← Ünite 5
Tıbbi Belgeleme

Ünite 5: Hastalıkların Uluslararası Sınıflandırması

London Bills of Mortality (1629)
İngiltere'de John Graunt tarafından 1629 yılında hazırlanan bu çalışma, ölüm verilerinin sistematik olarak ele alındığı ve hastalık istatistiklerinin başlangıcı olarak kabul edilen ilk etkin tarihsel çalışmadır.
William Farr ve İngiltere Genel Kayıt Bürosu
18. yüzyılda İngiltere Genel Kayıt Bürosunda tıbbi istatistik uzmanı olarak çalışan William Farr, günümüzde kullanılan modern hastalık sınıflandırma sistemlerinin bilimsel temellerini atan kişi olarak kabul edilir.
Bertillon Ölüm Nedenleri Sınıflandırması (1893)
Jacques Bertillon başkanlığındaki komite tarafından 1893 yılında tamamlanan bu çalışma, genel rahatsızlıklar ile organa özgü rahatsızlıkları ayıran ilk uluslararası ölüm nedenleri listesidir.
1948 Yılı 6. Yenileme Konferansı
Bu konferansta ilk kez sadece ölüm nedenleri değil, ölümcül olmayan hastalıklar ve travmalar da sınıflandırmaya dahil edilmiş ve sistemin sorumluluğu Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) verilmiştir.

Anahtar Kavramlar

VeriBir sağlık olayını incelemek, irdelemek, hedefleri belirleyebilmek ya da bir sağlık olayının ne boyutta olduğunu saptamak amacıyla toplanan işlenmemiş ham materyaldir. Örneğin, bir hastanın hastaneye başvuru anında kaydedilen ateş derecesi veya şikayetleri birer veridir.
EpidemiyolojiSağlıkla ilgili olayların dağılımını ve sağlık olayı üzerindeki belirleyici etkenleri araştırarak toplumlar, bölgeler ya da ülkeler arasındaki dağılım özelliklerini ve nedenlerini inceleyen bilim dalıdır. Toplumda bir hastalığın hangi sıklıkla ve kimlerde görüldüğünü saptamak bu bilimin alanına girer.
NosolojiHastalıkların istatistiksel değerlendirmelerinin yapılabilmesi ve tıbbi araştırmalara yardımcı olabilmesi amacıyla yapılan hastalık sınıflandırılmaları ile ilgilenen bilim dalıdır. Hastalıkların hangi kriterlere göre gruplandırılacağını sistematik olarak inceler.
SınıflandırmaBenzer hastalıkların veya durumların belirlenmiş ölçütlere göre aynı grupta toplanmasını sağlayan kategoriler sistemidir. Örneğin, tüm tüberküloz çeşitlerinin aynı ana başlık altında toplanması bir sınıflandırma işlemidir.
ICD (Uluslararası Hastalık Sınıflandırması)Dünyada pek çok ülke tarafından kullanılan, birbirine benzer hastalık veya durumların bir araya getirilip taşıdıkları öneme göre kodlandığı istatistiksel bir sınıflandırma sistemidir. Sağlık hizmetlerinin yönetimi ve epidemiyolojik çalışmalarda standart bir dil sağlar.
ICPC (Uluslararası Temel Sağlık Hizmetleri Sınıflandırması)Birinci basamak sağlık hizmetlerinde başvuru nedenlerini, teşhisleri ve bakım süreçlerini tek bir sistem altında sınıflandırmak için WONCA tarafından geliştirilen iki eksenli sınıflandırma sistemidir. Aile hekimliği uygulamalarında yaygın olarak kullanılır.
SNOMEDBir hastalığın birden fazla durumunun kodlanmasına izin veren, SNOMED International versiyonunda 11 farklı eksene sahip olan çok eksenli sistematik bir terminoloji sistemidir. Topografi, morfoloji ve fonksiyon gibi birçok farklı boyutta kodlama imkanı sunar.
ICD-O (Uluslararası Hastalık Sınıflandırması Onkoloji)Malign ve benign tümöral hastalıkların kodlanması için ICD'nin özel bir uzantısı olarak geliştirilen, tümörün morfolojisi ve vücutta bulunduğu yere göre sınıflandırma yapan sistemdir. Kanser kayıt merkezleri ve onkoloji hastanelerinde aktif olarak kullanılır.
DSM (Zihinsel Rahatsızlıklar için Tanısal ve İstatistiksel Rehber)Temel kriter olarak psikiyatriyi öngören, etiyolojik ve patopsikolojik süreçleri sadece ruhsal rahatsızlıklar için ele alan 5 eksenli bir sınıflandırma sistemidir. Klinik sendromlar ve kişilik bozuklukları gibi alanları kapsar.
Alfanümerik KodlamaKodlama sisteminde hem harflerin hem de rakamların bir arada kullanılması yöntemidir. ICD-10'da ilk karakterin bir harf, sonraki karakterlerin ise rakamlardan oluşması bu kodlama türüne örnektir (Örn: Akut kolesistit için K81.0 kodu).
Kama Simgesi (†)ICD-10 kodlama sisteminde bir hastalığın etiyolojisini veya altta yatan temel nedenini açıklayan birincil kod simgesidir. Çift kodlama gerektiren durumlarda her zaman ilk sırada yazılması gereken kodu ifade eder.
Yıldız Simgesi (*)ICD-10 sisteminde hastalığın etkilediği vücut bölgesine veya klinik tablosuna yönelik kod simgesidir. Bu simgeye sahip kodlar asla tek başına kullanılamaz, her zaman bir kama koduyla birlikte kullanılmak zorundadır.
Nec (Not Elsewhere Classified)Sınıflandırma sisteminde 'Başka Yerde Sınıflanmamış' anlamına gelen, kodlayıcıyı ilgili durumla ilgili daha spesifik farklı kodların sistemin başka bölümlerinde de bulunabileceği konusunda uyaran kısaltmadır.
Nos (Not Otherwise Specified)Sınıflandırma sisteminde 'Başka Şekilde Belirtilmemiş' anlamına gelen, klinik kayıtlarda daha detaylı veya spesifik bir tanıya ulaşılmasını sağlayacak ek bilgi bulunmadığı durumlarda kullanılan genel kodlama ekidir.

Diğer Önemli Bilgiler

1975 Yılı 9. Yenileme (ICD-9)

ICD-9 sürümünde sisteme isteğe bağlı 5. bir basamak eklenmiş, bazı tanılar için çift kodlama sistemi getirilmiş ve malign hastalıkların morfolojisi için özel 'M kodları' oluşturulmuştur.

1990 Cenevre Konferansı ve ICD-10

1990 yılında Cenevre'de toplanan 10. konferansta kodlama sisteminde köklü bir reforma gidilerek alfanümerik (harf ve rakam karışık) kod yapısına geçilmiş ve ICD-10 kabul edilmiştir.

ICD-10'un Küresel Yaygınlığı

ICD-10 sistemi dünya genelinde 43 farklı dilde yayımlanmıştır. Günümüzde mortalite (ölüm) kodlaması için 117 ülkede, morbidite (hastalık) kodlaması için ise 99 ülkede aktif olarak kullanılmaktadır.

ICD-10'un 4. Düzey Kod Kapasitesi

ICD-10'un en detaylı düzeyini oluşturan 4 karakterli düzeyde toplam 10.021 adet benzersiz hastalık kodu bulunmakta olup, bu düzey 3 basamaklı kodların detaylandırılmış halidir.

Klinik Kodlayıcı Günlük İş Yükü Standardı

Kaliteli veri üretimi ve kodlama hatalarının en aza indirilmesi amacıyla, tam zamanlı çalışan bir klinik kodlayıcının günde en fazla 50 ila 70 arasında kodlama yapması standart olarak önerilmektedir.

ICD-10-AM (Avustralya Modifikasyonu)

Klinik tanıların detaylandırılması ve tedaviye yönelik işlemlerin kodlanması amacıyla Avustralya tarafından ICD-10'un temel yapısı esas alınarak geliştirilen ülkeye özgü modifikasyondur.

Sınavda Dikkat Et

  • ICD-10'un alfanümerik yapıda olduğunu unutmayın; sınavda önceki sürümlerle arasındaki en büyük fark olarak bu özellik sorulur.
  • Yıldız (*) simgeli kodların asla tek başına kullanılamayacağını, her zaman kama (†) koduyla birlikte kullanılması gerektiğini aklınızda tutun.
  • Nosoloji kelimesinin hastalık sınıflandırmasıyla ilgilenen bilim dalı olduğunu ezberleyin; doğrudan tanım sorusu olarak çıkma ihtimali yüksektir.
  • ICD-10'un 3. düzeyinin (3 basamaklı kodlar) DSÖ mortalite veri tabanı için temel (çekirdek) seviye olduğunu unutmayın.
  • ICPC'nin birinci basamak (aile hekimliği) için WONCA tarafından geliştirilen iki eksenli bir sistem olduğunu mutlaka bilin.
  • Klinik kodlayıcıların günlük iş yükü sınırının 50-70 kodlama olduğunu rakamsal soru olarak gelebileceği için not edin.