Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Osmanlı Diplomasisi

Ünite 4: 17. Yüzyılda Osmanlı Diplomasisi (1606-1699) — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Zitvatorok Antlaşması — 1606 yılında Osmanlı ile Avusturya arasında imzalanan, padişah ile Habsburg imparatorunun hukuken eşit kabul edildiği ve Osmanlıların üstünlük iddiasından vazgeçtiği ilk antlaşmadır. Örneğin, bu antlaşmada Avusturya hükümdarına ilk defa 'kayzer/çasar' unvanı verilmiştir.

Kanun-ı Elçiyan — 1657 yılında Tevkii Abdurrahman Paşa tarafından hazırlanan ve yabancı elçilere uygulanacak protokol kuralları ile teşrifat esaslarını ilk defa yazılı kurallara bağlayan kanunnamedir. Bu düzenleme Osmanlı diplomasisinin kurumsal ve kuramsal olgunlaşmasını gösterir.

Kasr-ı Şirin Antlaşması — 1639 yılında Osmanlı Devleti ile Safevi İran arasında imzalanan ve iki ülke arasındaki bugünkü Türkiye-İran sınırını büyük ölçüde çizen nihai barış antlaşmasıdır. IV. Murad'ın Bağdat Seferi sonrasında akzedilmiştir.

Bucaş Antlaşması — 1672 yılında IV. Mehmed'in Lehistan seferi sonrasında imzalanan, Podolya'nın Osmanlılara bırakıldığı ve Ukrayna'nın Osmanlı himayesindeki Kazaklara verildiği antlaşmadır. Leh Diyet Meclisi'nin ilk başta onaylamaması üzerine savaşlar bir süre daha sürmüştür.

Vasvar Antlaşması — 1664 yılında Avusturya ile imzalanan, Erdel'deki Osmanlı egemenliğinin onaylandığı ve Uyvar ile Novigrad kalelerinin Osmanlılarda kalmasını sağlayan antlaşmadır. St. Gothard yenilgisi sonrasında imzalanmıştır.

Karlofça Antlaşması — 1699 yılında Osmanlı Devleti'nin Avusturya, Venedik ve Lehistan ile imzaladığı, tarihindeki ilk büyük çaplı toprak kaybını yaşadığı ve gerileme dönemini başlatan barış antlaşmasıdır. İngiltere ve Hollanda arabuluculuk yapmıştır.

Reisülküttab — Divan-ı Hümayun kalemi bünyesinde görev yapan, XVII. yüzyıldan itibaren ferman yazma ve namelerin hazırlanması işlerinde faal hale gelen, Karlofça sonrasında ise Babıâli'nin dış politika ve elçilik ilişkilerini yürüten baş görevlisidir.

Ad Hoc Elçilik — Daimi elçilik sisteminden farklı olarak, belirli bir müzakere, antlaşma yenileme veya tebrik gibi geçici bir amaçla gönderilen geçici elçilik heyetleridir. XVII. yüzyılda Osmanlılar ile Avrupa devletleri arasında yaygın olarak kullanılmıştır.

Pişkeş — Osmanlı diplomasi terminolojisinde yabancı devletlerin veya bağlı krallıkların Osmanlı padişahına veya merkeze gönderdikleri değerli armağanlar, hediyeler veya yıllık vergiler anlamında kullanılan bir kavramdır.

Statüko — XVII. yüzyıldan itibaren Osmanlı dış politikasında fütuhat politikasının yerini alan, mevcut sınırların ve uluslararası dengenin korunması esasına dayanan siyasi durumdur.

Kutsal İttifak — 1684 yılında Osmanlı Devleti'ni Avrupa'dan atmak ve ele geçirdikleri toprakları paylaşmak amacıyla Avusturya, Lehistan, Venedik ve daha sonra Rusya'nın oluşturduğu haçlı koalisyonudur.

Tököli İmre — Habsburgların Katolik baskısına karşı direnen Protestan Macarların lideri olup, Osmanlı himayesinde Orta Macaristan tahtına oturtulması II. Viyana Kuşatması'na yol açan süreçteki kritik figürlerden biridir.

Doroşenko — Özi Kazaklarının hetmanı olup, Osmanlı devletine başvurarak Lehistan ve Rusya sıkışıklığından kurtulmak için Osmanlı himayesini kabul etmiş ve kuzey siyasetinde Osmanlı'ya yeni bir hamle alanı açmıştır.

Paşakapısı (Babıâli) — XVII. yüzyıl ortalarından itibaren devlet işlerinin ve diplomasi dahil yönetim kararlarının görüşülüp karara bağlandığı, Divan-ı Hümayun'un yerini alan sadaret merkezidir.

Elçi Hanı — İstanbul'a gelen yabancı elçilerin ve diplomatik heyetlerin konaklaması için ayrılmış olan, XVII. yüzyıl ortalarına kadar elçilerin ikamet ettiği geleneksel handır.

Ferhad Paşa Antlaşması — 1590 yılında Safevi İran ile imzalanan ve Osmanlıların doğuda en geniş sınırlarına ulaştığı İstanbul Antlaşması olarak da bilinen antlaşmadır.

Zenta Bozgunu — 1697 yılında II. Mustafa'nın komutasındaki Osmanlı ordusunun Avusturya karşısında uğradığı ve Karlofça Antlaşması'nı zorunlu kılan büyük askeri felakettir.