← Ünite 3
Yönetimde Güncel Yaklaşımlar

Ünite 3: Öğrenen Örgütler

Charlie Chaplin’in Modern Times Filmi
Klasik yönetim kuramlarının insanı mekanik bir araç olarak gören katı yapısını ve sanayi toplumundaki insan unsursuz çalışma koşullarını eleştiren sinematik bir referanstır.
Ivan Pavlov’un Köpek Deneyi
Rus bilim adamı Pavlov'un sindirim sistemi üzerine çalışırken, yemek verilmeden hemen önce zil çalınması suretiyle köpeğin salya salgılamasını gözlemlediği klasik koşullanma deneyidir.
Bui ve Baruch'un Ekip Koşulları
2010 yılında ekiplerde öğrenmenin sağlanabilmesi için ekibin bağlılığı, liderlik, amaç belirleme, eğitim-geliştirme ve örgütsel kültür olmak üzere 5 temel önkoşul belirledikleri çalışmadır.
Huber'in Örgütsel Öğrenme Aşamaları
1991 yılında ortaya konulan; örgütsel öğrenmenin bilginin kazanılması, bilginin dağıtılması, bilginin yorumlanması ve örgütsel hafıza olmak üzere 4 aşamadan oluştuğunu savunan modeldir.

Anahtar Kavramlar

Öğrenmeİnsan davranışlarında değişik deneyimler sonucunda gerçekleşen kalıcı değişimdir. Bireysel, grup ve örgüt olmak üzere farklı düzeylerde ortaya çıkan temel bir eylemdir.
Klasik KoşullanmaIvan Pavlov tarafından geliştirilen, bir kişinin normal koşullarda vermeyeceği bir tepkiyi bir uyarıcı karşısında vermesi sürecidir. Örneğin, okulda zil çalınca öğrencilerin sınıfa yönelmesi klasik koşullanmaya dayanır.
Edimsel KoşullanmaSkinner tarafından öne sürülen, gösterilen bir davranışın sonucunda ödül veya ceza olmasının o davranışın tekrarlanıp tekrarlanmayacağını belirlediği öğrenme modelidir. İş yerinde hedefini aşana prim verilmesi bu kapsamdadır.
Sosyal ÖğrenmeBireylerin sosyal etkileşim neticesinde diğer insanları gözlemleyerek ve taklit ederek gerçekleştirdikleri öğrenme biçimidir. İş yerindeki koçluk ve hamilik uygulamaları bu yolla yürütülür.
Örgütsel ÖğrenmeBir örgütte çalışanların karşılıklı öğrenmelerini sağlayacak yaklaşımların geliştirilmesi sonucunda elde edilen, genellikle kendiliğinden ve doğal gelişen bilgi birikimidir.
Öğrenen ÖrgütBazı bilinçli yönetsel uygulamalar ve radikal düzenlemeler sonucunda dönüştürülmüş, tüm çalışanların öğrenmesini kolaylaştıran ve çevresine hızla uyum sağlayan bir örgüt türüdür.
Örgütsel HafızaÖrgütün geçmişte yaşadığı başarılar, krizler, yanlış kararlar ve deneyimlerin kurallar, normlar, iş yönergeleri ve kültür yoluyla kurum bünyesinde saklanması ve gelecek eylemlere rehberlik etmesidir.
Haşlanmış Kurbağa SendromuÖrgütlerin yavaşça gelişen çevresel tehlikelere ve değişimlere karşı eylemsizlik duruşu sergileyerek zamanında tepki verememesi durumunu ifade eden bir öğrenim güçlüğüdür.
Çalışanı GüçlendirmeÇalışanların bağımsız hareket edebilmeleri, inisiyatif kullanabilmeleri ve ortak vizyon doğrultusunda karar alabilme yetkilerinin artırılması yönetsel uygulamasıdır.
Kıyaslama (Benchmarking)Örgütlerin kendi performanslarını artırmak amacıyla diğer başarılı işletmelerin uygulamalarını inceleyerek kendi süreçlerine uyarlaması faaliyetidir.
VizyonBir işletmenin gelecekte ulaşmak istediği hedef durumu özetleyen, çalışanlara yön veren ilham verici bir ifadedir.

Diğer Önemli Bilgiler

Peter Senge'nin Öğrenen Örgüt Unsurları

Öğrenen örgütleri oluşturan yapıyı rehberlik eden fikirler, kuramlar/yöntemler ve altyapıda yenilikler olmak üzere üç temel unsur altında inceleyen yaklaşım sahibidir.

Burns ve Stalker'ın Sektörel Yapılanma Araştırması

1961 yılında yapılan araştırmada, bilişim gibi belirsizliği yüksek sektörlerin esnek, kereste imalatı gibi düşük belirsizlikli sektörlerin ise katı mekanik yapılara sahip olması gerektiğini savunmuşlardır.

Çok Uluslu Elektronik Firmasının Kurumsal Üniversitesi

Yılda ortalama 20.000 çalışan alan dev bir firmanın, geleneksel sınıf eğitimlerinin yetersiz kalması üzerine 1981 yılında tüm dünyadaki çalışanlarına eğitim sunmak ve kalite kültürü oluşturmak için kurduğu eğitim merkezidir.

İkinci Dünya Savaşı Sonrası Yönetim Devrimi

Bilim, teknoloji ve küreselleşme alanındaki hızlı gelişmelerin geleneksel mekanik yönetim anlayışlarını sarstığı ve çalışanların rolünü dönüştürdüğü dönüm noktasıdır.

Sınavda Dikkat Et

  • Örgütsel öğrenme ile öğrenen örgüt arasındaki farkı asla karıştırma; örgütsel öğrenme kendiliğinden (doğal) gelişirken, öğrenen örgüt yönetim müdahalesiyle dönüştürülmüş bir yapıdır.
  • Klasik koşullanma ile edimsel koşullanmanın sıralamasına dikkat et: Klasik koşullanmada önce uyaran sonra tepki gelir; edimsel koşullanmada ise önce davranış (tepki) sonra uyaran (ödül/ceza) gelir.
  • Huber'in 4 aşamalı örgütsel öğrenme döngüsünü (Kazanılma, Dağıtılma, Yorumlanma, Örgütsel Hafıza) sırasıyla ezberle, sınavda bu aşamalar sıkça sorulur.
  • Bui ve Baruch'un ekiplerde öğrenme için öne sürdüğü 5 önkoşulu (Ekip bağlılığı, liderlik, amaç belirleme, eğitim-geliştirme, örgütsel kültür) iyi ayırt et.
  • Sanayi toplumundan sanayi ötesi topluma geçişte insanın rolünün 'vasıfsız araç' konumundan 'bilgi üreticisi' konumuna evrildiğini unutma.
  • Peter Senge'nin öğrenen örgütler için tanımladığı unsurların (rehberlik eden fikirler, kuramlar/yöntemler, altyapıda yenilikler) isimlerine dikkat et.
  • Haşlanmış kurbağa sendromunun yavaşça gelişen çevresel tehlikelere karşı gösterilen eylemsizlik durumunu ifade ettiğini unutma.