Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Benedict veya Fehling testlerinde pozitif sonuç veren bir şeker ile sakkaroz molekülünü kimyasal yapıları ve indirgen özellikleri bakımından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
İndirgen şekerler serbest karbonil grubuna sahiptir ve metal iyonlarını indirgeyerek renkli çökelti oluştururlar. Sakkarozda ise glikozit bağı 1-2 pozisyonunda kurulduğu ve her iki anomerik karbon bağa katıldığı için serbest karbonil grubu yoktur, bu nedenle indirgen özellik göstermez.
Alıştırma 2myders hazırladı
Monosakkaritlerin yükseltgenmesiyle oluşan aldonik, aldarik ve uronik asitlerin yapısal farklarını belirleyerek, hangisinin doğadaki polisakkaritlerin yapısında daha sık bulunduğunu araştırınız.
Yanıt / ipucu
Aldonik asitlerde sadece aldehit grubu, aldarik asitlerde hem aldehit hem primer alkol grubu, uronik asitlerde ise sadece primer alkol grubu yükseltgenmiştir. Biyolojik açıdan en kritik olan ve polisakkarit yapısına katılan grup uronik asitlerdir (örneğin D-glukuronik asit).
Alıştırma 3myders hazırladı
Laboratuvar ortamında bilinmeyen bir şeker numunesinin pentoz mu yoksa hegzoz mu olduğunu anlamak için kuvvetli asitlerle yapılan dehidrasyon reaksiyonunu nasıl kullanabileceğinizi açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Kuvvetli asitlerle ısıtıldığında pentozlar furfural, hegzozlar ise hidroksimetilfurfural türevlerini oluşturur. Bu türevlerin orsinol veya antron gibi fenolik bileşiklerle verdiği spesifik renkli kompleksler sayesinde şekerin türü ayırt edilebilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Hücre içi metabolik yollarda trioz ve hegzozların neden serbest halde değil de genellikle fosfat esterleri (fosforilasyon) şeklinde bulunduğunu biyokimyasal açıdan tartışınız.
Yanıt / ipucu
Fosforilasyon süreci şekerlere güçlü asidik ve iyonize özellik kazandırarak onların hücre içinde aktif rol oynamasını sağlar. Şeker fosfatları, hücresel metabolik yollarda enerjinin transferi ve ara ürünlerin kararlılığı için hayati öneme sahiptir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Amino şekerler ve deoksi şekerlerin canlı organizmadaki işlevlerine dair metinde geçen örnekleri listeleyerek, bu türevlerin yapısal önemini değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Deoksi şekerlerden D-2-deoksiriboz DNA'nın yapısında, amino şekerlerden glikozamin ve galaktozamin ise glikoproteinlerin yapısında yer alır. Bu türevler, standart şekerlerden farklı olarak genetik bilgi depolama ve hücre zarı tanıma gibi özelleşmiş biyolojik görevler üstlenirler.
