Ünite 4: Canlıların (Özellikle Hayvanların) Yaşamına ve Yayılışına Etki Eden Faktörler — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Soğukkanlı ve sıcakkanlı hayvanların çevre sıcaklığı değişimlerine verdikleri tepkileri ve bu durumun coğrafi yayılış sınırlarına etkilerini karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Soğukkanlı hayvanlar vücut sıcaklıklarını düzenleyemedikleri için doğrudan çevre sıcaklığına bağımlıdır ve yayılışları dardır. Sıcakkanlı hayvanlar ise içsel sıcaklık düzenleme sistemleri ve kış uykusu gibi stratejiler sayesinde ekvatordan kutuplara kadar çok daha geniş alanlara yayılabilirler.
Alıştırma 2myders hazırladı
Vant Hoff Kuralı'nı dikkate alarak, küresel sıcaklık artışının özellikle soğukkanlı hayvanların metabolizmaları üzerindeki olası etkilerini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Vant Hoff Kuralı'na göre sıcaklığın her 10 °C artışında kimyasal tepkime hızı bir kat artar. Vücut sıcaklığını içsel olarak düzenleyemeyen soğukkanlı canlılar, bu artıştan doğrudan etkilenerek aşırı yüksek metabolik hız ve enerji tüketimi riskiyle karşı karşıya kalırlar.
Alıştırma 3myders hazırladı
Rüzgarların ve şiddetli hava akımlarının (tayfun, kasırga vb.) küçük ve büyük gövdeli hayvanların coğrafi yayılışındaki rolüne örnekler veriniz.
Yanıt / ipucu
Rüzgarlar polen, örümcek ve böcek gibi küçük canlıları pasif olarak taşıyarak özellikle izole adalara yayılmalarını sağlar. Kasırga ve hortum gibi şiddetli hava akımları ise balık ve kurbağa gibi daha büyük gövdeli canlıları bile uzak mesafelere taşıyarak sıra dışı yayılışlara yol açabilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Kurak ve çöl ortamlarında yaşayan hayvanların su kaybını önlemek amacıyla geliştirdikleri morfolojik ve fizyolojik uyum mekanizmalarını araştırıp açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Çöl hayvanları su kaybını en aza indirmek için vücut yüzeylerini küçültüp yuvarlaklaştırır, derilerini boynuzlaştırarak geçirimsiz hale getirir ve metabolik işlevlerini yavaşlatarak su tasarrufu sağlayan uyumsal mekanizmalar geliştirirler.
Alıştırma 5myders hazırladı
Yeryüzünde ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe canlı tür sayısının azalmasının nedenlerini iklim ve sıcaklık sınırları çerçevesinde değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Hayvanların yayılışındaki sınırlandırmalar genellikle düşük sıcaklıklara göre belirlenir. Kutuplara doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısının daralması ve atmosferde daha uzun yol kat etmesi nedeniyle sıcaklıklar düşer, bu da sadece aşırı soğuğa uyum sağlayabilen az sayıda türün hayatta kalmasına izin verir.
