← Ünite 7
Sağlık Sigortacılığı

Ünite 7: Türkiye’de Sosyal ve Özel Sağlık Sigortacılığı

1961 Sağlıkta İlk Karma Model Girişimi
1961 yılında yürürlüğe giren Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Reformu kapsamında, primler, kurum bütçeleri ve kullanıcı katkılarına dayalı bir karma finansman modeli tasarlanmış ancak hayata geçirilememiştir.
1982 Anayasası ve GSS
Genel Sağlık Sigortası kavramı anayasal düzeyde ilk kez 1982 Anayasası'nda yer almıştır. Anayasada 'sağlık hizmetlerinin yaygın bir şekilde yerine getirilmesi için kanunla genel sağlık sigortası kurulabilir' hükmü getirilmiştir.
1989 Yılı İlk Kapsamlı GSS Tasarısı
Sağlık Bakanlığı tarafından 1989 yılında GSS'ye yönelik ilk kapsamlı çalışma başlatılmıştır. Bir Sağlık Sigortası Kurumu kurulmasını öngören bu tasarı, politik isteksizlik ve mevcut kurumların direnci nedeniyle kanunlaşamamıştır.
1 Ekim 2008 GSS'nin Yürürlüğe Girişi
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (SSGSSK), Anayasa Mahkemesi'nin iptal süreçleri ve ertelemelerin ardından nihayet 1 Ekim 2008 tarihinde resmi olarak yürürlüğe girmiştir.

Anahtar Kavramlar

Genel Sağlık Sigortası (GSS)Kişilerin öncelikle sağlıklarının korunmasını, sağlık riskleriyle karşılaşmaları halinde ise oluşan harcamaların finansmanını sağlayan, Türkiye'de ikamet eden herkesi kapsayan zorunlu bir sosyal sigorta uygulamasıdır.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)Türkiye'de sosyal sigortacılık ilkelerine dayalı, etkin, adil ve mali açıdan sürdürülebilir bir sosyal güvenlik sistemini yürütmek amacıyla 2006 yılında kurulan kamu tüzel kişiliğine sahip özerk kurumdur.
Katılım Payı (Kullanıcı Katkısı)Sağlık hizmetlerinden yararlananların, aldıkları hizmetin maliyetine ortak ödeme veya ortak sigorta şeklinde doğrudan ceplerinden yaptıkları katkı payı ödemeleridir.
İlave ÜcretSGK ile sözleşmeli vakıf üniversiteleri ve özel sağlık kurumlarının, sunulan sağlık hizmeti bedeline ek olarak genel sağlık sigortalısından talep edebileceği, tavanı Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen ücrettir.
Havuzlama (Fon Biriktirme)Farklı kaynaklardan toplanan sağlık gelirlerinin, sigortalı nüfusun risklerini paylaşmak ve sağlık harcamalarını karşılamak amacıyla tek bir merkezde toplanması sürecidir.
Temel Teminat PaketiGSS kapsamında finansmanı SGK tarafından karşılanan, kişiye yönelik koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerinin tamamını içeren yasal listedir.
Global Bütçeleme (Götürü Bedel)SGK'nın Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastanelere sunacakları tüm sağlık hizmetleri karşılığında önceden belirlenmiş toptan bir bütçe ödemesi yapması yöntemidir.
Teşhis İlişkili Gruplar (TİG)Hastanelerde tedavi edilen hastaların klinik ve maliyet verilerine göre gruplandırılarak, hastane ödemelerinin bu gruplar üzerinden yapılmasına olanak tanıyan yöntemdir.
Yatarak Tedavi TeminatıÖzel sağlık sigortasında, sigortalının hastanede yatarak tedavi gördüğü süre boyunca oluşan doktor, ameliyathane, yoğun bakım ve ambulans gibi giderlerini karşılayan ana teminattır.
Ayakta Tedavi TeminatıÖzel sağlık sigortasında, hastanede yatmayı gerektirmeyen doktor muayenesi, ilaç, laboratuvar tetkikleri ve küçük müdahalelerin giderlerini kapsayan teminat türüdür.
Seyahat Sağlık SigortasıYurt içi veya yurt dışı seyahatler sırasında meydana gelebilecek ani rahatsızlık, kaza ve hastalık risklerine karşı sigortalıyı poliçe limitleri dahilinde koruyan özel sigorta ürünüdür.
Tamamlayıcı Sağlık SigortasıSosyal güvenlik sisteminin sunduğu temel teminat paketinin limitlerini aşan veya kapsam dışı bırakılan sağlık harcamalarını karşılamak amacıyla satın alınan özel sigorta türüdür.
Beyan YükümlülüğüSigorta ettirenin, sözleşme yapılırken kendisine sorulan sorulara doğru cevap verme ve riskin takdirine etki edecek bilinen tüm hususları sigortacıya bildirme zorunluluğudur.
TemerrütSigorta ettirenin, ödemesi gereken prim veya taksitleri belirlenen vadede ve sürede yerine getirmeyerek borcunu geciktirmesi durumudur.
Halefiyet HakkıSigortacının, ödediği tazminat tutarı kadar sigortalının yerine geçerek, zarara neden olan kusurlu üçüncü kişilere karşı dava ve talep hakkı kazanmasıdır.
Müşterek SigortaAynı tedavi masraflarının birden fazla sigorta şirketi tarafından teminat altına alınması durumunda, masrafların sigortacılar arasında teminat oranlarına göre paylaşılmasıdır.
Hakem-BilirkişiÖzel sağlık sigortasında tarafların hasar masrafı tutarında uyuşamaması halinde, uyuşmazlığı çözmek ve kesin masraf tutarını belirlemek üzere seçilen uzman kişidir.
Ahlaki Tehlike (Moral Hazard)Kişilerin sigorta güvencesine sahip olduktan sonra, risk önleyici davranışlarında gevşeme göstermesi veya gereksiz sağlık hizmeti tüketimine yönelmesi durumudur.
AB Tek Sigorta PiyasasıSigorta şirketlerinin ürünlerini tüm AB ülkelerinde serbestçe satabildiği, tüketicilerin ise kendi ülkeleri dışındaki sigortacılardan hizmet alabildiği sınırların olmadığı alandır.
Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma KomisyonuGSS kapsamında ödenen sağlık hizmetlerinin, ilaçların ve tıbbi malzemelerin fiyatlarını belirlemekle görevli, bakanlıklar ve SGK temsilcilerinden oluşan komisyondur.

Diğer Önemli Bilgiler

1 Ocak 2012 Zorunlu GSS Dönemi

1 Ocak 2012 tarihi itibarıyla yeşil kartlılar ve sigortasız tüm kesimlerin zorunlu olarak sisteme dahil edilmesiyle, Türkiye'de ikamet eden herkes için GSS güvencesi yasal bir zorunluluk haline gelmiştir.

GSS Prim Oranları ve Paylaşımı

GSS kapsamında toplanan prim oranı, sigortalının prime esas kazancının %12,5'idir. Bu prim yükünün %5'lik kısmı çalışan tarafından, %7,5'lik kısmı ise işveren tarafından ödenmektedir.

Devletin GSS Prim Katkısı

Devlet, SGK'nın her ay tahsil ettiği malullük, yaşlılık, ölüm ve GSS primlerinin toplam tutarının %25'i (dörtte biri) oranında genel bütçeden kuruma doğrudan nakdi katkı sağlamaktadır.

Özel Hastanelerde İlave Ücret Sınırı

SGK ile sözleşmeli vakıf üniversiteleri ve özel sağlık kuruluşları, hastalardan Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonu bedelinin %30 ile %90'ı arasında (mevzuatta bir katına kadar) ilave ücret talep edebilmektedir.

Yardımcı Üreme Yöntemi Yaş Sınırları

GSS kapsamında tüp bebek tedavisinin karşılanabilmesi için kadının 23 yaşından büyük, 39 yaşından küçük olması ve son 3 yıl içinde diğer tedavi yöntemlerinden sonuç alamamış olması şarttır.

Sağlık Sigortası Genel Şartları Revizyonu

Türkiye'deki özel sağlık sigortalarının tabi olduğu temel yasal çerçeveyi çizen Sağlık Sigortası Genel Şartları en son 1 Temmuz 2006 tarihinde düzenlenerek yürürlüğe konulmuştur.

Seyahat Sağlık Sigortası Yürürlük Tarihi

Hazine Müsteşarlığı tarafından hazırlanan ve seyahat esnasındaki sağlık risklerini teminat altına alan Seyahat Sağlık Sigortası Genel Şartları 1 Mart 2006 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Türkiye Nüfusunun Özel Sigorta Oranı

Türkiye'de özel sağlık sigortasına sahip kişi sayısı yaklaşık 1.500.000 civarındadır. Bu sayı, ülke genel nüfusunun sadece %2'lik kısmına denk gelen çok düşük bir oranı temsil etmektedir.

Kamu Sağlık Harcamalarının Payı

2008 yılı verilerine göre, Türkiye'de gerçekleştirilen toplam sağlık harcamalarının %73'ü kamu sektörü tarafından finanse edilmiş, kamunun ağırlıklı rolü tescillenmiştir.

AB Sosyal Güvenlik Koordinasyonu Tüzüğü

AB düzeyinde serbest dolaşan işçilerin sosyal güvenlik haklarını korumak amacıyla kabul edilen 1408/71 sayılı Tüzük, hastalık, analık ve maluliyet gibi sekiz temel sosyal güvenlik kolunu koordine etmektedir.

Sınavda Dikkat Et

  • GSS'nin yürürlüğe giriş tarihi (1 Ekim 2008) ile tüm nüfus için zorunlu hale geldiği tarihi (1 Ocak 2012) karıştırmayın; sınavda kronolojik ayrım sorulabilir.
  • GSS prim oranının %12,5 olduğunu, bunun %5'inin çalışan ve %7,5'inin işveren tarafından ödendiğini mutlaka ezberleyin; sayısal hesaplama veya doğrudan oran sorusu gelebilir.
  • Özel sağlık sigortasında deprem ve sel gibi doğal afetlerin 'aksine sözleşme yoksa' teminat dışı olduğunu, ancak harp ve intiharın doğrudan teminat dışı olduğunu unutmayın.
  • Seyahat sağlık sigortasında poliçe iptalinin başlangıçtan en geç 24 saat önce yapılması gerektiğini ve asgari teminatların sadece sağlık/nakil odaklı olduğunu aklınızda tutun.
  • Tamamlayıcı sağlık sigortasının Türkiye'de uygulanamamasının yasal nedeninin Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın usul ve esasları henüz belirlememiş olması olduğunu unutmayın.
  • Özel sağlık sigortası uyuşmazlıklarında hakem-bilirkişi kararlarının kesin ve bağlayıcı olduğunu, dava açabilmek için öncelikle bu kararın alınması gerektiğini bilin.