Kavramlar
← Ünite 8

Ünite 8: Karar Teorisi — Önemli Kavramlar

Sonuç
Belirli bir karar alternatifinin seçilmesi sonrasında ortaya çıkacak olan kazanç veya maliyet değeridir. Genellikle parasal ifadelerle tanımlanır; örneğin bir yıllık altın yatırımının ekonomik durgunluk olmaması durumunda ulaştığı değer bir sonuçtur.
Strateji Tablosu (Pay-off)
Karar alternatiflerini, doğal durumları ve bunların sonucunda ortaya çıkan kazanç veya maliyet değerlerini bir araya getiren matristir. Satırlarda alternatifler, sütunlarda doğal durumlar yer alır.
Doğal Durum
Karar vericinin kontrolü altında olmayan, gelecekte ortaya çıkabilecek ve karar alternatiflerinin sonuçlarını etkileyen dış etmenlerdir. Örneğin ekonominin kötü, durgun veya iyi olması birer doğal durumdur.
Kazanç Yapılı Problem
Strateji tablosundaki hücre değerlerinin birer getiri, kar veya kazanç ifade ettiği karar problemleridir. Bu tür problemlerde karar verici en yüksek değere ulaşmayı hedefler.
Maliyet Yapılı Problem
Strateji tablosundaki hücre değerlerinin masraf, gider veya maliyet olarak ifade edildiği karar problemleridir. Bu problemlerde amaç, harcamaları minimum seviyeye indirmektir.
Belirsizlik Altında Karar Verme
Doğal durumların ortaya çıkışlarına ilişkin herhangi bir olasılık değerinin bilinmediği durumlarda yapılan karar verme sürecidir. Karar verici psikolojik eğilimlerine göre seçim yapar.
İyimserlik Ölçütü
'Hep iyi durumlar benim için ortaya çıkar' felsefesine dayanan, her alternatifin en iyi sonuçları arasından en iyisinin seçildiği belirsizlik kriteridir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Kötümserlik Ölçütü
'Hep kötü durumlar benim için ortaya çıkar' felsefesine dayanan, her alternatifin en kötü sonuçları arasından en iyisinin (maksimumun) seçildiği tedbirli karar kriteridir.
Hurwicz Genelleştirilmiş İyimserlik Ölçütü
İyimserlik ve kötümserlik uç durumlarını bir araya getiren, karar vericinin iyimserlik katsayısı (α) yardımıyla esnek bir şekilde karar vermesini sağlayan ölçüttür.
İyimserlik Düzeyi (α)
Hurwicz modelinde 0 ile 1 arasında değer alan, 1'e yakınsa iyimserliği, 0'a yakınsa kötümserliği temsil eden katsayıdır.
Risk Altında Karar Verme
Doğal durumların gerçekleşme olasılıklarının bilindiği ve toplamlarının 1 olduğu durumlarda gerçekleştirilen karar verme sürecidir.
En İyi Beklenen Değer Ölçütü (EMV)
Risk ortamında sonuçların olasılıklarıyla çarpılıp satır bazında toplanmasıyla elde edilen beklenen kazanç veya maliyete göre en iyi kararın seçildiği ölçüttür.
En Büyük Olasılık Ölçütü
Tüm doğal durumlar yerine sadece gerçekleşme olasılığı en yüksek olan tek bir doğal durumun sonuçlarına odaklanarak yapılan karar verme yöntemidir.
Tam Bilginin Beklenen Değeri (EVPI)
Hangi doğal durumun kesinlikle ortaya çıkacağını önceden öğrenmenin getirdiği ilave kazancı gösteren ve bilgi için ödenebilecek maksimum üst sınırı belirleyen değerdir.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Karar Ağacı
Karar problemlerinin, alternatiflerin, şans durumlarının ve senaryoların ardışık olarak grafiksel ve şematik gösterimidir.
Karar Düğümü
Karar ağaçlarında karar vericinin çeşitli alternatiflerden birini seçmesini temsil eden kare sembolü ile gösterilen başlangıç düğümüdür.
Şans Düğümü
Karar ağaçlarında doğal durumların ve olasılıkların gösterildiği, daire sembolüyle ifade edilen çatal noktasıdır.
Şans Dalı
Şans düğümünden sağa doğru uzanan ve her bir doğal durumun gerçekleşme olasılığını ve sonucunu taşıyan çizgidir.