Ünite 2: İşletmelerde Üretim Stratejisi ve Verimlilik — Önemli Kavramlar

İşletmeye yön vermek ve rekabet üstünlüğü sağlamak amacıyla işletme ve çevresini sürekli analiz ederek uyum sağlayacak amaçların belirlenmesi, faaliyetlerin planlanması ve gerekli araç ve kaynakların yeniden düzenlenmesi sürecidir.

Bir organizasyonun ileride ulaşmak istediği hedefleri tanımlayan, hizmet edilecek sektör ile müşteri profilini ortaya koyan ve organizasyonun iş yapma biçimlerini açıklayarak temel var olma nedenini vurgulayan ifadedir.

İşletmenin dış çevresindeki ekonomik, politik ve sosyal eğilimleri, pazardaki fırsat ve tehditleri belirlemek amacıyla sürekli olarak izlemesi ve analiz etmesi sürecidir.

Bir işletmenin sahip olduğu, rakipleri tarafından kolayca taklit edilemeyen, iş gücü becerileri, teknoloji kullanımı veya finansal tecrübe gibi benzersiz güçlü yönleridir.

Organizasyonun içsel güçlü (S) ve zayıf (W) yönleri ile dış çevreden kaynaklanan fırsat (O) ve tehditleri (T) saptamakta kullanılan bir durum analizi tekniğidir.

İşletme stratejisini desteklemek amacıyla üretim kaynaklarının tasarımı ve kullanımını belirleyen, üretim işlevleri için hazırlanan uzun vadeli plandır.

Rakiplere kıyasla üretim görevlerini daha az kaynak kullanarak daha iyi, hatasız ve hızlı bir şekilde yerine getirebilme yeteneğidir.

Hayes ve Wheelwright modelinde, üretim fonksiyonunun stratejik katkısının en düşük olduğu, üretimin sadece en kötü sorunları düzeltmeye odaklandığı içe dönük aşamadır.

Üretim fonksiyonunun piyasadaki benzer firmalarla karşılaştırılmaya başlandığı ve sektördeki en iyi uygulamaların benimsendiği aşamadır.

Üretim faaliyetlerinin işletmenin rekabetçi ve stratejik hedefleriyle ilişkilendirilerek doğrudan desteklendiği üçüncü aşamadır.

Üretim fonksiyonunun rekabetçi başarının temeli olarak görüldüğü, gelecekteki pazar koşullarına göre üretim yeteneklerinin geliştirildiği ve stratejinin üretim tarafından yönlendirildiği en üst aşamadır.

Üretim stratejisinin, üst düzey şirket ve işletme stratejilerindeki hedeflerin hiyerarşik olarak alt düzeydeki fonksiyonel stratejilere yansıtılmasıyla oluşturulmasıdır.

Günlük üretim işlemlerinde ve müşteri ilişkilerinde edinilen tecrübe ve fikirlerin birleştirilerek üst düzey stratejilerin şekillendirilmesinde kullanılmasıdır.

Üretim stratejisinde bir performans hedefini (örneğin yüksek kalite veya esneklik) elde etmek için başka bir hedeften (örneğin düşük maliyet veya hız) feragat etme durumudur.

Üretim sisteminde elde edilen toplam çıktının, üretim sürecinde kullanılan işçilik, malzeme, sermaye gibi tüm girdilerin toplam değerine oranlanmasıdır.

Üretilen çıktı miktarının, üretimde kullanılan işgücü saati, makine saati veya enerji miktarı gibi sadece tek bir girdi değişkenine oranlanmasıdır.

Elde edilen çıktının, aynı birim cinsinden (genellikle parasal değer) ifade edilen birden fazla girdinin (örneğin işçilik ve makine maliyeti) toplamına oranlanmasıdır.