Ünite 7: Servet Vergileri — Önemli Kavramlar

Kişilerin sahip oldukları servet unsurları veya servet transferleri üzerinden alınan, genel veya özel nitelikli vergilerdir. Türk vergi sisteminde motorlu taşıtlar vergisi, veraset ve intikal vergisi ve emlak vergisi bu kapsamda yer alır.

Motorlu taşıtlar vergisinde yükümlülüğün başlamasını sağlayan, taşıtın trafik sicili ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı sivil hava vasıtaları siciline kayıt ve tescil edilmesidir.

Vergi matrahının değer üzerinden değil, ağırlık, hacem, adet veya motor silindir hacmi gibi fiziksel ölçütler üzerinden maktu tutarlar olarak belirlenmesidir. Motorlu taşıtlar vergisi spesifik matrahlı bir yapıya sahiptir.

Vergi matrahının ekonomik değer, kıymet veya fiyat üzerinden yüzde olarak belirlenmesidir. Servet vergileri arasında veraset ve intikal ile emlak vergisi değer üzerinden hesaplandığı için bu yapıya sahiptir.

Bir malın veya servetin hiçbir karşılık (bedel) ödenmeden, hibe veya bağış gibi yollarla bir kişiden diğerine geçmesidir. Veraset ve intikal vergisinin konusunu oluşturan temel transfer biçimlerinden biridir.

Ölen bir kimsenin geride bıraktığı mal varlığı, haklar ve borçların tümüdür. Türk vergi sisteminde tereke bütün olarak değil, miras payları üzerinden vergilendirilmektedir.

Ölüm dolayısıyla mirasçılara intikal eden miras paylarının ayrı ayrı vergilendirildiği subjektif bir servet vergisidir. Veraset ve intikal vergisinde bu yöntem benimsenmiştir.

Kanuna dayanmayıp, murisin (miras bırakanın) iradesine ve vasiyetnamesine dayanarak belirlenen mirasçılık türüdür.

Bir kimsenin ölüm tehlikesi içinde kaybolması veya uzun süre haber alınamaması nedeniyle mahkeme tarafından ölmüş olabileceğine karar verilmesidir.

Bir mal üzerindeki mülkiyet hakkının, onu kullanma ve yararlanma (intifa) hakkından ayrılmış olan çıplak mülkiyet halidir.

Sahibine, hakkın konusu olan malı zilyetliğinde bulundurma, yönetme, kullanma ve ondan yararlanma yetkilerini veren ayni bir haktır. Bina ve arazi vergisinde intifa hakkı sahibi varsa verginin mükellefidir.

Yapıldığı malzeme ne olursa olsun, karada veya su üzerinde sürekli bir amaç için kullanılmaya elverişli olan inşaatın tümüdür. Bina vergisinin konusuna girebilmek için binaların sabit inşaat niteliğinde olması şarttır.

İmar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrolü ve sorumluluğu altına verilmiş olan, belediye sınırları dışındaki alanlardır. Emlak vergisi oranları mücavir alan sınırları içinde farklılaşmaktadır.

Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre arsa ve araziler için takdir komisyonları tarafından cadde, sokak veya bölgeler itibariyle belirlenen asgari birim değerdir.

Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca her yıl Maliye Bakanlığı tarafından tespit ve ilan olunan ve vergi tutarlarının artırılmasında kullanılan orandır.

Binaların yaşına ve inşaat türüne bağlı olarak vergi değerinin hesaplanmasında düşülen eskime payıdır.

Ayırma, hisseleri belirleme, bir arazinin veya arsanın küçük parçalar halinde bölünerek tapuda tescil edilmesidir.

Bir mülk veya hakkın başkasına devredilmesi, başka bir kişinin üstüne geçirilmesidir.

Kanunlar veya kamu düzeni gereğince üzerinde inşaat yapılmasına veya esaslı değişikliklere izin verilmeyen bina, arsa ve arazidir. Bu varlıkların vergisi kısıtlama süresince indirimli (1/10 oranında) alınır.

Mirasçılara mirasın hangi oranlarda geçtiğini gösteren ve sulh hukuk mahkemeleri veya noterlerden alınan resmi belgedir.

Veraset ve intikal vergisinde oranların hem matrah dilimlerine göre hem de intikal biçimine (veraset yoluyla veya ivazsız) göre farklılaşarak artması durumudur.