Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi 1

Ünite 6: Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Siyasi Yapılanma (1920-1923) — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 18 soru var.

1 / 180 doğru

Meclis Hükümeti Sistemi

Hükümet üyelerinin ••• içinden tek tek seçildiği ve ••• başkanının aynı zamanda ••• de başkanı olduğu sistemdir. Ayrı bir devlet başkanlığı makamı öngörülmemiştir.

Meclis Hükümeti Sistemi — Hükümet üyelerinin meclis içinden tek tek seçildiği ve meclis başkanının aynı zamanda hükümetin de başkanı olduğu sistemdir. Ayrı bir devlet başkanlığı makamı öngörülmemiştir.

Layiha Encümeni — Meclis çalışmalarında yasa tasarılarını hazırlamak veya incelemekle görevli olan komisyondur. Hükümetin kuruluş sürecinde 15 kişiden oluşturulmuştur.

Halkçılık — Toplumda hiçbir sınıf veya aileye ayrıcalık tanımayan, yasalar önünde tam eşitliği ve halkın kendi kaderine el koymasını savunan siyasi görüştür.

İkinci Grup — Birinci Grup'a muhalif olan milletvekillerinin oluşturduğu, meclis denetimini ve kişisel otoriteye karşı yasallığı savunan gruptur.

Birinci Grup — Mustafa Kemal Paşa liderliğinde meclis çalışmalarını disipline etmek amacıyla kurulan 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu'na verilen isimdir.

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu — 20 Ocak 1921'de kabul edilen, yeni Türk devletinin ilk anayasasıdır. Kısa ve öz bir metin olup, olağanüstü dönem ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde hazırlanmıştır.

Milli Hakimiyet — Egemenliğin kaynağının kişilere veya ailelere değil, doğrudan millete ait olması anlayışıdır. 1921 Anayasası ile 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' şeklinde hukukileşmiştir.

Islahat Grubu — Egemenliğin millete ait olduğunu savunan, eğitim ve ekonomi alanında köklü reformlar (öğretmen okulları, kooperatifleşme vb.) öneren meclis grubudur.

Halk Zümresi — Mecliste 60-70 milletvekilinden oluşan, İttihatçı-İslamcı-Sosyalist görüşleri birleştirmeye çalışan ve halkçılık programını savunan gruptur.

Vilayet Şurası — Vilayetlerde halk tarafından seçilen ve yerel işlerin düzenlenmesinden sorumlu olan karar organıdır. Yerinden yönetim ilkesinin bir parçasıdır.

Dokuz Umde — Mustafa Kemal Paşa'nın 8 Nisan 1923'te yayınladığı, Halk Fırkası'nın temel programını ve seçim beyannamesini oluşturan dokuz temel ilkedir.

İcra Vekilleri Heyeti — TBMM tarafından seçilen ve hükümet görevini yürüten bakanlar kuruluna verilen isimdir. Her vekil meclise karşı doğrudan sorumludur.

Kamalizm (Kemalizm) — 1935'teki CHP Dördüncü Kurultayı'nda partinin benimsediği altı ilkeye (altı ok) verilen isimdir; çağdaşlaşma ve tam bağımsızlık ülküsünü temsil eder.

Muhtariyet — 1921 Anayasası'nda vilayet ve nahiyelere tanınan yerel özerklik durumudur. Eğitim, sağlık ve iktisat gibi yerel işlerin yönetimini halkın seçtiği şuralara bırakır.

Misak-ı Milli — Milli Mücadele'nin hedefi olan, vatanın sınırlarını ve tam bağımsızlığı öngören, son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilen ulusal yemindir.

Yeşil Ordu — İslamcı-sosyalist bir çizgi izleyen, Bolşevizm'den etkilenen ve Çerkez Ethem ile ilişkisi olan meclis içi gizli örgütlenmedir.

İstiklal Mahkemeleri — Meclisin otoritesini sağlamak, iç isyanları bastırmak ve asker kaçaklarını önlemek amacıyla kurulan, üyeleri milletvekillerinden oluşan olağanüstü mahkemelerdir.

Güçler Birliği — Yasama, yürütme ve bazen yargı yetkilerinin tek bir organda, yani TBMM'de toplanması ilkesidir. Savaş koşullarında hızlı karar alabilmek amacıyla benimsenmiştir.