Ana Sayfa » Ankara Üniversitesi ANKADEM » Jeofizik Mühendisliği Bölümü » Genel Jeoloji ve Laboratuarı 1 (2 – 2 – 3 – 4)

Ünite 7: Kozmoloji 2 — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Kosmoloji — Evrenin kökenini, yapısını, evrimini ve geleceğini inceleyen bilim dalıdır. Örneğin metinde evrenin büyük patlama ile başlayıp genişlemesi kosmolojinin temel inceleme alanıdır.

Büyük Patlama (Big Bang) — Evrenin hacimsiz, aşırı sıcak ve saf enerjiden oluşan tek bir noktanın patlayarak genleşmesiyle başladığını savunan teoridir. Bu olayla birlikte zaman ve madde kavramları ortaya çıkmıştır.

Yerçekimi — Bir kütlenin diğer bir kütleyi kendisine doğru çekmesini sağlayan temel evrensel kuvvettir. Dünyanın küresel şeklini almasında ve gezegenlerin birbirini etkilemesinde kilit rol oynar.

Elektromanyetik Kuvvet — Elektrik ve manyetizmayı tek bir kuvvet çatısı altında birleştiren ve atomları moleküllere bağlayan temel fiziksel kuvvettir. Evrendeki kimyasal bağların oluşumunda doğrudan etkilidir.

Güçlü Çekirdek Kuvveti — Atom çekirdeğindeki protonları ve nötronları birbirine sıkıca bağlayan çok güçlü temel kuvvettir. Atomların kararlı bir yapı kazanmasını ve maddelerin bütünlüğünü korumasını sağlar.

Zayıf Çekirdek Kuvveti — Atom çekirdeğini parçalayarak radyoaktif bozuşma olaylarını ortaya çıkaran temel kuvvettir. Dünyanın iç ısısının artmasında ve radyoaktif elementlerin dönüşümünde rol oynar.

Foton — Işığın enerji partiküllerine verilen isimdir. Büyük patlamadan yaklaşık 300.000 yıl sonra evrenin soğumasıyla maddeden ayrılarak ilk kez ışığın açığa çıkmasını sağlamıştır.

Nebula — Büyük patlamada açığa çıkan hidrojen, helyum ve ağır elementlerden oluşan devasa gaz ve toz bulutudur. Güneş sisteminin ve yıldızların ham maddesini oluşturur.

Yığışım Diski — Nebula içerisindeki gaz ve tozun gravite etkisiyle içeri çekilmesiyle oluşan sarmal ve disk şeklindeki yapıdır. Gezegenlerin ve güneşin bu diskin içinde yoğunlaşarak oluştuğu kabul edilir.

Planetesimal (Gezegenimsi) — Nebula diski içindeki toz ve buzların çarpışarak ve birbirine yapışarak oluşturduğu küçük gök cisimleridir. Bu parçalar sürekli çarpışarak zamanla gezegenleri meydana getirmiştir.

Proto-Yer (İlkel Yer) — Gezegenimsilerin birleşmesiyle oluşan, iç sıcaklığı çok yüksek, ergiyik halde ve henüz bugünkü halini almamış olan ilksel dünya evresidir. Çekirdek ve manto bu aşamada biçimlenmiştir.

Kuyruklu Yıldız — Güneş sistemi içinde yer alan, çoğunlukla gaz ve buzdan oluşan gök cisimleridir. İlksel dünyaya çarparak atmosferin ve su kaynaklarının oluşumuna katkı sağlamışlardır.

Karasal (Terrestrial) Gezegenler — Güneş sisteminde güneşe yakın konumda bulunan kayalık yapılı gezegenlerdir. Merkür, Venüs, Dünya ve Mars bu grupta yer alır ve metal-silikat bileşimlidir.

Devasa Gaz (Jovian) Gezegenler — Güneş sisteminin dış kesimlerinde yer alan, yoğun gaz yapısına sahip devasa gezegenlerdir. Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün bu kategoride incelenir.

Füzyon Reaksiyonu — Hafif elementlerin birleşerek daha ağır elementlere dönüşmesi ve bu esnada devasa enerji açığa çıkarması olaydır. İlkel güneşin merkezinde bu reaksiyon ateşlenerek yıldız doğmuştur.