ŞokFiyatlar genel düzeyi dışındaki herhangi bir gelişme nedeniyle toplam arz veya toplam talep eğrilerinde ekonomi politikası uygulamasından kaynaklanmayan kaymalardır. Örneğin, dışsal bir etkenle toplam talebin artması pozitif talep şoku olarak adlandırılır.
Talep ŞokuPara ve maliye politikası eylemleri uygulanmaksızın toplam talebin fiyatlar genel düzeyi dışındaki bir nedenden dolayı değişmesidir. Pozitif talep şoku AD eğrisini sağa kaydırırken, negatif talep şoku sola kaydırır.
Arz ŞokuBir ekonomide toplam arzın fiyatlar genel düzeyi dışındaki bir nedenden dolayı değişmesidir. Pozitif arz şoku millî geliri artırıp fiyatları düşürürken, negatif arz şoku millî geliri azaltıp fiyatları yükseltir.
Genişlemeci (Gevşek) Para PolitikasıPara politikasının nihai hedefe ulaşmak için toplam talebi artırıcı yönde uygulanmasıdır. Merkez bankası bu amaçla politika faizlerini düşürür ve piyasaya likidite sağlar.
Daraltıcı (Sıkı) Para PolitikasıPara politikasının nihai hedefe ulaşmak için toplam talebi azaltıcı yönde uygulanmasıdır. Enflasyonla mücadele amacıyla politika faizleri artırılır ve piyasadan likidite çekilir.
Tam İstihdamÜretim faktörleri içinde emeğin tamamının kullanımı ifade eder; ancak sıfır işsizlik anlamına gelmez, mevcut istihdam düzeyinin doğal istihdam düzeyine getirilmesini hedefler.
Fiyat İstikrarıEkonomik birimlerin yatırım, tüketim ve tasarruf kararları alırken dikkate almaya gerek duymadıkları ölçüde düşük bir enflasyon oranıdır. TCMB'nin temel nihai hedefidir.
EnflasyonEkonomide fiyatlar genel seviyesinde meydana gelen sürekli ve kalıcı artıştır. Kaynak tahsisinde bozulmalara ve gelir dağılımının olumsuz etkilenmesine yol açar.
DeflasyonEkonomide fiyatlar genel seviyesinde meydana gelen sürekli azalıştır. Ekonomik birimlerin faaliyetlerinde monotonluğa ve yıkıcı piyasa sorunlarına yol açabilir.
Finansal İstikrarFinansal sistemde yer alan kurumlarda, piyasalarda ve ödeme sistemlerinde istikrarı ve yaşanan şoklara karşı dayanıklılığı ifade etmek için kullanılan bir kavramdır.
Para Politikası Hedefleme StratejisiPara politikasının yürütülmesinde, doğrudan kontrol edilemeyen nihai amaca, faaliyet ve ara hedefler üzerinden ulaşma stratejisidir. Süreci basitleştirir ve gecikme sorununu hafifletir.
Faaliyet HedefiMerkez bankasının doğrudan kontrol edebildiği para politikası araçlarına çok kolay tepki veren ve ara hedefe ulaşmanın yerini alan ilk aşama hedef değişkenidir (örn. parasal taban).
Ara HedefFaaliyet hedefi değişkenlerinden etkilenen ve fiyat düzeyi, istihdam gibi nihai amaçlara etki edebilen ara basamak hedef değişkenidir (örn. para arzı büyümesi).
Nominal ÇapaPara politikasının yürütülmesinde fiyat istikrarı gibi nihai hedeflere ulaşmak için döviz kuru, enflasyon oranı, parasal büyüklük veya faiz oranı gibi nominal değişkenlerin hedef alınmasıdır.
Politika FaiziMerkez bankasının likidite arzını yönetirken kısa vadeli faiz oranları için temel gösterge olarak belirlediği ve sinyal verdiği faiz oranıdır (TCMB 1 hafta repo faizi).
Faiz KoridoruMerkez bankasının kısa vadeli faiz oranlarına ilişkin borç alma (alt limit) ve borç verme (üst limit) faiz oranlarını açıklayarak piyasa faiz oranının bu limitler içinde kalmasını sağladığı sistemdir.
Reeskont OranıTicari bankaların iskonto ettikleri senetleri merkez bankasına tekrar iskonto ettirerek kullandıkları kısa vadeli kredilere uygulanan faiz orandır.
Zorunlu Karşılık OranıBankaların topladıkları mevduatların belirli bir oranını merkez bankasında zorunlu olarak tutmalarını gerektiren oran olup, para çarpanı ve kredi hacmi üzerinde doğrudan etkilidir.
Açık Piyasa İşlemleri (APİ)Merkez bankasının piyasadaki likiditeyi yönetmek ve kısa vadeli faiz oranlarını arzulanan düzeyde tutmak amacıyla kısa vadeli piyasalardan menkul kıymet alım ve satım işlemleri yapmasıdır.
İletişim PolitikasıMerkez bankasının kamuoyuna izlenecek politikaya ilişkin sinyaller vererek likidite talebini ve ekonomik aktörlerin beklentilerini yönlendirmede kullandığı politika aracıdır.
Rezerv Opsiyonu Mekanizması (ROM)Bankaların TL cinsinden tutmak zorunda oldukları zorunlu karşılıkların belirli bir yüzdesini döviz ve altın cinsinden tesis edebilmelerine imkân tanıyan TCMB uygulamasıdır.
Kaldıraca Dayalı Zorunlu KarşılıkFinansal sistemde borçluluk (kaldıraç) oranını aşırı düzeylere çıkaran bankalara ilave zorunlu karşılık yükümlülüğü getirerek makro riskleri önlemeyi amaçlayan yapısal para politikası aracıdır.
