Kıyaslama (Benchmarking)En üst performans düzeyine ulaşabilmek için en iyi uygulamaların, yenilikçi fikirlerin ve en etkili faaliyet prosedürlerinin sistematik bir şekilde araştırılması ve uyarlanmasıdır. Örneğin Xerox şirketi, artan Japon rekabetine karşı farklı sektörlerdeki başarılı uygulamaları da inceleyerek kıyaslama modelini ilk uygulayan ve yayan işletme olmuştur.
DantotsuJaponya'da en iyi uygulamaları ifade etmek için kullanılan ve modern kıyaslama tekniklerinin tarihsel kökenini oluşturan kavramdır. Bu terim, işletmelerin sıradan olmak yerine kendi alanlarında rakipsiz ve en üstün olma çabasını simgelemektedir.
Tersine Mühendislik (Reverse Engineering)Kıyaslamanın tarihsel gelişiminin ilk basamağını oluşturan, rakip işletmelerin ürettiği çeşitli ürünlerin özelliklerini, işlevselliğini ve performansını dikkatlice inceleyerek kıyaslama yapılması sürecidir. İşletmeler bu sayede kendi ürünleri ile rakip ürünler arasındaki fark yaratan noktaları saptamaya çalışırlar.
İçsel KıyaslamaKıyaslama ortağı olarak dışsal işletmeler yerine holding yapısındaki büyük işletmelerin kendi bünyelerinde faaliyet gösteren farklı iş birimlerinin seçilmesidir. Karar alma süresinin kısa olması, maliyet ve zaman avantajı sağlaması en önemli özellikleridir.
Rekabetçi Kıyaslamaİşletmelerin kıyaslama ortağı olarak kendi sektörlerinde faaliyet gösteren doğrudan rakiplerini tercih etmesi durumudur. Rakiplerin temel ticari sırlarını paylaşma konusunda isteksiz olması nedeniyle uygulama açısından en zor kıyaslama türüdür.
Temel Yetenek (Core Competence)Bir işletmeyi rakiplerinden farklı kılan, vizyonunu gerçekleştirmesinde hayati önem taşıyan ve rakipleri tarafından kolay taklit edilemeyen bilgi, beceri ve yeteneklerin bütünüdür. Örneğin bir ağacın köklerinin ağacı besleyip ayakta tutması gibi, temel yetenekler de işletmenin sürdürülebilir rekabet üstünlüğünün kaynağıdır.
Entelektüel Sermayeİşletmelerin sahip olduğu maddi duran varlıkların ötesinde, bilgi, beceri, örgütsel öğrenme yeteneği ve entelektüel birikim gibi soyut varlık gruplarını ifade eder. Temel yeteneklerin oluşumunda ve sürdürülmesinde en kritik bileşenlerden biridir.
Dış Kaynak Kullanımı (Outsourcing)İşletmelerin normalde kendi iç bünyelerinden sağladıkları hammadde, üretim girdileri veya çeşitli fonksiyonel hizmetleri dışarıdaki tedarikçilerden tedarik etmesidir. Örneğin tekstil sektöründeki fason üretim veya inşaattaki taşeron kullanımı geleneksel dış kaynak kullanımı örnekleridir.
Dikey Entegrasyonİşletmenin üretim zincirindeki girdilerden dağıtıma kadar birçok aşamayı kendi bünyesinde toplaması ve yoğunlaştırmasıdır. Ancak günümüzde yüksek dikey entegrasyon yerine temel yeteneklere odaklanma ve dış kaynak kullanımı tercih edilmektedir.
Küçülme (Downsizing)İşletmenin etkililiğini, verimliliğini ve rekabetçiliğini artırmak amacıyla çalışan sayısının, hiyerarşik kademelerin, işlerin veya bölümlerin planlı bir şekilde azaltılmasıdır. Bu süreç sadece işten çıkarmaları değil, iş süreçlerinin yeniden değerlendirilmesini de kapsar.
Süreç Yenileme (Business Process Reengineering)Maliyet, kalite, hizmet ve hız gibi performans ölçütlerinde çarpıcı geliştirmeler yapmak amacıyla iş süreçlerinin radikal ve devrimsel bir şekilde yeniden düşünülmesi ve tasarlanmasıdır. Michael Hammer ve James Champy tarafından iş dünyasına kazandırılmıştır.
Fonksiyonel RiskSüreç yenileme uygulamaları sırasında yanlış süreçlerin veya yanlış işlerin yenileme için seçilmesi durumudur. Bu risk, tüm yenileme projesinin getirisinin önemli ölçüde yitirilmesine yol açabilir.
Politik RiskSüreç yenileme veya örgütsel değişim süreçlerinde üst yönetim desteğinin yetersiz kalması, işletmenin değişime karşı direnç göstermesi ve başlangıçtaki motivasyonun kaybedilmesidir.
YalınlaşmaÖrgütte gereksinim duyulmayan, katma değer yaratmayan her türlü unsur ve israftan kurtulma sürecidir. Bu sürecin sonunda sadeleştirilmiş ve esnek yapılı yalın örgütler ortaya çıkar.
Yalın ÜretimDaha az stok, daha az çalışan ve daha az fiziksel alan kullanarak daha çok çıktı üretilmesini, yani üretim sürecindeki tüm israfların (mudaların) ortadan kaldırılmasını amaçlayan bütünleşik üretim sistemidir. 1950'li yıllarda Japonya'da Toyota bünyesinde geliştirilmiştir.
Muda (İsraf)Toyota üretim sisteminde değer yaratan bir işin yapılmasında gereksiz olarak harcanan malzeme, araç-gereç, zaman ve yer anlamında kullanılan ve ortadan kaldırılması hedeflenen israf kavramıdır.
KeiretsuJapon işletmelerinin tedarik zinciri yapılarını ve stratejik ortaklık ağlarını ifade eden, karşılıklı güven ve iş birliğine dayalı kurumsal yapılanma modelidir.
ChaebolGüney Kore kökenli, genellikle aile kontrolünde olan büyük ölçekli konglomeraların ve ortak iş yapma kültürünün oluşturduğu ağ düzenekleridir.
Benchlearning (Öğrenmeyi Öğrenme)Kıyaslama sürecinin günümüzdeki evresini tanımlayan, başkalarından öğrenmenin ötesinde başkalarıyla birlikte kolektif bir şekilde öğrenme ve ağ düzenekleri kurma yaklaşımıdır.
Ağ Düzenekleri (Network)İşletmelerin operasyonel anlamda bağımsız kalırken müşterilere en yüksek değeri sağlayabilmek amacıyla stratejik ortaklıklar ve dış kaynak kullanımı yoluyla kurdukları esnek ilişkiler ağıdır.
Tersine MühendislikRakip işletmelerin ürünlerini en küçük parçalarına kadar söküp analiz ederek performans, maliyet ve malzeme özelliklerini inceleme yöntemidir. Maurice Lavell örneğinde olduğu gibi prototip analizlerinde sıklıkla kullanılır.
Stratejik Kıyaslamaİşletmelerin orta ve uzun vadeli faaliyetlerine yön vermek amacıyla, alanında en iyi olan işletmelerin stratejilerini ve stratejik yönetim süreçlerini kıyaslayarak kendi bünyelerine uyarlamasıdır.
