Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Tarih Metodu

Ünite 5: Ortaçağ Tarihi Araştırmalarına Giriş — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Bibliyografya — Yeni bir araştırmaya başlarken o konuda daha önce yapılmış kitap, makale ve çalışmaları tespit etmek için taranması zorunlu olan kaynak listeleridir. Metne göre Doğu dünyası araştırmalarında Theodore Besterman'ın eseri örnek gösterilebilir.

Yazma Nüsha — Matbaanın icadından önce veya el yazısıyla çoğaltılmış, henüz neşredilmemiş ya da hatalı basılmış basılı kaynakların eksiklerini kapatmak için kullanılan orijinal el yazması eserlerdir. İstanbul kütüphaneleri, dünyada en çok İslamî yazma barındıran merkezdir.

Tabakât — Genellikle aynı dönemde veya aynı meslekte (şair, edip, fakih, âlim) yaşamış kişilerin biyografilerini tabaka tabaka (kuşak kuşak) inceleyen biyografik eser türüdür. Örnek olarak İbn Hallikân'ın Vefayâtu’l-a’yân'ı gösterilebilir.

Topronomi — Yer adlarını, etimolojilerini, değişim süreçlerini ve coğrafi konumlarını inceleyen bilim dalıdır. Ortaçağ kaynaklarındaki kaybolmuş yer adlarını bulmak için Yâkût el-Hamevî'nin Mu’cemu’l-buldân'ı gibi eserlere başvurulur.

Onomastik — Şahıs adlarını, kökenlerini ve tarihsel gelişimini inceleyen ad bilim dalıdır. Ortaçağ Türk şahıs adlarının tespiti için László Rásonyi ve Imre Baski'nin Onomasticon Turcicum adlı eseri bu alanda temeldir.

Jeneoloji — Hükümdarların ve hanedan üyelerinin şecere, akrabalık ilişkileri, taht yılları ile unvanlarını gösteren soyağacı bilimi ve bu bilgileri içeren kitaplardır. Halil Edhem Eldem'in Düvel-i İslâmiyye'si buna örnektir.

Takvîm-i Celâlî — Sultan Melikşâh'ın emriyle hazırlanan, güneş esasına dayanan ve özellikle malî işlerde kullanılan Selçuklu dönemine ait özel takvimdir. Takvîm-i Melikî olarak da anılır.

İndex Islamicus — İslam dünyası ile ilgili Batı dillerinde yayınlanmış makale ve araştırmaların künyelerini toplayan ve düzenli olarak yayınlanan uluslararası bibliyografik eser külliyatıdır.

Takvîm-i Hânî — İlhanlı hükümdarı Gazan Han zamanında, daha çok malî alanda kullanılmak üzere ihdas edilmiş güneş esasına dayanan takvim sistemidir.

Dîvânu Lugati’t-Türk — Kaşgarlı Mahmud tarafından 1073 yılında Bağdat'ta kaleme alınan, Türkçe'nin en eski ve en mühim tarihi sözlüğü olup aynı zamanda Türk kültürünün de temel kaynağıdır.

Müstensih — Matbaa öncesi dönemde el yazması eserleri el yoluyla çoğaltan, kopya eden kimsedir. Yazma eserlerin incelenmesinde müstensih kayıtları tarihçiler için mühim ipuçları sunar.

Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü — Mehmet Zeki Pakalın tarafından hazırlanan, Osmanlı devlet teşkilatı ve Ortaçağ idari ıstılahlarının anlaşılmasında araştırmacılara rehberlik eden kapsamlı sözlüktür.

Mu’cemu’l-buldân — Yâkût el-Hamevî tarafından ansiklopedik tarzda kaleme alınmış, Ortaçağ İslam dünyasındaki yer adlarının ve yerleşim yerlerinin doğru okunuşunu tespit eden temel coğrafi başvuru eseridir.

On İki Hayvanlı Türk Takvimi — Özellikle Moğol istilasından sonra Ortaçağ İslam dünyasında kaynak ve vesikalarda zaman zaman karşımıza çıkan, Türklerin kullandığı eski bir kronoloji sistemidir.