Doğadaki kaynakların, ham madde ve malzemelerin insan gereksinimlerine daha uygun mal ve hizmetler biçimine dönüştürülmesi için yapılan fiziksel, kimyasal ve yersel çalışmaların bütünüdür.

Belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere bir araya gelen, bir bütünlük oluşturan elemanlar ve bu elemanlar arasındaki ilişkiler dizisidir.

Sistemi oluşturan elemanların bir araya geldiklerinde, tek başlarına yaratabilecekleri değerlerin toplamından daha büyük bir toplam değer (çıktı) ortaya koyması durumudur (2+2>4).

Problemleri bileşenlerine ayırıp tek tek incelemek yerine, bileşenlerin birbirleriyle olan ilişkilerini göz önünde bulundurarak resmi bir bütün olarak ele alan yaklaşımdır.

Üretim sürecinden elde edilen çıktı miktarının, bu çıktıyı elde etmek için kullanılan girdi miktarına oranıdır; girdilerin ne kadar iyi kullanıldığını ölçer.

Üretim sisteminin belirlenen amaçları gerçekleştirme derecesidir; verimlilik işi doğru yapmakla ilgiliyken, etkinlik doğru işi yapmakla ilgilidir.

Bir üretim sisteminin belirli bir zaman diliminde gerçekleştirebileceği en yüksek (maksimum) üretim miktarıdır.

İşletmenin değişen pazar taleplerine, miktar dalgalanmalarına ve yeni ürün tasarımlarına maliyetleri artırmadan hızla uyum sağlayabilme yeteneğidir.

Girdilerin fiziksel veya kimyasal biçimlerinin değiştirilerek tüketicinin kullanımına daha uygun ve yararlı bir forma dönüştürülmesiyle yaratılan değerdir.

Üretim sisteminin, ürünü veya müşteriyi lojistik ve ulaştırma araçları vasıtasıyla istenilen coğrafi noktaya getirmesiyle yarattığı faydadır.

Ürünün veya hizmetin, müşterinin ihtiyaç duyduğu ve talep ettiği en uygun zamanda ona sunulmasıyla ortaya çıkan faydadır.

Tanıtım, reklam ve dağıtım kanalları aracılığıyla müşterinin ürüne sahip olması için gerekli bilgi ve araçların sağlanmasıyla yaratılan değerdir.

Müşteriden herhangi bir sipariş gelmeden önce, talep tahminlerine dayanarak ürünlerin üretilmesi ve depolarda stoklanması esasına dayanan üretim şeklidir.

Ürünün ne miktarda, ne zaman ve hangi özelliklerde üretileceğinin tamamen müşteriden gelen kesin siparişe göre belirlendiği esnek üretim şeklidir.

Standart alt parçaların stoğa üretilip depolandığı, müşteriden sipariş geldiğinde ise bu parçaların hızlıca birleştirilerek nihai ürünün oluşturulduğu karma sistemdir.

Farklı ürünlerin düşük miktarlarda ve düzensiz aralıklarla üretildiği, genel amaçlı makinelerin ve kalifiye iş gücünün kullanıldığı üretim sistemidir.

Yüksek talebi olan standart bir ürünün, özel amaçlı otomasyon makineleriyle kesintisiz ve çok yüksek miktarlarda üretildiği sistemdir.

Köprü veya gemi gibi eşsiz ve tek bir ürünün, ürün sabit bir konumdayken iş gücü ve makinelerin onun etrafında hareket etmesiyle belirli bir sürede üretilmesidir.

Üretim sürecinde katma değer yaratmayan tüm israfların (bekleme, fazla stok, gereksiz taşıma vb.) elenerek en az kaynakla en kısa sürede üretimi hedefleyen yaklaşımdır.

Süreçlerdeki değişkenliği ve hataları en aza indirerek, her bir milyon fırsatta en fazla 3,4 hata oranına ulaşmayı hedefleyen istatistiksel kalite yönetim felsefesidir.

Yüksek miktardaki kitlesel üretimin düşük maliyet avantajı ile siparişe göre üretimin kişiselleştirme (esneklik) avantajını birleştiren modern üretim yaklaşımıdır.

İşletmeye yön vermek ve rekabet üstünlüğü sağlamak amacıyla işletme ve çevresini sürekli analiz ederek uyum sağlayacak amaçların belirlenmesi, faaliyetlerin planlanması ve gerekli araç ve kaynakların yeniden düzenlenmesi sürecidir.

Bir organizasyonun ileride ulaşmak istediği hedefleri tanımlayan, hizmet edilecek sektör ile müşteri profilini ortaya koyan ve organizasyonun iş yapma biçimlerini açıklayarak temel var olma nedenini vurgulayan ifadedir.

İşletmenin dış çevresindeki ekonomik, politik ve sosyal eğilimleri, pazardaki fırsat ve tehditleri belirlemek amacıyla sürekli olarak izlemesi ve analiz etmesi sürecidir.

Bir işletmenin sahip olduğu, rakipleri tarafından kolayca taklit edilemeyen, iş gücü becerileri, teknoloji kullanımı veya finansal tecrübe gibi benzersiz güçlü yönleridir.

Organizasyonun içsel güçlü (S) ve zayıf (W) yönleri ile dış çevreden kaynaklanan fırsat (O) ve tehditleri (T) saptamakta kullanılan bir durum analizi tekniğidir.

İşletme stratejisini desteklemek amacıyla üretim kaynaklarının tasarımı ve kullanımını belirleyen, üretim işlevleri için hazırlanan uzun vadeli plandır.

Rakiplere kıyasla üretim görevlerini daha az kaynak kullanarak daha iyi, hatasız ve hızlı bir şekilde yerine getirebilme yeteneğidir.

Hayes ve Wheelwright modelinde, üretim fonksiyonunun stratejik katkısının en düşük olduğu, üretimin sadece en kötü sorunları düzeltmeye odaklandığı içe dönük aşamadır.

Üretim fonksiyonunun piyasadaki benzer firmalarla karşılaştırılmaya başlandığı ve sektördeki en iyi uygulamaların benimsendiği aşamadır.

Üretim faaliyetlerinin işletmenin rekabetçi ve stratejik hedefleriyle ilişkilendirilerek doğrudan desteklendiği üçüncü aşamadır.

Üretim fonksiyonunun rekabetçi başarının temeli olarak görüldüğü, gelecekteki pazar koşullarına göre üretim yeteneklerinin geliştirildiği ve stratejinin üretim tarafından yönlendirildiği en üst aşamadır.

Üretim stratejisinin, üst düzey şirket ve işletme stratejilerindeki hedeflerin hiyerarşik olarak alt düzeydeki fonksiyonel stratejilere yansıtılmasıyla oluşturulmasıdır.

Günlük üretim işlemlerinde ve müşteri ilişkilerinde edinilen tecrübe ve fikirlerin birleştirilerek üst düzey stratejilerin şekillendirilmesinde kullanılmasıdır.

Üretim stratejisinde bir performans hedefini (örneğin yüksek kalite veya esneklik) elde etmek için başka bir hedeften (örneğin düşük maliyet veya hız) feragat etme durumudur.

Üretim sisteminde elde edilen toplam çıktının, üretim sürecinde kullanılan işçilik, malzeme, sermaye gibi tüm girdilerin toplam değerine oranlanmasıdır.

Üretilen çıktı miktarının, üretimde kullanılan işgücü saati, makine saati veya enerji miktarı gibi sadece tek bir girdi değişkenine oranlanmasıdır.

Elde edilen çıktının, aynı birim cinsinden (genellikle parasal değer) ifade edilen birden fazla girdinin (örneğin işçilik ve makine maliyeti) toplamına oranlanmasıdır.

Farklı ve yeni bir kavramı pazardaki müşteriye sunmak için gerekli olan fikir aşamasından, tasarım, üretim planlama ve pazara sunmaya kadar uzanan faaliyetlerin tümüdür.

Zihinde canlandırılan biçim veya teknik bir ürünün ilk taslağı olup, bilgiyi somut bir mala ya da soyut bir hizmete dönüştüren bilinçli ve yaratıcı bir karar verme sürecidir.

Bir ürünün pazara ilk sunuluşundan başlayarak büyüme, olgunlaşma ve düşüş dönemlerinden geçip pazardan çekilmesine kadar geçen canlı benzeri ömür döngüsüdür.

Ürün yaşam eğrisinin ilk aşaması olup, talebin düşük, üretim hacminin az, birim maliyetlerin yüksek ve yoğun tanıtım faaliyetlerinin yapıldığı zarar olasılığı yüksek dönemdir.

Ürüne olan talebin hızla arttığı, üretimin standartlaştığı, birim maliyetlerin düştüğü ve işletmenin yüksek karlar elde etmeye başladığı büyüme aşamasıdır.

Büyük hacimli üretimin yapıldığı, maliyetlerin düştüğü ancak satış artış hızının duraklayıp dengeye geldiği ve yoğun rekabetin yaşandığı dönemdir.

Müşteri tercihlerinin değişmesi veya yeni teknolojilerin gelmesiyle ürün satışlarının ve karlarının hızla azaldığı, ürünün ömrünün son aşamasıdır.

Yeni, farklı ve değişik fikirlerin geliştirilmesi ve bu fikirlerin uygulanarak işletme için ticari bir yarara veya başarıya dönüştürülmesi sürecidir.

Tasarım sürecinde tasarımcılara yol göstermek amacıyla hazırlanan; teknik, finansal, pazarlama ve tasarım amaçlarını, bütçeyi ve iş takvimini içeren iletişim raporudur.

Bir bütünü oluşturan standart bileşenlerin farklı kombinasyonlarla birleştirilerek, düşük maliyetle çok sayıda farklı ürün versiyonunun üretilmesine olanak sağlayan tasarım yaklaşımıdır.

Ürün niteliklerinin ve performansının, üretim veya çevre koşullarındaki kontrol edilemeyen değişkenliklere (gürültü faktörlerine) karşı duyarsız hale getirilmesini amaçlayan tasarım yöntemidir.

Müşteri gereksinim ve isteklerini (Ne'ler), tasarım ve üretimin her aşamasında uygun teknik özelliklere (Nasıl'lar) dönüştürmeyi sağlayan matris tabanlı kalite geliştirme yöntemidir.

Kalite Fonksiyon Yayılımı yönteminde kullanılan, müşteri sesi ile teknik özellikler arasındaki ilişkileri ve rakiplerle karşılaştırmaları gösteren matris yapısıdır.

Ürünün yapısından ziyade işlevine odaklanarak, müşteri için değer yaratmayan gereksiz fonksiyonları ve maliyetleri ortadan kaldırmayı amaçlayan tasarım ve analiz yöntemidir.

Kaliteyi tasarım aşamasında ürüne kazandırmayı hedefleyen, deney tasarımı yoluyla kontrol edilebilen değişkenlerin en uygun değerlerini belirleyen sistematik yaklaşımdır.

Ürün ve süreç tasarım aşamalarının birbirini beklemek yerine paralel olarak yürütüldüğü, çok disiplinli ekiplerin birlikte çalıştığı zaman tasarrufu sağlayan yaklaşımdır.

Bir işletmenin hammadde kaynaklarına doğru geriye veya dağıtım kanalları ile pazara doğru ileriye yönelik faaliyetleri kendi bünyesinde toplama derecesidir.

Ürün hacmi ve çeşitliliği ile üretim süreç yapıları (proje, atölye, parti, kütle, akış) arasındaki ilişkiyi gösteren ve optimum eşleşmeyi belirleyen matristir.

Müşterinin istediği özelliklerde, çok çeşitli ürünlerin çok düşük miktarlarda ve genel amaçlı makinelerle üretildiği kesikli üretim sürecidir.

Makine ve donanımın yalnızca tek bir cins ürünü yüksek miktarda ve sürekli bir akış halinde üretmek için özel olarak tasarlandığı sürekli üretim sürecidir.

Bina, köprü veya gemi gibi eşsiz ve tek bir ürünün, ürün sabit bir konumda tutularak müşteri siparişine göre üretildiği sistemdir.

Bilgisayar kontrolü altında çalışan robotlar, NC makineleri ve otomatik depolama sistemlerinin bir arada kullanıldığı, sınırsız ürün çeşidini hızlıca üretebilen hücreler bütünüdür.

Tasarım, süreç planlama ve üretim işlevlerini tek bir ortak veri tabanı ve bilgisayar ağları üzerinden birleştiren akıllı fabrika sistemidir.

Toplam maliyet ile toplam gelirin eşit olduğu, ne kar ne zarar edilen üretim miktarını belirleyerek alternatif süreç ve makine seçiminde kullanılan analizdir.

Ürün tasarımından sonra, hammaddenin bitmiş ürün haline gelene kadar tesis içinde geçeceği işlemlerin, montaj şemalarının ve rotaların planlanması faaliyetidir.

Bir üretim veya hizmet sisteminde iş gücü, makine, teçhizat ve malzeme gibi tüm fiziksel kaynakların yerleşim düzeninin tasarlanması sürecidir. Bu planlama, malzeme akışını kolaylaştırmayı ve operasyonel verimliliği en üst düzeye çıkarmayı amaçlar.

Üretilen ürünün taşınamayacak kadar büyük veya ağır olması nedeniyle sabit tutulduğu, tüm üretim kaynaklarının ürünün yanına getirildiği yerleşim düzenidir. Gemi inşası ve baraj yapımı bu yerleşim türüne en net örneklerdir.

Benzer fonksiyonlara veya süreçlere sahip makine ve teçhizatın aynı departmanda gruplandırıldığı yerleşim düzenidir. Ürün çeşitliliğinin yüksek, üretim hacminin düşük olduğu atölye tipi üretimlerde ve hastanelerde kullanılır.

Üretim kaynaklarının, ürünün işlenme veya montaj sırasına göre ardışık bir hat üzerinde dizildiği yerleşim düzenidir. Standart ürünlerin yüksek hız ve hacimde üretildiği otomobil montaj hatlarında tercih edilir.

Benzer parça ailelerini üretmek amacıyla farklı fonksiyonlardaki makinelerin tek bir hücre içinde bir araya getirildiği melez yerleşim düzenidir. Hem sürece göre yerleşimin esnekliğini hem de ürüne göre yerleşimin yüksek verimliliğini bir arada sunar.

Çok sayıda farklı parçaya sahip üretim sistemlerinde, benzer tasarım ve imalat özelliklerine sahip parçaları gruplayarak işlemeyi öngören üretim felsefesidir. Hücresel imalat ve tam zamanında üretim sistemlerinin temelini oluşturur.

Sürece göre yerleşim tasarımlarında iş merkezlerinin yerleşimini optimize etmek için kullanılan bilgisayar destekli bir sezgisel yöntem yazılımıdır. Departmanlar arası taşıma maliyetlerini minimize etmeye çalışır.

Sürece göre tesis yerleşimi tasarımında, departmanlar arasındaki yakınlık ilişkilerini ve kısıtları değerlendirerek otomatik yerleşim planları üreten bilgisayar tabanlı bir tasarım programıdır.

Ürüne göre yerleşim düzeninde, iş istasyonları arasındaki iş yükü dağılımını eşitleyerek boş zamanları ve darboğazları en aza indirmeyi hedefleyen planlama faaliyetidir.

Bir montaj hattında ardışık iki ürünün hattan çıkışı arasında geçen maksimum süredir. Günlük toplam çalışma süresinin günlük hedeflenen üretim miktarına bölünmesiyle hesaplanır.

Bir montaj hattındaki görevlerin birbirleriyle olan teknolojik ve sıralı ilişkilerini gösteren, daireler ve yönlü oklardan oluşan grafiksel gösterimdir.

Bir üretim hattında işlem süresi en uzun olan ve dolayısıyla tüm sistemin üretim hızını ve kapasitesini sınırlandıran en yavaş iş istasyonu veya makinedir.

Parçaların üretim sürecinde izledikleri rotaların analiz edilerek benzer parça ailelerinin ve makine gruplarının eş zamanlı olarak belirlenmesini sağlayan yöntemdir.

Bir üretim veya hizmet sisteminin belirli bir zaman dilimi içerisinde üretebileceği, gerçekleştirebileceği veya barındırabileceği en yüksek çıktı miktarıdır.

Tasarım kapasitesi olarak da bilinen, hiçbir arıza, gecikme, bakım veya insan hatası olmadığı varsayımıyla ideal şartlar altında ulaşılabilecek teorik olarak en yüksek çıktı düzeyidir.

Pratik kapasite olarak da adlandırılan, makine hazırlık süreleri, planlı bakımlar ve kaçınılmaz duruşlar gibi normal çalışma koşulları dikkate alındığında ulaşılabilecek gerçekçi maksimum çıktı düzeyidir.

Bir işletmenin gerçekleştirdiği gerçek çıktı miktarının, sistemin teorik (tasarım) kapasitesine oranlanmasıyla bulunan verimlilik göstergesidir.

Gerçekleşen gerçek çıktı miktarının, işletmenin normal şartlardaki etkin kapasitesine oranlanmasıyla hesaplanan operasyonel başarı göstergesidir.

Talebin beklenenden yüksek çıkması veya beklenmedik operasyonel sorunların yaşanması durumlarına karşı işletmelerin kasıtlı olarak ellerinde tuttukları yedek kapasite miktarıdır.

Farklı kapasite seçeneklerinin ve gelecekteki olası rassal olayların getiri ve olasılık değerleriyle birlikte grafiksel olarak analiz edildiği, sağdan sola doğru çözülen bir karar destek aracıdır.

Gelecekteki talepleri veya üretimdeki gereksinimleri karşılamak amacıyla işletmelerde hammadde, yarı mamul, mamul veya ticari mal şeklinde bulundurulan depolanmış kaynaklardır.

Gereksinimlerin karşılanması için elde bulundurulması gereken maddeler arasında denge kurmak amacıyla yapılan planlama, örgütleme ve kontrol işlemlerinin bütünüdür.

Stok düzeyinin her hareket sonrasında anlık olarak izlendiği ve önceden belirlenmiş bir yeniden sipariş noktasına düştüğünde sabit miktarda sipariş verildiği sistemdir.

Stok düzeyinin sabit zaman aralıklarında kontrol edilerek, eldeki miktarı önceden belirlenmiş bir hedef seviyeye tamamlayacak kadar değişken miktarda sipariş verildiği yöntemdir.

Taleplerdeki ve tedarik sürelerindeki belirsizliklere karşı stoksuz kalma riskini önlemek amacıyla fazladan tutulan tampon stok miktarıdır.

Bir malzemeye gereksinim duyulduğunun bildirilmesinden veya sipariş verilmesinden, malzemenin teslim alınıp kullanıma sunulmasına kadar geçen süredir.

Malzemelerin biri büyük diğeri küçük iki kutuda tutulduğu, büyük kutu boşaldığında yeni sipariş verilip sipariş gelene kadar küçük kutudaki emniyet stoğunun kullanıldığı basit sürekli gözden geçirme yöntemidir.

Küçük işletmelerde stokların tecrübeli bir depo görevlisi tarafından periyodik olarak gözlemlenmesi ve kişisel yargıya dayalı olarak sipariş verilmesi esasına dayanan basit yöntemdir.

Ana üretim programına bağlı olarak, bağımlı talebe sahip parça ve malzemelerin tedarik miktar ve zamanlarını belirleyen bilgisayar tabanlı bir planlama yöntemidir.

Bir stok kalemine olan talebin, başka bir nihai ürünün üretim miktarına ve planına doğrudan bağlı olarak ortaya çıkması durumudur.

Bir stok kalemine olan talebin pazar koşulları ve müşteri tercihleri tarafından belirlendiği, diğer ürünlerin üretiminden bağımsız olduğu durumdur.

Gerekli ürünlerin gerekli miktarlarda, istenilen kalitede ve tam ihtiyaç duyulduğu anda üretilmesini hedefleyen, israfı ve stokları sıfırlamayı amaçlayan çekme esaslı sistemdir.

JIT sisteminde istasyonlar arasında parça çekilmesini ve üretilmesini kontrol eden, üzerinde parça detayları yazılı olan standart bilgi kartlarıdır.

Üretim sürecinde müşteriye değer katmayan ve israfa neden olan tüm unsurları ayıklayarak maliyetleri düşürmeyi ve süreçleri sadeleştirmeyi amaçlayan yönetim felsefesidir.

Sermaye fırsat maliyeti, depolama, sigorta, vergi, bozulma ve eskime gibi stok tutmaktan kaynaklanan tüm harcamaların toplamıdır.

Talep geldiğinde stokta ürün bulunmaması nedeniyle yaşanan satış kaybı, müşteri memnuniyetsizliği ve imaj kaybı gibi durumların yarattığı maliyettir.

Bir siparişin verilmesi, takibi, teslim alınması ve kontrolü için yapılan, sipariş miktarından bağımsız olan sabit idari ve operasyonel giderlerdir.

Yıllık toplam sipariş verme ve stok bulundurma maliyetlerinin toplamını minimum yapan, bu iki maliyetin dengelendiği optimum sipariş miktarıdır.

Ürünlerin kademeli olarak üretilip aynı anda tüketildiği durumlarda, hazırlık ve bulundurma maliyetlerini minimize eden en uygun üretim parti büyüklüğüdür.

Stok kalemlerini yıllık parasal tutarlarına göre önem derecelerine göre A, B ve C olmak üzere üç gruba ayıran Pareto tabanlı sınıflandırma tekniğidir.

İmalat işletmelerinin malzeme, tezgah, para ve insan gibi tüm kaynaklarının etkin kullanılmasını sağlayan bütünleştirilmiş planlama teknikleri bütünüdür. Örneğin, üretim planı ile finansal nakit akışlarının aynı veri tabanında birleştirilmesini sağlar.

Ürün ağacı, stok verileri ve ana üretim programını kullanarak malzeme gereksinimlerinin zamanını ve miktarını belirleyen bilgisayar destekli sistemdir. Örneğin, bir bisiklet üretimi için kaç adet tekerlek ve zincir sipariş edilmesi gerektiğini hesaplar.

Belirli bir planlama ufku içinde hangi son üründen, ne zaman ve ne miktarda üretileceğini gösteren ayrıntılı çizelgedir. Örneğin, 2. haftada Model A ürününden 200 adet üretileceğini gösteren plandır.

Üretim sisteminin dışındaki pazar koşulları ve müşteri siparişleri tarafından belirlenen, tahmin edilmesi gereken talep yapısıdır. Örneğin, bir işletmenin ürettiği bitmiş bisiklete olan talep bağımsız taleptir.

Talebi doğrudan bir üst veya son ürünün planlanan üretim miktarına bağlı olan parça ve malzemelerin talep yapısıdır. Örneğin, üretilecek bisiklet miktarına bağlı olarak kesin hesaplanan bisiklet pedalı talebi bağımlıdır.

Ana üretim programının gerçekleştirilebilirliğini test etmek amacıyla iş merkezlerindeki kapasite gereksinimlerinin kabaca hesaplanması sürecidir. Genellikle haftalık veya aylık zaman dilimlerinde adam-makine saatine göre yapılır.

Ayrıntılı MRP planının uygulanabilmesi için gerekli iş gücü ve makine kaynaklarını belirleyerek kısa ve orta dönemdeki darboğazları ortaya koyan sistemdir. MRP çıktılarından ve rota bilgilerinden yararlanır.

Bir birim son ürünün üretilmesi için gerekli olan tüm alt-montaj, parça ve malzemelerin listesini ve kullanım miktarlarını gösteren şematik mühendislik dokümanıdır. Örneğin, Model A'nın 1 adet C alt montajı ve 2 adet E parçasından oluştuğunu gösterir.

Bir ürünün üretimi sırasında fabrika içinde sırasıyla hangi iş merkezlerinden ve hangi operasyonlardan geçeceğini, hazırlık ve işlem süreleriyle birlikte gösteren kayıttır.

İşletmelerde mal ve hizmet üretimi için gereken tüm kaynakların (iş gücü, makine, malzeme, finans, bilgi vb.) verimli kullanılmasını sağlayan entegre yönetim sistemidir. Muhasebe, üretim ve insan kaynaklarını tek veri tabanında birleştirir.

ERP yazılımının hizmet sağlayıcının sunucularında barındırıldığı, internet üzerinden tarayıcı ile erişilen ve periyodik kiralama modeliyle kullanılan modern sistemdir. Altyapı yatırımı gerektirmez.

Ana üretim programı miktarından kesinleşmiş müşteri siparişleri düşüldükten sonra kalan ve yeni gelecek müşteri siparişlerine tahsis edilebilecek olan boşta duran stok miktarıdır.

Planlama döneminin sonuna kadar bir parça veya malzeme için ihtiyaç duyulan toplam tahmini miktarı gösteren, MPS veya üst parçaların taleplerinden türetilen değerdir.

Brüt gereksinimlerden eldeki kullanılabilir stoklar ile teslim alınacak siparişlerin düşülmesiyle hesaplanan, dönem içinde üretilmesi veya satın alınması gereken gerçek miktardır.

Net gereksinimi karşılamak amacıyla, tedarik süresi (temin süresi) kadar geriye gidilerek siparişin verilmesi gereken dönemi ve miktarını gösteren MRP satırıdır.

Satın alınacak malzemeler için sipariş miktarını, üretilecek malzemeler için ise tek seferde açılacak üretim iş emri miktarını ifade eden büyüklüktür.

Her dönemde sadece o dönemin net gereksinimi kadar sipariş verilmesini öngören, stok elde bulundurma maliyetini sıfırlayan ancak sipariş maliyetini artıran parti belirleme yöntemidir.

Malzeme gereksinim planlamasına kapasite kontrolü ve atölye geri besleme mekanizmasının eklenmesiyle oluşan, yetersiz kapasite durumunda ana üretim programını uyaran sistemdir.

Bir ürün veya hizmetin belirlenen ve olabilecek ihtiyaçları karşılama kabiliyetine dayanan özelliklerinin toplamıdır. Örneğin, bir buzdolabının yiyecekleri bozmadan uzun süre saklayabilmesi onun kalitesini gösterir.

Ürünün birincil ve gerçek işlevsel özelliklerini ifade eden kalite boyutudur. Bir otomobilin yakıt tüketim miktarı veya kullanım rahatlığı bu boyuta örnek gösterilebilir.

Ürünün belirlenen ömrü süresince birincil özelliklerini arıza yapmadan sürdürebilme derecesidir. Örneğin, bir projeksiyon cihazının 1000 saat boyunca hiç arıza yapmadan çalışması güvenirliğini gösterir.

Ürünün özelliklerinin belirlenen spesifikasyonlara, belgelere ve ilgili yasal standartlara uyma derecesidir. Örneğin, A enerji sınıfı bir buzdolabının standartlarda belirtilen elektrik tüketim değerini tam olarak sağlamasıdır.

Ürünle ilgili yaşanan sorunların ve arızaların ne kadar kolay, hızlı ve düşük maliyetle giderilebildiğini gösteren kalite boyutudur. Arızalanan bir cihazın yetkili servis tarafından kısa sürede tamir edilmesi buna örnektir.

Ürünün reklamları, marka imajı veya geçmiş başarılarına dayanarak tüketiciler tarafından sezgisel olarak değerlendirilmesidir. Çok popüler ve prestijli bir markanın yeni ürününün doğrudan kaliteli kabul edilmesi bu boyuta örnektir.

Hizmet kalitesinin en önemli boyutlarından biri olup, hizmetin tanımlanan ve müşteriye söz verilen zamanda sunulma derecesidir. Sabah kuryeye verilen bir paketin gün bitmeden adrese teslim edilmesi dakiklik boyutuna örnektir.

Hizmetin sunulmasında gösterilen özenin, eksiklik ve hataların giderilmesi için harcanan çabanın derecesidir. İnternetten yanlış gelen bir ürünün iadesi sürecinde müşteri temsilcisinin gösterdiği çözüm odaklı yaklaşım bu boyuta örnektir.

1502 yılında Sultan II. Beyazıt döneminde yürürlüğe giren, dünyada ilk tüketici haklarını koruyan, gıda maddelerini denetleyen ve standartlar getiren belediye kanunudur.

William Edwards Deming tarafından geliştirilen; Planla, Uygula, Kontrol et ve Önlem al aşamalarından oluşan sürekli iyileştirme ve sistematik problem çözme yaklaşımıdır.

Japonya'da kalite çemberlerinin kurulmasına öncülük eden ve literatüre kendi adıyla anılan Sebep-Sonuç (Balık Kılçığı) Diyagramı'nı kazandıran ünlü kalite düşünürüdür.

Düşük kalitedeki ürünlerin toplumda yarattığı parasal kaybı ölçen kayıp fonksiyonlarını geliştiren ve dayanıklı tasarım (robust design) yaklaşımını kalite literatürüne kazandıran düşünürdür.

Üst yönetimin liderliğinde, tüm çalışanların katılımı ve eğitimiyle, müşteri odaklılığı ve sürekli iyileştirmeyi hedefleyen uzun vadeli bir yönetim felsefesidir.

Bir işletme içinde, bir sonraki operasyon veya departmanın, bir önceki operasyonun çıktısını girdi olarak kullanması durumunda oluşan müşteri ilişkisidir. Örneğin, montaj hattı boyahane hattının iç müşterisidir.

İşletmenin ürettiği nihai ürün veya hizmeti satın alan, kullanan ve işletmeye gelir sağlayan son tüketici veya aracı kurumlardır.

Ürünün kalitesini doğrudan etkileyen, kalitenin sağlanması için yapılan harcamalar ile kalitesizlikten doğan kayıpların tümünü içeren maliyet kalemleridir.

Hatalı ürün veya hizmet üretimini en başından engellemek amacıyla yapılan planlama, eğitim, tasarım ve tedarikçi değerlendirme gibi faaliyetlerin maliyetidir.

Üretilen çıktıların kalitesini test etmek, muayene etmek ve standartlara uygunluğunu ölçmek için yapılan harcamalardır. Laboratuvar testleri ve cihaz kalibrasyonları bu gruba girer.

Ürün veya hizmet müşteriye ulaştırılmadan önce işletme içinde tespit edilen hatalardan kaynaklanan ıskarta, yeniden işleme ve fire gibi maliyetlerdir.

Ürün müşteriye ulaştıktan sonra ortaya çıkan kusurlardan kaynaklanan garanti, servis, ürün iadeleri, tazminatlar ve müşteri kaybı gibi maliyetlerdir.

Problemleri önem derecesine göre büyükten küçüğe sıralayan ve '80:20 kuralı'na dayanarak kaynakların en kritik sorunlara yönlendirilmesini sağlayan grafiksel araçtır.

Bir kalite probleminin ortaya çıkmasına neden olan tüm olası etkenleri insan, makine, malzeme, metot, ölçüm ve çevre başlıkları altında sistematik olarak gösteren balık kılçığı şeklindeki şemadır.

İki değişken arasındaki olası ilişkinin yönünü (pozitif/negatif) ve gücünü analiz etmek için kullanılan, veri çiftlerinin koordinat sistemine noktalar halinde işaretlendiği araçtır.

Süreçten zaman içinde alınan örneklerin istatistiksel değerlerini alt ve üst kontrol sınırları ile birlikte göstererek, süreçte rassal olmayan sapmaların olup olmadığını izleyen grafiklerdir.

Mal ve hizmetlerin üretilmesinden nihai müşteriye ulaştırılmasına kadar birbirini izleyen tesisler, fonksiyonlar ve faaliyetler dizisidir. Bu dizi depo, fabrika, dağıtım merkezi gibi fiziksel tesisleri ve satın alma, üretim, dağıtım gibi süreçleri kapsar.

Malzemelerin tedarikçilerden işletmeye ulaştırılması, işletme içi süreçlerden geçirilmesi ve müşteriye ulaştırılmasından sorumlu olan işlevdir. Doğru ürünü, doğru zamanda, doğru yerde ve doğru kalitede en uygun maliyetle sunmayı hedefler.

Malzemelerin ve hammaddelerin dış tedarikçilerden satın alınarak işletmenin üretim tesislerine veya depolarına ulaştırılması sürecidir. İşletmenin girdi akışını yöneten lojistik faaliyetidir.

İşletmede üretilen veya hazırlanan bitmiş ürünlerin dış müşterilere, toptancılara veya perakendecilere ulaştırılması sürecidir. İşletmenin çıktı akışını ve dağıtım kanallarını yönetir.

Malzemelerin, hammaddelerin ve yarı mamullerin işletmenin kendi sınırları içerisindeki birimler, depolar ve üretim hatları arasındaki hareketini ve kontrolünü kapsayan faaliyettir.

Malzemelerin ilk tedarik kaynağından son tüketim noktasına ulaşıncaya kadar geçtiği aracıların (toptancı, distribütör, perakendeci vb.) toplam sayısıdır. Aracı sayısı arttıkça zincir uzar.

Malzemelerin ve ürünlerin müşteriye doğru akışında kullanılan paralel rotaların veya farklı dağıtım kanallarının sayısıdır. İşletmenin pazara ulaşma yollarının çeşitliliğini gösterir.

İşletmenin kendi öz becerileri dışındaki bazı faaliyet ve sorumluluklarını (temizlik, gıda, güvenlik veya bazı üretim parçaları) işletme dışındaki uzman firmalara devretmesi sürecidir.

Ürünün son şeklini alması veya nihai montajının yapılmasının, müşteri talebi kesinleşene kadar olabildiğince geciktirilmesi stratejisidir. Bu sayede minimum stokla maksimum ürün esnekliği sağlanır.

Üretim ve tedarik zinciri süreçlerindeki tüm değer katmayan faaliyetleri (israf, fazla stok, bekleme süreleri, hatalı üretim) ortadan kaldırmayı hedefleyen, sürekli iyileştirmeye dayalı Japon yönetim felsefesidir.

Tedarik zincirinin, pazar talebindeki ani dalgalanmalara, hacim değişikliklerine ve müşteri isteklerindeki çeşitliliğe hızlı ve etkin bir şekilde yanıt verebilme yeteneğidir.

Tedarik zincirinin farklı tarafları arasında kurulan çevrim içi bağlantı sayesinde, ihtiyaç duyulan ticari ve operasyonel verilerin gerçek zamanlı, standart ve noksansız olarak aktarılmasını sağlayan sistemdir.

Üretim ve depolama tesislerinin yerleşimi, kapasiteleri, ulaştırma şekilleri ve bilgi sistemleri gibi uzun dönemli, değiştirilmesi zor ve yüksek maliyetli yapısal kararların alındığı tasarım aşamasıdır.

Hangi pazarlara nereden tedarik sağlanacağı, stok politikaları, taşeron kullanımı ve promosyon zamanlamaları gibi orta vadeli kararların alındığı ve operasyonel sınırların çizildiği aşamadır.

Bireysel müşteri siparişlerinin karşılanması, siparişlerin üretime yönlendirilmesi, teslimat tarihlerinin belirlenmesi ve ulaştırma rotalarının çizilmesi gibi haftalık veya günlük operasyonel kararları kapsar.

Müşteri gereksinimlerini karşılamak amacıyla başlangıç noktası ile tüketim noktası arasındaki ürün, hizmet ve bilginin ileri ve geri yönlü etkin akışını ve stoklanmasını planlayan, uygulayan ve kontrol eden süreçtir.

Müşteri siparişlerinin önceden sezinlenmesi, tahmin edilmesi ve bu taleplerin en etkin şekilde karşılanması için gerekli süreçlerin koordine edilmesi faaliyetidir.

Birbirine benzer ürünlerin veya parçaların, büyük partiler halinde, yüksek hacimlerde ve standartlaştırılmış süreçlerle kesintisiz olarak üretilmesini sağlayan geleneksel üretim yöntemidir.

Pazardaki rekabet koşullarına ve farklı müşteri segmentlerinin beklentilerine yanıt verebilmek amacıyla, ürünlerin renk, model, donanım veya fonksiyonel özellikler açısından çeşitlendirilmesi stratejisidir.

Tedarik zincirinin bütünsel başarısını doğrudan etkileyen, tedarik ile üretim ve üretim ile dağıtım faaliyetleri arasında kurulan stratejik ve operasyonel koordinasyon noktalarıdır.