Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Uluslararası İlişkiler Lisans Programı » Kamu Maliyesi

Ünite 2: Kamu Maliyesinin İşlevleri — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 40 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Piyasa Başarısızlığı — Serbest piyasa mekanizmasının kıt kaynakları Pareto optimal düzeyde dağıtamadığı ve etkinliği sağlayamadığı durumlardır. Eksik rekabet, kamusal mallar ve dışsallıklar bu duruma örnek oluşturur.

Tam Kamusal Mal — Tüketiminde 'rakip olmama' ve 'dışlanamama' özelliklerinin her ikisine birden sahip olan mallardır. Ulusal savunma tam kamusal mala en klasik örnektir.

Yarı Kamusal Mallar — Kamusal malların sahip olduğu iki temel özellikten yalnızca birini taşıyan, hem özel fayda hem toplumsal fayda yayan mallardır. Okullar, sağlık hizmetleri ve kulüp malları bu kapsamdadır.

Bedavacılık Sorunu — Bireylerin kamusal malın finansmanına katılmamalarına rağmen, dışlanamama özelliği sayesinde bu maldan ücretsiz olarak yararlanma eğilimidir. Parkların aydınlatılması hizmetinden vergi ödemeyenlerin de yararlanması buna örnektir.

Küresel Kamusal Mallar — Faydalanan ülkeler, insanlar ve şimdiki ile gelecek kuşaklar açısından büyük ölçüde evrensel olan mallardır. Atmosfer, ozon tabakası ve finansal istikrar bu kapsamdadır.

Ortak (Serbest) Mallar — Faydası üzerindeki yasal hakların hiçbir bireye verilmediği, herkesin sınırsız yararlandığı mallardır. Okyanuslar, akarsular ve meralar ortak mal niteliğindedir.

Ortakların Trajedisi — Bireylerin mülkiyet hakkı olmayan ortak malları aşırı ve kısıtlamasız kullanması sonucunda malın zarar görmesi veya tükenmesidir. Kontrolsüz merada otlatma yüzünden otlağın yok olması buna örnektir.

Tutuklu İkilemi — Bireylerin iletişim kuramadığı ve birbirlerine güvenmediği durumlarda, bireysel rasyonel davranarak aldıkları kararın toplumsal veya ortak zarara yol açması durumudur.

Dışsallık — Bir ekonomik birimin faaliyetinin diğer birimler üzerinde dolaylı olarak yarattığı olumlu veya olumsuz etkilerdir. Bir fabrikanın nehre bıraktığı atıkların sebze üreticisini olumsuz etkilemesi üreticiden üreticiye olumsuz dışsallıktır.

Pigou'cu Vergi — Çevreyi kirleten veya olumsuz dışsallık yayan ekonomik aktörlerin faaliyetlerini sınırlamak amacıyla devlet tarafından konulan özel vergilerdir. Fosil yakıtlara uygulanan karbon vergileri buna örnektir.

Coase Teoremi — Ronald Coase tarafından öne sürülen; dışsallık durumlarında mülkiyet hakları tanımlandığında ve işlem maliyeti sıfır olduğunda tarafların anlaşarak sosyal optimuma ulaşabileceğini savunan teoremdir.

Erdemli Mallar — Toplumsal açıdan faydalı olduğu halde yeterli bilgi veya gelir olmadığı için talebi az olan mallardır. Zorunlu eğitim, aşılar ve öğrenci yurtları erdemli mallardır.

Erdemsiz Mallar — Toplumsal açıdan zararlı olduğu halde devlet müdahalesi olmadığında çokça tüketilen mallardır. Sigara, alkol ve uyuşturucu erdemsiz mallara örnektir.

Doğal Tekel — Yüksek başlangıç yatırımları ve ölçeğe göre artan getiri nedeniyle tek bir firmanın uzun dönem ortalama maliyetleri sürekli düşürerek ayakta kalabildiği piyasalardır. Elektrik ve su dağıtım ağları buna örnektir.

Asimetrik Enformasyon — Piyasadaki alıcı ve satıcıların işlem konusu mal veya hizmet hakkında farklı bilgi düzeylerine sahip olmasıdır. İkinci el araba satışında satıcının aracı alıcıdan çok daha iyi bilmesi klasik bir örnektir.

Ters Seçiş — Sigorta piyasasında, yüksek riskli ve düşük riskli bireylerin sigortacı tarafından ayırt edilememesi sonucu riskli kesimin sisteme ağırlıklı olarak dahil olmasıdır.

Kamu Kesimi Borçlanma Gereği (KKBG) — Kamu kesimini oluşturan tüm birimlerin toplam gelir ve gider durumları arasındaki farkı gösteren ve toplam borçlanma ihtiyacını hesaplamakta kullanılan nakit bazlı göstergedir.