Ünite 4: Eğitim Sistemi ve Eğitimde Yapılan Reformlar — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Osmanlı Devleti'nde Tanzimat sonrasında ortaya çıkan eğitimdeki çoklu yapıyı (medreseler, modern devlet okulları, azınlık ve yabancı okulları) bir arada değerlendirerek, bu durumun devletin toplumsal birliği sağlama çabaları üzerindeki etkilerini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Eğitimdeki çoklu yapı, ortak bir vatandaşlık bilinci (Osmanlıcılık) oluşturulmasını zorlaştırmıştır. Farklı müfredat ve ideolojilere sahip okulların varlığı, toplumsal ayrışmayı derinleştirmiş ve gayrimüslim tebaanın ayrılıkçı hareketlerini besleyen bir zemin hazırlamıştır.
Alıştırma 2myders hazırladı
1869 tarihli Maarif-i Umumiyye Nizamnamesi'nin getirdiği okul kademelerini (Sıbyan/İptidai, Rüştiye, İdadi, Sultani) inceleyerek, bu kademelerin günümüz modern eğitim sistemiyle benzerlik ve farklılıklarını karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Nizamname ile getirilen üç kademeli sistem (ilk, orta, yüksek), günümüzdeki ilkokul, ortaokul, lise ve üniversite yapısıyla büyük benzerlik gösterir. Farklılık olarak ise o dönemde kız ve erkek okullarının büyük oranda ayrı olması ve bütçe yetersizlikleri nedeniyle zorunlu eğitimin tam uygulanamaması gösterilebilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Darülmuallimîn ve Darülmuallimat'ın kuruluş amaçlarını araştırarak, özellikle Darülmuallimat mezunu kadınların Osmanlı sosyal ve ekonomik hayatındaki öncü rolünü örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Bu kurumlar modern okulların nitelikli öğretmen ihtiyacını karşılamak için kurulmuştur. Darülmuallimat mezunları, Osmanlı toplumunda devlet tarafından atanan ve düzenli maaş alan ilk kadınlar olarak kadınların iş hayatına katılımında ve sosyal statülerinin yükselmesinde öncü olmuşlardır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Eğitimde 'Usûl-i Cedid' (yeni yöntemler) hareketinin getirdiği pedagojik ve fiziksel yenilikleri listeleyiniz ve bu yeniliklerin geleneksel eğitim anlayışıyla neden çatıştığını gerekçeleriyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Usûl-i Cedid ile sınıflara sıra, masa, yazı tahtası ve harita gibi araçlar girmiş, ezbercilik yerine modern okuma-yazma yöntemleri benimsenmiştir. Bu durum, geleneksel yöntemleri savunan medrese çevreleri tarafından dini ve kültürel alışkanlıklara bir tehdit olarak görüldüğü için çatışmaya yol açmıştır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Osmanlı Devleti'nin son döneminde (Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük) benimsenen devlet ideolojilerinin eğitim müfredatlarına ve okul türlerine nasıl yansıdığını dönemsel olarak karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Tanzimat ve erken dönemde Osmanlıcılık ideolojisiyle Galatasaray Sultanisi gibi karma okullar açılmış; II. Abdülhamid döneminde İslamcılık etkisiyle din dersleri artırılmış ve Aşiret Mektebi kurulmuş; II. Meşrutiyet'te ise Balkan Savaşları sonrası müfredatta milli duyguları öne çıkaran Türkçülük düşüncesi ağırlık kazanmıştır.
