunlu karşılık oranlarını artırma kararı alır. Ticari bankalar topladıkları mevduatlar karşılığında merkez bankasında daha yüksek yasal oranlarda rezerv tutmak zorunda kalır. Bu durum bankaların açabileceği kredi tabanını daraltarak kaydi para yaratımını yavaşlatır ve toplam para arzını azaltır.
