Ünite 2: Para Arzının Belirlenme Mekanizması — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Merkez bankasının açık piyasa işlemleri (APİ) yoluyla piyasadan Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) satın almasının baz para ve banka rezervleri üzerindeki etkilerini adım adım açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Merkez bankasının DİBS satın alması piyasaya likidite sağlar; bu durum bankaların Merkez Bankası'ndaki rezervlerini ve dolayısıyla parasal tabanı (baz parayı) artırır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Ticari bankaların ve mevduat kabul eden finansal kuruluşların, kredi ve mevduat ilişkileri üzerinden kaydi para yaratım sürecini aşamalı bir örnek vererek irdeleyiniz.
Yanıt / ipucu
Sisteme yatırılan ilk vadesiz mevduatın zorunlu karşılık düşüldükten sonra kredi olarak verilmesi, bu kredinin harcanarak tekrar bankacılık sistemine dönmesi ve sürecin azalan bir ivmeyle tekrarlanması kaydi parayı yaratır.
Alıştırma 3myders hazırladı
İktisat teorisindeki dışsal para arzı yaklaşımı ile Post-Keynesyenlerin savunduğu içsel para arzı yaklaşımını temel varsayımları ve faiz ilişkisi açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Dışsal yaklaşımda para arzı merkez bankasınca faizden bağımsız belirlenirken; içsel yaklaşımda para arzı ekonomik birimlerin kredi talebine bağlı olarak faizle pozitif yönlü ilişki içinde belirlenir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Halkın nakit tutma oranındaki değişimlerin ve bankaların serbest rezerv bulundurma isteklerinin para çarpanı (m) ve toplam para arzı üzerindeki olası sonuçlarını tartışınız.
Yanıt / ipucu
Halkın nakit tutma oranının artması veya bankaların yüksek serbest rezerv tutması kaydi para yaratımını sınırlar, para çarpanını küçülterek para arzını daraltıcı etki yapar.
Alıştırma 5myders hazırladı
Para arzının belirlenmesinde rol oynayan üç temel aktörün (Merkez Bankası, ticari bankalar ve banka dışı kesim) sisteme katkılarını ve görev alanlarını eşleştirerek araştırınız.
Yanıt / ipucu
Merkez Bankası baz parayı yaratır ve politikaları uygular, ticari bankalar kredi vererek kaydi para üretir, banka dışı kesim ise tasarruf ve nakit tercihleriyle süreci şekillendirir.
