myders hazırladı Ders kitabında bu ünite için örnek kutusu yok. Aşağıdaki örnekler ünite içeriğinden hazırlandı; kavramı somut bir durumla açıklamak için.
Emir Gövdesinden Sıfat Türetmemyders hazırladı
Bir metni incelerken 'hânende' kelimesiyle karşılaştığınızda, bunun 'hânden' masdarının emir gövdesi olan 'hân' köküne '-ende' ekinin getirilmesiyle oluştuğunu görebilirsiniz. Bu yapı, Türkçedeki 'okuyan' ifadesine denk düşerek eylemi gerçekleştiren kişiyi, yani 'okuyucu'yu tanımlar. Böylece emir gövdesinin sadece bir komut değil, aynı zamanda sıfat-fiil türetmek için temel bir basamak olduğunu anlarız.
Geçmiş Zaman Gövdesinin İsimleşmesimyders hazırladı
Osmanlıca bir metinde 'reft' kelimesini gördüğünüzde, bunun 'reften' masdarının sonundaki nûn harfinin atılmasıyla elde edilen geçmiş zaman gövdesi olduğunu hatırlayın. Bu gövde, 'gitti' anlamını taşımasının yanı sıra 'gitme' veya 'gidiş' gibi bir isim işlevi de görür. Yani bu kelime, eylemin kendisini bir kavram olarak karşılayan 'hafifletilmiş masdar' görevindedir.
İzafetsiz Birleşik İsimlermyders hazırladı
Metin okurken 'ser-asker' veya 'mey-hâne' gibi kelimelerle karşılaştığınızda, bunların arasına izafet kesresi koymadan tek bir kelime gibi okumanız gerekir. Bu yapılar, aralarındaki tamlama ilişkisi belirginleşmiş ancak tek bir kavramı karşılayacak şekilde birleşmiş isimlerdir. Bu tür birleşik isimleri tanımak, Osmanlı Türkçesi söz dizimini doğru çözümlemenize yardımcı olur.
