Ana Sayfa » Ankara Üniversitesi ANKADEM » Jeofizik Mühendisliği Bölümü » Genel Jeoloji ve Laboratuarı 1 (2 – 2 – 3 – 4)

Ünite 1: Magmatik Kayalar 1 — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Magma — Yeryüzünün altında eriyik halde bulunan doğal kaya eriyiğidir. Yüzeye çıktığında lav adını alır ve magmatik kayaların oluşumunda ana malzemedir.

İntrüzif (Plütonik) Magmatik Kaya — Yerin derinliklerinde önceki kayaçları iterek ve araya girerek yavaşça soğuyup katılaşan magmatik kayalardır. Örnek olarak derinliklerde oluşan granitik kütleler verilebilir.

Ekstrizif (Volkanik) Magmatik Kaya — Magmanın yeryüzüne ulaşarak atmosfer veya okyanus içinde hızla soğumasıyla oluşan magmatik kayaçlardır. Yüzeydeki bazalt akıntıları buna örnek gösterilebilir.

Jeoterm — Yerin derinliklerine doğru gidildikçe sıcaklığın artışını gösteren olgudur. Örneğin kıta kabuğunun 4 km derinliğinde sıcaklık 100 °C iken daha derinlerde 1280 °C'ye ulaşır.

Jeotermal Gradyan — Sıcaklık miktarının kilometre başına derece (°C/km) cinsinden artış oranını ifade eder. Yerin iç ısısının derinlikle değiştiğini nicel olarak ortaya koyar.

Uçucular — Magma içerisinde çözünmüş halde bulunan, element veya bileşik halindeki gaz ve moleküllerdir. Su (H2O) ve karbondiyoksit (CO2) en yaygın uçucular olup volkanik patlamalarla yüzeye çıkarlar.

Isı-Transferi Ergimesi — Üst mantodan yükselen sıcak magmanın, çevreleyen kayalara ısı aktararak onları eritmesiyle oluşan eriyik oluşum mekanizmasıdır.

Silisik Magma — Silikaca zengin (%70 oranında), az magnezyum ve demir içeren, yaklaşık 650 °C'ye kadar en soğuk sıcaklığa sahip magma türüdür.

Mafik Magma — Magnezyum ('ma') ve demir ('fic') bakımından zengin, yaklaşık %50 oranında silika içeren bir ana magma türüdür.

Ultramafik Magma — Çok yüksek demir ve magnezyum içeriğine sahip, %40'tan az silika barındıran ve 1100 °C'nin üzerinde en yüksek sıcaklığa ulaşan magma türüdür.