Tedarik ZinciriHammadde tedarikçisinden müşteriye kadar uzanan, mal, hizmet ve bilgi akışının yürütüldüğü, tedarikçi, imalatçı, depo, dağıtımcı ve perakendecileri içeren ağdır. Örneğin, pamuk üreticisinden iplik fabrikasına, kumaş imalatçısından giyim mağazasına ve son tüketiciye kadar süren akış zinciridir.
Yalın Tedarik ZinciriTedarik zinciri boyunca fazla stok, gereksiz taşıma ve beklemeler gibi değer katmayan her türlü işlem, atık ve kayıpsız faaliyetin ortadan kaldırıldığı yaklaşımdır. Örneğin, üretim hatlarında ve taşıma süreçlerinde hatalı ürün kayıplarının sıfırlanması için akışların uyumlu hale getirilmesidir.
Çevik Tedarik ZinciriDeğişken ve oynak piyasa koşullarına, müşteri talebindeki ani dalgalanmalara duyarlı ve hızlı karşılık verebilen tedarik zinciridir. Örneğin, inşaat malzemeleri sektöründeki hızlı talep değişimlerine uyum sağlamak için esnek stok ve dağıtım modellerinin kurulmasıdır.
Dijital Tedarik ZinciriSensörler, robotik sistemler, bulut bilişim, RFID, GPS ve blokzincir gibi bilgi iletişim teknolojilerinin tedarik zincirine tam entegrasyonu ile oluşan sistemdir. Örneğin, bir kargonun konumunun GPS ve barkod sistemleriyle tüm paydaşlar tarafından anlık olarak izlenebilmesidir.
Stratejik Seviye KararlarTedarik zincirinde kaç tane üretim veya depolama tesisi bulunacağı, yerleri ve kapasitelerinin ne olacağı gibi uzun vadeli ve kolaylıkla değiştirilemeyen kararlardır. Örneğin, yeni bir lojistik merkezinin hangi coğrafi bölgeye kurulacağının kararlaştırılmasıdır.
Taktik Seviye KararlarOrta vadeli olan ve satın alma, üretim, stok yönetimi, ulaştırma modlarının seçimi ile müşteri kontratlarını içeren kararlardır. Örneğin, gelecek çeyrekte hangi tedarikçiden ne kadar hammadde satın alınacağının planlanmasıdır.
Operasyonel Seviye KararlarAraç rotalama, depo yerleştirme, araç yükleme ve boşaltma, iş çizelgeleme gibi kısa vadeli ve günlük yürütülen kararlardır. Örneğin, dağıtım kamyonlarının sabah hangi sırayla müşterilere uğrayacağının belirlenmesidir.
Tedarik Zinciri AğıTedarik zincirindeki tesislerin (tedarikçi, imalatçı, depo, dağıtımcı, perakendeci) sayısı, coğrafi konumları ve kapasiteleri ile bunlar arasındaki bağlantılardan oluşan altyapıdır. Örneğin, bir firmanın 3 üretim tesisi ve 10 bölge deposundan oluşan coğrafi yerleşim planıdır.
Tepki ZamanıMüşterinin talebinin oluşması ile bu talebin karşılanarak teslim edilmesi arasında geçen süredir. Örneğin, internet üzerinden sipariş verilen bir ürünün kurye tarafından kapıya teslim edilmesine kadar geçen 2 günlük süredir.
Sipariş GörünürlüğüÜrünlerin imalatçısından müşteriye ulaşana kadarki süreçte hareketlerinin ve anlık konumunun izlenebilmesidir. Örneğin, online alışveriş yapan bir müşterinin kargonun hangi il merkezinde olduğunu takip edebilmesidir.
ParametreMatematiksel modellerde karar vericinin kontrolü altında olmayan, model için dışsal girdi niteliği taşıyan verilerdir. Örneğin, iki şehir arasındaki coğrafi uzaklık veya banka faiz oranıdır.
Karar DeğişkeniMatematiksel modelde amaca ulaşmak için karar vericinin değerini belirleyeceği sistem bileşenleridir. Örneğin, kurulacak depo sayısını veya bir tesisin açılıp açılmayacağını gösteren 0-1 değişkenleridir.
Amaç FonksiyonuMatematiksel modelde en küçüklenmek (maliyet, mesafe) veya en büyüklenmek (kâr, müşteri sayısı) istenen hedefin matematiksel ifade biçimidir. Örneğin, toplam ağırlıklı taşıma mesafesinin minimize edilmesi denklemidir.
KısıtModelde amaca ulaşmaya çalışırken kaynakların sınırlandırılmasını ve sağlanması gereken zorunlu koşulları ifade eden denklemlerdir. Örneğin, toplam bütçenin belirli bir tutarı aşamaması veya her bölgenin bir depo ile eşleşmesi zorunluluğudur.
Karar NoktalarıKarar ağaçlarında kare simgesiyle gösterilen, karar vericinin birden fazla seçenek arasında karşılaştırma yaparak en iyisini seçtiği noktalardır. Örneğin, 'yeni depo kurmak' ile 'mevcut deponun kapasitesini arttırmak' arasında tercih yapılan karedir.
Şans NoktalarıKarar ağaçlarında daire simgesiyle gösterilen, karar vericinin kontrolünde olmayan ve belirli olasılıklarla gerçekleşen olayları içeren noktalardır. Örneğin, gelecekteki talebin 'yüksek' veya 'düşük' olma olasılıklarının hesaplandığı dairedir.
Net Bugünkü Değer (NBD)Yatırım projelerinin gelecekteki net nakit akışlarının belirli bir faiz oranından bugüne indirgenerek, yatırım maliyetinin düşülmesiyle elde edilen karşılaştırma ölçütüdür. Örneğin, 5 yıllık nakit akışları hesaplanarak bulunan 786,27 TL'lik net değerdir.
Tedarikçi Yönetimli EnvanterStokların perakendeci yerine tedarikçi tarafından izlendiği ve yönetildiği, tedarik zincirinde esneklik ve eşgüdüm sağlayan uygulamadır. Örneğin, bir marketin raflarındaki içecek stoklarının imalatçı firma tarafından takip edilip yenilenmesidir.
Ürün ÇeşitliliğiMüşterinin tedarik zincirinden sağlamasını beklediği ürün yelpazesi ve çeşitliliğidir. Örneğin, bir süpermarkette tek bir marka yerine onlarca farklı marka ve türde gıda ürününün bulundurulmasıdır.
Tasfiye DeğeriBir yatırım projesinin veya varlığın ekonomik ömrünün sonunda elden çıkarılmasıyla elde edilmesi beklenen kalıntı veya hurda değeridir. Örneğin, 5 yıl kullanılan bir makinenin sonunda satılmasıyla elde edilen gelir tutarıdır.
Paranın Zaman DeğeriBugünkü paranın gelecekteki aynı nominal tutardan daha değerli olduğunu belirten ve yatırım kararlarında faiz/iskonto oranıyla dikkate alınan finansal ilkedir. Örneğin, bugünkü 1000 TL ile 6 ay sonraki 1000 TL'nin ekonomik değerinin farklı olmasıdır.
