Ünite 6: Davaların İncelenmesi — Önemli Kavramlar

İdari yargıda davanın açılmasından karara bağlanmasına kadar olan sürecin kural olarak evrak üzerinden yürütülmesi ve duruşma yapılsa dahi incelemenin yazılı belgelere dayandırılması esasıdır.

Birden fazla idari işlemin aynı maddi olay ve sebeplere dayanılarak tesis edilmesi durumudur. Örneğin, bir memura aynı fiili nedeniyle hem disiplin cezası verilmesi hem de görev yerinin değiştirilmesi işlemlerine karşı tek dilekçeyle dava açılabilir.

Dava konusu edilecek birden fazla idari işlemin dayandığı hukuk kurallarının aynı olması ve bir işlem hakkındaki hukuki çözümün diğer işlemleri de doğrudan etkileyecek nitelikte bulunması durumudur.

Bir idari işlemin doğurduğu hukuki sonucun, bir başka idari işlemin tesis edilmesine gerekçe teşkil etmesidir. İmar planı kararı ile bu plana dayanılarak yapılan kamulaştırma işlemi buna örnektir.

Kanunen dava açılmadan önce idari makamlara zorunlu başvuru yapılması gereken hallerde, bu başvuru yolu tüketilmeden doğrudan idari yargıda dava açılması durumudur.

Davanın yöneltildiği davalı tarafı ifade eder. İdari yargıda davanın yanlış idari makama karşı açılması durumunda mahkeme davayı reddetmez, dilekçeyi gerçek hasım idareye tebliğ eder.

Mahkemenin, tarafların iddia, savunma ve talepleriyle bağlı kalmaksızın, uyuşmazlığın çözümü için gerekli her türlü bilgi, belge ve delili kendiliğinden toplama ve inceleme yetkisidir.

Dava dilekçesi, savunma, cevaba cevap ve ikinci savunma aşamalarının tamamlanarak dosyanın karar verilebilecek olgunluğa ve eksiksizliğe ulaşması aşamasıdır.

Kanunda belirlenen ivedi işlerde yargılama sürelerini kısaltan, ikinci dilekçeler aşamasına yer vermeyen ve dosyanın tekemmülünden itibaren bir ay içinde karar verilmesini öngören özel yargılama usulüdür.

Dava dilekçesinde İYUK'un 3. veya 5. maddelerine aykırılık ya da eksiklik tespit edilmesi halinde, bu eksikliklerin 30 gün içinde giderilmesi amacıyla mahkemece verilen geçici nitelikteki karardır.

Harç veya posta ücretindeki eksikliğin verilen sürede tamamlanmaması ya da adresi tespit edilemeyen davacının bir yıl içinde yeni adres bildirmemesi durumunda davanın hukuken hiç açılmamış kabul edilmesidir.

Çok üyeli mahkemelerde yapılan oylamada, çoğunluğun kararına katılmayan başkan veya üyelerin, karara katılmama gerekçelerini belirttikleri yazılı hukuki düşüncedir.

Tam yargı davalarında dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılmasını sağlayan dilekçedir.