Ünite 4: Eğitim Sistemi ve Eğitimde Yapılan Reformlar — Örnekler

1868 yılında açılan Galatasaray Mekteb-i Sultani'si, Osmanlı Devleti'nin farklı din ve etnik kökenden gelen gençlerini ortak bir kimlik altında toplamak amacıyla kurulan ilk sultani olmuştur. Bu okul, Fransızca eğitim vererek ve karma bir yapı benimseyerek Osmanlıcılık ideolojisinin en önemli uygulama alanı olarak faaliyete geçmiştir. Ancak bu elit kurumda yetişen bazı gayrimüslim gençler, ilerleyen süreçte kendi uluslarının ayrılıkçı hareketlerinin liderleri konuma gelmiştir.

1870 yılında İstanbul'da açılan Darülmuallimat, kız okullarına kadın öğretmen yetiştirmek amacıyla kurulmuştur. Bu kurumdan mezun olan kadınlar, Osmanlı toplumunda devlet tarafından atanan ve düzenli maaş alan ilk kadınlar olma unvanını kazanmıştır. Böylece bu öğretmenler, kadınların sosyal statüsünün yükselmesinde ve kamusal alanda yer almasında öncü bir rol oynamıştır.

Geleneksel ezberci eğitim yöntemlerinin terk edilerek daha hızlı okuma-yazma öğretilmesini hedefleyen usûl-i cedid reformları kapsamında okulların fiziksel altyapısı değiştirilmiştir. Sınıflara masa, sıra, yazı tahtası, harita ve levha gibi modern araç-gereçler dahil edilmiştir. Dönemin ünlü pedagogu Selim Sabit Efendi ise 'Rehnümâ-yı Muallimîn' adlı eseriyle öğretmenlere bu modern öğretim yöntemlerini tanıtmıştır.