Ders kitabının bölüm başındaki ilgi uyandıran soruları. Bunlar sınav sorusu değil — konuya başlamadan önce düşünmen için. Cevabı açmadan önce kendi yanıtını düşün.
Yerin altındaki devasa kaya kütleleri, üzerlerinde tonlarca ağırlıkta basınç varken nasıl eriyip sıvı hale geçebilir?
Yönlendirme
Basıncın azalması (dekompresyon) ve kayalara su gibi uçucu maddelerin eklenmesi, erime sıcaklığını düşürerek kayaların sıvılaşmasını sağlar.
Bir magmanın sıcaklığı ile içindeki silis (kum) miktarı arasında nasıl bir ilişki vardır?
Yönlendirme
Silis miktarı azaldıkça magmanın sıcaklığı artar; en az silis içeren ultramafik magmalar 1100 °C'nin üzerindeki sıcaklıklarıyla en sıcak magmalardır.
Yeryüzündeki suyun ve atmosferdeki gazların kökeninin magmayla bir ilgisi olabilir mi?
Yönlendirme
Evet, magmanın yapısında %15'e kadar çözünmüş uçucu gaz bulunur ve bunların büyük çoğunluğunu su buharı ile karbondiyoksit oluşturur.
Aynı magmadan çıkan eriyiğin yerin altında kalması ile yeryüzüne püskürmesi arasında ne gibi farklar oluşur?
Yönlendirme
Yerin altında yavaşça soğuyanlar intrüzif (plütonik), yeryüzünde hızla soğuyanlar ise ekstrizif (volkanik) magmatik kayaları oluşturur.
Yerin altındaki devasa kaya kütleleri, üzerlerindeki muazzam basınca rağmen nasıl olup da eriyerek sıvı magmaya dönüşebilir?
Yönlendirme
Yerin derinliklerinde basıncın azalması (dekompresyon), ortama su gibi uçucuların katılması veya ani ısı transferleri kayaların erimesini tetikler.
Bir magmanın sıcaklığı ile içindeki silis (kumun ana bileşeni) miktarı arasında nasıl bir ilişki vardır?
Yönlendirme
Silis oranı düştükçe magmanın sıcaklığı artar; en az silis içeren ultramafik magmalar 1100 °C'nin üzerindeki sıcaklıklarıyla en sıcak olanlarıdır.
Volkanik patlamalarla havaya yayılan su buharı ve gazların aslında yerin derinliklerindeki magmanın içinde çözünmüş halde bulunduğunu biliyor muydunuz?
Yönlendirme
Magma sadece erimiş minerallerden oluşmaz; bünyesinde %15'e kadar çözünmüş uçucu gaz barındırır ve bunların büyük kısmını su ile karbondioksit oluşturur.
Magmanın yerin altında kalıp yavaşça soğuması ile yeryüzüne çıkıp aniden donması arasında ne gibi yapısal farklar oluşur?
Yönlendirme
Yerin derinliklerinde yavaşça soğuyanlar intrüzif (plütonik), yeryüzüne ulaşıp hızla soğuyanlar ise ekstrizif (volkanik) magmatik kayaları oluşturur.
