Ünite 11: Ve Sekonder Yapısı, Dna Replikasyonu, Dna Türleri, Dna'nın Kimyasal Özellikleri, Dna'nın — Önemli Kavramlar

Nükleik asitlerin monomerik birimi olup beş karbonlu bir şeker, azotlu bir baz ve fosforik asidin esterleşmesiyle oluşan temel yapı taşıdır. Örneğin DNA yapısında deoksiribonükleotidler, RNA yapısında ise ribonükleotidler yer alır.

Nükleotidlerin 3' ve 5' karbon atomları arasında kurulan ve polinükleotid zincirlerinin iskeletini oluşturan güçlü kimyasal bağdır. Bu köprüler nükleik asitlerin uzun omurgasını meydana getirir.

Altıgen pirimidin halkasına beşli bir imidazol halkasının bağlanmasıyla oluşan çift halkalı azotlu baz grubudur. Metndeki başlıca örnekleri adenin ve guanindir.

İki azot atomu içeren ve altıgen düzlemsal bir halkaya sahip olan azotlu baz sınıfıdır. Timin, sitozin ve urasil bu grubun temel üyeleridir.

Beş karbonlu bir şeker molekülü ile bir azotlu bazın beta-glikozit bağı ile birleşmesi sonucu oluşan ve henüz fosfat grubu içermeyen bileşiktir. Fosfat eklenmesiyle nükleotide dönüşür.

Riboz halkasına çekirdek bazları yerine başka bazların bağlanmasıyla oluşan ve yüksek biyolojik öneme sahip türevlerdir. NAD+ ve FMN bu duruma en net örneklerdir.

DNA molekülündeki adenin bazlarının miktarının timin bazlarına (A=T), guanin bazlarının miktarının ise sitozin bazlarına (G≡C) eşit olduğunu belirten temel kuraldır. DNA'nın ikincil yapısının çözümünde kilit rol oynamıştır.

Çift zincirli DNA heliksinin karşılıklı iplikçiklerinin eşleşerek kıvrılması sonucunda sarmalın yüzeyinde oluşan büyük ve küçük oyuklardır. Bu oluklar proteinlerin DNA'ya bağlanmasını kolaylaştırır.

Dairesel DNA moleküllerinin kendi ekseni etrafında kıvrılarak daha kompakt ve sıkışık bir yapı oluşturması durumudur. Canlı hücrelerde doğal olarak negatif süperkoil formunda bulunur.

Dairesel DNA moleküllerinin ATP harcanarak negatif süperkoil haline dönüştürülmesini katalize eden özel bir enzimdir. Hücre içinde DNA paketlenmesinde görev yapar.