Ünite 3: Merkez Bankacılığının Gelişimi ve TCMB — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Merkez bankacılığının tarihsel evriminde İngiltere Merkez Bankası ile ABD'deki FED'in kuruluş süreçlerindeki yapısal farkları karşılaştırarak not ediniz.
Yanıt / ipucu
İngiltere Merkez Bankası tek bir çatı altında ulusal çapta banknot ihraç etmek ve hazinedarlık yapmak üzere kurulmuşken; ABD'de federe devletlerin haklarını koruma isteği nedeniyle tek bir banka yerine 12 adet Federal Reserve Bank'tan oluşan FED sistemi kurulmuştur.
Alıştırma 2myders hazırladı
Modern bir merkez bankasının yerine getirdiği temel fonksiyonlardan biri olan 'son kredi mercii olma' kavramını ticaret bankaları bağlamında açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Son kredi mercii olma fonksiyonu, merkez bankasının geçici likidite sıkışıklığı yaşayan ticaret bankalarına reeskont kredileri sağlayarak sistemin tıkanmasını önlemesi ve bankaların bankası rolünü oynamasıdır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Merkez bankası bağımsızlığının ekonomik ve politik boyutlarını günümüzdeki bütçe açıkları ve atama süreçleri açısından tartışınız.
Yanıt / ipucu
Politik bağımsızlık, yönetim kurulunun hükümet görev süresinden bağımsız atanmasını hedeflerken; ekonomik bağımsızlık, hükümetlerin bütçe açıkları için merkez bankası kaynaklarına başvurmasını ve borçlanma araçları satın almasını engeller.
Alıştırma 4myders hazırladı
Türkiye'de merkez bankacılığının gelişim süreci içinde Osmanlı Bankası ile 1930 yılında kurulan TCMB'nin temel amaç ve imtiyazlarını karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Osmanlı Bankası yabancı sermayeyle kurulmuş olup kârlılığı ön planda tutmuş ve klasik para politikası araçlarını kullanmamıştır; TCMB ise milli bir yapıyla, ulusal paranın istikrarını ve kamu yararını gözetmek amacıyla kurulmuştur.
Alıştırma 5myders hazırladı
TCMB'nin 2001 yılında 4651 sayılı kanun ile geçirdiği yapısal değişimleri ve bu değişimlerin hazineye avans verilmesi üzerindeki etkilerini araştırarak özetleyiniz.
Yanıt / ipucu
2001 yılındaki kanun değişikliğiyle TCMB modern ve bağımsız bir yapıya kavuşmuş, temel amaç fiyat istikrarı olarak belirlenmiş ve Hazine ile kamu kurumlarına avans verilmesi veya kredi açılması tamamen yasaklanmıştır.
