Ünite 6: Fosfosfingozidler, Glikolipidler ve Sınıflandırması, Ganglizoidler, Mumlar, Steroidler — Önemli Kavramlar

Sifingozinin ikinci karbonundaki amino grubu ile bir yağ asidinin amit bağı yapmasıyla oluşan temel bileşiktir. Sifingomyelinler ve glikosifingolipitlerin yapı taşını oluşturur ve az miktarda bitki ile hayvan dokularında bulunur.

Sifingozin, yağ asidi, fosforik asit ve kolin veya benzeri azotlu bir molekülün birleşmesiyle oluşan sifingolipit sınıfıdır. Özellikle beyin ve sinir dokularında, miyelin kılıfta yoğun olarak yer alır.

Seramit yapısına bir heksoz molekülünün, genellikle galaktozun bağlanmasıyla oluşan glikosifingolipittir. Sinir sisteminde ve miyelin kılıfta bulunurken, sinir dışı dokularda galaktoz yerine glikoz içerebilir.

Serebrozit grubuna dahil olan ve yapısındaki seramite bağlı olarak 24 karbonlu doymuş bir yağ asidi olan lignoserik asit içeren özel bir glikosifingolipittir.

Özellikle beynin ganglion hücrelerinde, dalakta ve eritrositlerde bulunan, seramite bağlı dallanmış oligosakkarit zincirleri içeren karmaşık lipittir. Yapısında siyalik asit barındırdığı için fizyolojik pH 7'de net negatif yük taşır.

Yapılarında hiç yağ asidi içermeyen ve klasik hidroliz tepkimelerine girmeyen lipit sınıfıdır. Bu gruba prostaglandinler, yağda çözünen vitaminler, steroit hormonlar, safra asitleri ve terpenler dahildir.

Tamamen bitkisel kökenli olan ve yapısal olarak izopren birimlerinin zincir veya halka şeklinde birleşmesiyle oluşan lipit türevidir. İçerdikleri izopren sayısına göre monoterpen, seskiterpen ve diterpen gibi alt sınıflara ayrılır.

Steroit halka sistemi üzerinde hidroksil (OH) grubu bulunduran bileşiklerdir. Hidroksil grubu genellikle 3. karbon atomuna bağlıdır ve kolesterol bu grubun en bilinen örneğidir.

Hemen hemen saf trigliseritlerden oluşan ve etrafında ince bir protein kılıf barındıran en büyük lipoprotein türüdür. Triaçilgliserolleri ince bağırsaktan yağın depolandığı dokulara taşımakla görevlidir.

Hidrofobik karakterli plazma lipitlerinin kan gibi sulu bir ortamda çözünebilmesini ve dokulara taşınabilmesini sağlayan, lipit ve protein komplekslerinden oluşan yapılardır.