Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Çağdaş Türk Edebiyatları 1

Ünite 3: Çağdaş Azerî Edebiyatı-1 — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Usul-i Cedid — XIX. yüzyılın sonlarından itibaren medreselerin karşısında açılan, çocuklara ana dillerinde okuma yazmanın yanı sıra tarih, coğrafya ve matematik gibi modern derslerin öğretildiği yeni tarz eğitim sistemidir. Seyyid Azim Şirvani gibi maarifçi aydınlar bu okulların yaygınlaşması için büyük çaba harcamıştır.

Maarifçi-Demokrat — XIX. yüzyılın ikinci yarısından sonra aydınlar arasında yayılan; cehalet, gerilik ve sosyal bozuklukları sert bir şekilde eleştiren, hürriyet arzusu ile vatan sevgisini yücelten düşünce akımıdır. Bu akımı benimseyenler halkın eğitimle aydınlanmasını savunmuştur.

İki Dillilik — Güney Azerbaycan edebiyatının karakteristik özelliklerinden biri olup, şairlerin kendi ana dilleri olan Azerbaycan Türkçesinin yanı sıra Farsçayı da yoğun bir şekilde kullanmaları, hatta bazı şairlerin ana dilinden çok Farsça şiirler yazması durumudur.

Molla Nesreddin Ekolü — Adını Celil Memmedguluzade'nin çıkardığı ünlü mizah dergisinden alan; toplumun aksaklıklarını, cehaleti, hurafeleri ve istibdadı mizah, yergi ve realist bir bakış açısıyla eleştiren edebî ve düşünsel akımdır.

Beytü's-safâ — XIX. yüzyılın ikinci yarısında Seyyid Azim Şirvani tarafından Şamahı'da kurulan ve dönemin şairlerini bir araya getiren geleneksel bir şairler meclisidir. Bu tür meclisler edebi paylaşımların merkezi olmuştur.

Divan-ı Hikmet — Mirze Şefi Vazeh'in 1844 yılında Tiflis'te kurduğu ve başkanlığını yaptığı, Rus, Gürcü, Ermeni ve Avrupalı aydınların da katıldığı şiir, edebiyat ve sohbet meclisidir.

Gori Seminaryası — Rusların 1876'da Tiflis yakınlarındaki Gori şehrinde ilkokullara öğretmen yetiştirmek amacıyla kurdukları, Azerbaycan bölümü ise 1879'da açılan ve mezun ettiği genç öğretmenlerle bölgenin tiyatro ve eğitim hayatına büyük katkı sağlayan okuludur.

Temsilat — Mirze Feteli Ahundzade'nin 1850-1855 yılları arasında yazdığı altı komedi ve bir hikâyeyi bir araya getirerek 1859'da Tiflis'te bastırdığı, Türk dünyasının ilk tiyatro eserlerini içeren çığır açıcı kitabıdır.

Elsine-i Selase — Osmanlı ve Doğu edebiyatında Türkçe, Arapça ve Farsça dillerini ifade etmek için kullanılan klişeleşmiş ve yaygın bir teriptir.

Geraylı — Azerbaycan halk şiirinde sekiz heceli ölçüyle yazılan koşma tarzı nazım şekline verilen geleneksel isimdir.

Sühte — Medreselerde tahsil gören softa veya medrese talebesi anlamında kullanılan geleneksel bir tabirdir.

Mersiyehan — Özellikle Kerbela olayları ve dini matem günlerinde mersiye okuyan, halk arasında dini törenleri yöneten kimselerdir.

Bezzazlık — Mirze Mehdi Şükûhî gibi bazı kişilerin geçimlerini sağlamak amacıyla yaptığı gezgin kumaş ve elbise satıcılığı mesleğidir.

Alegorik Dram — Soyut kavramları, düşünceleri veya toplumsal olayları simgesel figürler, mecazlar ve örtülü bir kurgu aracılığıyla sahneye taşıyan dram türüdür (Örn. Celil Memmedguluzade'nin Çay Destgâhı).

Realizm — Sanat ve edebiyatta hayalî unsurlar yerine hayatın gerçeklerini, toplumsal problemleri ve insan karakterlerini olduğu gibi, tarafsız ve nesnel bir gözle yansıtmayı amaçlayan akımdır (Örn. Gasımbey Zakir'in şiirleri).

Hiciv — Toplumdaki bozuklukları, yöneticilerin zulmünü, din adamlarının sahtekârlıklarını ve insanlardaki ahlaki zayıflıkları eleştirmek amacıyla yazılan alaylı ve iğneleyici şiir türüdür (Örn. Seyyid Azim'in manzumeleri).

Sembolist Dram — Dış dünyanın gerçekliğinden ziyade iç dünyayı, gizemli sembolleri ve soyut duygu durumlarını ön plana çıkaran tiyatro türüdür (Örn. Ebdürrahim Bey Hagverdili'nin Peri Cadu adlı eseri).