Ünite 5: 1938’den 2002’ye Ekonomik Gelişmeler — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
İkinci Dünya Savaşı yıllarında uygulanan Millî Korunma Kanunu ile Varlık Vergisi'nin hedeflerini ve bu uygulamaların toplum ile ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerini karşılaştırmalı olarak analiz eden kısa bir paragraf yazınız.
Yanıt / ipucu
Millî Korunma Kanunu üretimi ve fiyatları denetlemek için çıkarılmış ancak karaborsayı önleyememiştir. Varlık Vergisi ise enflasyonu düşürmek ve haksız kazançları vergilendirmek amacıyla çıkarılmış, ancak gayrimüslimlere yönelik haksızlıklar ve itiraz hakkı olmaması nedeniyle büyük tepki çekerek kısa sürede durdurulmuştur.
Alıştırma 2myders hazırladı
Demokrat Parti dönemi tarım politikalarının (makineleşme, meraların açılması ve fiyat politikaları) hem kırsal ekonomideki kısa vadeli etkilerini hem de uzun vadede Türkiye'nin iç ve dış ticaret dengelerinde yarattığı kırılmaları örnek vererek açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Tarımda makineleşme kısa vadede üretimi artırıp köylüyü memnun etse de, kırsalda iş gücü fazlası yaratarak büyük şehirlere göçü tetiklemiştir. 1954'ten sonra hava koşullarının bozulmasıyla üretim düşmüş, Türkiye tarım ürünleri ihraç ederken ithal eder duruma gelmiştir.
Alıştırma 3myders hazırladı
1960 sonrası planlı kalkınma döneminde kurulan Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT) işlevini, Birinci ve İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planları dönemindeki dış finansman arayışlarını ve bu süreçte Sovyetler Birliği ile yapılan ekonomik iş birliğini araştırarak özetleyiniz.
Yanıt / ipucu
DPT karma ekonomi düzeninde özel sektöre yol gösteren planlar hazırlamıştır. Batı'dan beklenen finansman gelmeyince Sovyetler Birliği kredileriyle İskenderun Demir-Çelik ve Seydişehir Alüminyum gibi ağır sanayi tesisleri kurulmuştur.
Alıştırma 4myders hazırladı
Turgut Özal tarafından hazırlanan 24 Ocak 1980 Kararları'nın Türk ekonomisinde ithal ikameci modelden dışa açık serbest piyasa ekonomisine geçişte hangi köklü değişimleri yarattığını ve bu dönemin olumlu ile olumsuz sonuçlarını tartışınız.
Yanıt / ipucu
Bu kararlarla serbest piyasaya geçilmiş, ihracat teşvik edilmiş ve günlük döviz kurları ilan edilmiştir. Olumlu yönü enflasyonun düşmesi ve ihracatın artmasıyken; olumsuz yönü altyapı yatırımlarına ağırlık verilmesiyle sınai üretimin yavaşlaması ve 'hayalî ihracat' gibi sorunların ortaya çıkmasıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
1999 Marmara depremlerinin Türkiye ekonomisine getirdiği mali yükü, çıkarılan yeni vergileri, sosyal güvenlik reformunu ve bu süreçte arka arkaya yaşanan Kasım 2000 ile Şubat 2001 krizlerinin sebeplerini uygulama odaklı olarak inceleyiniz.
Yanıt / ipucu
Depremler 10 milyar dolarlık kayba yol açmış, Deprem Vergisi çıkarılmış ve emeklilik yaşı yükseltilmiştir. Bankacılık sektöründeki kırılganlıklar ve fon'a devredilen bankalar ise Kasım 2000 ve Şubat 2001 mali krizlerini tetiklemiştir.
