İnfografik
← Ünite 5
Zoocoğrafya

Ünite 5: B) Canlı Etmenler

Uğurböceklerinin Kritik Beslenme Hassasiyeti
Uğurböcekleri doğadaki en hassas beslenme döngülerinden birine sahiptir. Yumurtadan yeni çıkan yavrular, ilk birkaç saat içinde besin bulup tüketemezlerse hızla yaşamlarını yitirirler.
Timsahların Yılda Bir Kez Beslenme Alışkanlığı
Timsahlar doğadaki en uzun süreli düzenli beslenme aralıklarından birine sahiptir. Bu sürüngenler yıl boyunca avlanmazlar, yılda yalnızca bir kez doyuncaya kadar beslenerek metabolizmalarını idare ederler.
Tahtakurularının 10 Yıllık Açlık Uyuşukluğu
Tahtakuruları açlığa dayanıklılık konusunda olağanüstü bir adaptasyona sahiptir. 'Açlık uyuşukluğu' adı verilen metabolik duruma geçerek besin almadan 8 ila 10 yıl boyunca hayatta kalabilmektedirler.
Yarasa ve Köstebeklerin Besin İhtiyacı Oranı
Hayvanların besin tüketim miktarları vücut ağırlıklarıyla kıyaslandığında devasa farklar gösterir. Yarasalar günlük olarak vücut ağırlıklarının sadece %7'si kadar besine ihtiyaç duyarken, köstebekler ağırlıklarının %150'si kadar besin tüketirler.

Anahtar Kavramlar

HerbivorYalnızca bitkisel maddelerle beslenen otçul canlıları ifade eden kavramdır. Örneğin, Apatosauros gibi devasa dinazorlar bu beslenme grubuna dahildir.
KarnivorEnerjisini diğer hayvanların etini yiyerek alan etçil canlıları tanımlar. Su samuru bu beslenme grubuna verilebilecek tipik bir örnektir.
OmnivorHem ot hem de et ile beslenen, yani karışık beslenme özelliğine sahip canlıları ifade eder. Orangutanlar ve insanlar bu gruba örnek gösterilebilir.
OtotrofKendi besinini dışarıdan hazır almayıp, inorganik maddelerden ve güneş enerjisinden kendisi üretebilen canlılardır. Bitkiler bu grubun temel üyeleridir.
HeterotrofKendi besinini üretemeyen, hayatta kalabilmek için başka canlıları tüketmek zorunda olan tüketici canlılardır. Tüm hayvanlar bu sınıfa girer.
Besin ZinciriÜreticilerden tüketicilere ve ayrıştırıcılara doğru uzanan, ekosistemdeki canlıların besinleri ile olan karşılıklı ilişkilerini gösteren sistemdir.
AyrıştırıcılarBakteri ve mantar gibi organizmalardan oluşan, ölü organik maddeleri parçalayarak yeniden inorganik maddelere dönüştüren ekosistem unsurudur.
KoaksiyonEkolojik çalışmalarda aynı habitatta bir arada yaşayan canlıların birbirleriyle olan karşılıklı ilişkilerinin tümüne verilen bilimsel addır.
MutualizmTürler arası ilişkilerden biri olup, etkileşime giren iki türün de bu birliktelikten karşılıklı olarak yarar sağladığı (+/+) durumdur.
AmensalizmTürler arası ilişkilerde bir türün bu etkileşimden zarar gördüğü (-), diğer türün ise bu durumdan hiçbir şekilde etkilenmediği (0) ilişki biçimidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Apatosauros, Su Samuru ve Orangutan Örneklemesi

Metinde hayvanların beslenme tiplerine somut örnekler verilmiştir. Buna göre Apatosauros herbivor (otçul), su samuru karnivor (etçil) ve orangutan ise omnivor (karışık beslenen) canlılara örnek teşkil eder.

Sincapların Besin Zincirindeki Yeri

Sincaplar ekosistemdeki besin zincirinde doğrudan birincil tüketici konumunda yer alırlar. Ağaçlardan topladıkları tohumlar ve fındıklar ile beslenerek enerji sağlarlar.

Sınavda Dikkat Et

  • Herbivor (otçul), karnivor (etçil) ve omnivor (karışık) kavramlarının örnekleriyle birlikte karıştırılmadan ezberlenmesi gerekir çünkü sınavda örnekler üzerinden soru gelmektedir.
  • Tahtakurularının 8-10 yıl açlığa dayanabildiği (açlık uyuşukluğu) ve timsahların yılda bir kez beslendiği bilgisi sayısal soru potansiyeli taşır.
  • Uğurböceklerinin yumurtadan çıktıktan sonra birkaç saat içinde beslenemezse öleceği detayı istisnai bir bilgi olduğundan sınavda dikkat edilmelidir.
  • Ekosistemi oluşturan 4 temel öğe (inorganik maddeler, üreticiler, tüketiciler, ayrıştırıcılar) soru havuzunda sıkça yer alır.
  • Türler arası ilişkilerin simgesel tablosu (+, -, 0) kesinlikle ezberlenmelidir; özellikle kommensalizm (+,0) ve amensalizm (-,0) sıklıkla karıştırılır.
  • Koaksiyon kavramının tanımı (aynı habitatta yaşayan canlıların birbirleriyle ilişkisi) sınavda terim sorusu olarak karşınıza çıkabilir.