Ünite 3: Klasik Dönem Osmanlı Diplomasisi (1299-1606) — Boşluk Doldurma

Özetten alınan cümlelerde eksik kavramı yaz. 14 soru var.

1 / 140 doğru

Osmanlı Devleti beyliğin kuruluşundan itibaren anlayışını benimsemiş ve bu kavramı hem Rumeli'deki fetihleri hem de Anadolu'daki Müslüman Türk beyliklerine karşı girişilen mücadeleleri meşrulaştırmak için temel bir araç olarak kullanmıştır.

Osmanlı Devleti beyliğin kuruluşundan itibaren gazâ anlayışını benimsemiş ve bu kavramı hem Rumeli'deki fetihleri hem de Anadolu'daki Müslüman Türk beyliklerine karşı girişilen mücadeleleri meşrulaştırmak için temel bir araç olarak kullanmıştır.

Osmanlılar, gayrimüslim topluluklara karşı 'istimâlet' (gönül kazanarak hakimiyet kurma) politikasını uygulamıştır.

İslam ülkesine giren ve 'harbî' sayılan gayrimüslimlerin can ve mal güvenliği için 'eman' (güvence) alması gerekmekteydi.

Bu durum bir izin beratı olan 'ahidname' ile sağlanmaktaydı.

Ancak verilen kapitülasyonlarda tek taraflılığın aksine her zaman karşılıklılığa önem verilmiş olması, iki yanlı diplomatik bağların gelişimini göstermektedir.

Savaş ve barış gibi hayati konular Divan-ı Hümayun'da ele alınır; Müslüman beylikler ve devletlerle savaş durumunda şeyhülislam fetvasına başvurulurdu.

Dış politikanın belirlenmesinde ve yürütülmesinde Divan temel bürokratik birim haline gelmiş, nişancı ise yazışmalar ve diplomasi yürütümünde ön plana çıkmıştır.

Fatih Sultan Mehmet ile birlikte imparatorluğa dönüşen Osmanlı'da, XV. yüzyıldan itibaren Batılı ülkelerin sürekli diplomasiye geçmeleri sonucunda İstanbul'da ikamet elçilikleri (balyosluklar) açılmıştır.

Divan-ı Hümayun'un dış ilişkilerdeki rolleri arasında siyasi ilişki kurulması, 'icazetname-i hümayun' ile hukuki tanınmanın gerçekleştirilmesi, yabancı elçilerin seyahat güvenliğinin sağlanması ve protokol kurallarının belirlenmesi yer almaktaydı.

Elçilerin Divan-ı Hümayun'a kabulü, kapıkulu ocaklarına maaş verilmesi dolayısıyla yapılan ulufeye denk gelen 'galebe divanı'nda gerçekleştirilirdi.

Daha sonra padişah huzuruna (Arz Odası) çıkarılan elçi mektubunu (name-i hümayun) sunar, padişah mektubu baştercümana okuturdu.

Osmanlılar kuruluş aşamasında İslâm hukukunun temel ilkelerini esas almakla birlikte, çevresindeki Bizans tekfurlarıyla çoğunlukla dostluk ilişkileri (müdârâ) kurmuş, bazen çatışmaya girerek etki alanlarını genişletmiştir.

Pelekanon Savaşı sonrasında İznik alınmış ve Bizans ile haraçgüzarlık rejimi kurulmuştur.

Örneğin Karamanoğulları ile olan anlaşmazlıklarda Kadı Mürsel, Mevlânâ Hamza ve Şeyh Yahya gibi alimler heyetler oluşturarak barış antlaşmalarının (Segedin sonrası Sevgendnâme) imzalanmasında kilit rol oynamıştır.