Ana Sayfa » Atatürk Üniversitesi ATA AÖF » Çocuk Gelişimi Lisans Programı » Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında Program Geliştirme
← Ünite 12
Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında Program Geliştirme

Ünite 12: Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında Sanat Etkinlikleri-II

MEB 2013 Okul Öncesi Programı
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2013 yılında güncellenen programda yaratıcılık ayrı bir gelişim alanı olarak tasarlanmamış, tüm kazanım ve göstergelerin içerisine yedirilerek öğretmenlerin de yaratıcı süreçler tasarlaması zorunlu kılınmıştır.
John Dewey ve Müze Eğitimi
Eğitimci John Dewey, öğrenmede anlamlı yaşantılar geçirmenin ve gerçek nesnelerle karşılaşmanın önemini savunmuştur. Müzeler, Dewey'in bu yaşantısal öğrenme kuramını en iyi hayata geçiren otantik eğitim kurumlarıdır.
Kirk ve Jefferies Araştırması (2006)
Araştırmacılar, öğrencilerin doğa müzesindeki 36.000'den fazla objeyi inceleyerek seçtikleri 5 hayvanın özelliklerine göre maskeler tasarladıkları disiplinlerarası bir sanat, biyoloji ve mitoloji projesi yürütmüşlerdir.
Renk Tercihinde Yaş Dönüm Noktası
Okul öncesi çocuklar 4-5 yaşına kadar renk ayrımı yapmadan sadece kırmızı, sarı ve mavi ana renkleri kullanırken, 5 yaşından sonra turuncu, yeşil, mor gibi ara renkleri ve siyah-beyazı tercih etmeye başlarlar.

Anahtar Kavramlar

YaratıcılıkKişinin daha önceden bilmediği yeni ürünler, fikirler ve birleşimler meydana getirme kapasitesidir. Okul öncesi dönemde bu özellik esneklik, duyarlılık, akıcılık ve özgünlük boyutlarıyla sanat etkinlikleri üzerinden desteklenir.
Süreç OdaklılıkSanat etkinliklerinde ortaya çıkan nihai üründen ziyade, çocuğun o ürünü ortaya koyarken geçirdiği deneme, keşfetme ve problem çözme aşamalarına değer verilmesidir. Çocukların taklit yerine özgürce çalışmasını savunur.
Yoğurma ÇalışmalarıKil, oyun hamuru, kâğıt hamuru ve seramik hamuru gibi malzemelerin sıkılması, koparılması ve şekillendirilmesiyle yapılan etkinliklerdir. Çocukların küçük kas gelişimini ve el-göz koordinasyonunu en üst düzeyde destekleyen uygulamalardır.
Artık MalzemeKutular, plastik şişeler, kumaş parçaları ve rulo kâğıtlar gibi günlük hayatta işlevini yitirmiş ancak sanat etkinliklerinde üç boyutlu tasarımlar veya kolajlar yapmak için yeniden kullanılabilen güvenli materyallerdir.
Müze EğitimiMüzelerin sergileme işlevinin yanı sıra eğitim amacıyla kullanılarak çocuklara gerçek nesnelerle karşılaşma ve otantik öğrenme deneyimleri sunması sürecidir. Çocukların bilişsel ve sosyal gelişimini doğrudan destekler.
Disiplinlerarası ÖğretimFarklı ders alanlarına ait bilgi ve becerilerin ortak bir tema veya kavram etrafında anlamlı ve bütüncül bir şekilde birleştirilerek sunulması yöntemidir. Bilgilerin kalıcılığını ve motivasyonu artırır.
Portfolyo (Süreç Ürün Dosyası)Çocuğun sanat etkinliklerindeki çabasını, gelişimini ve başarılarını gösteren çalışmalarının, fotoğraflarının ve ses kayıtlarının sistemli bir şekilde bir araya getirildiği gelişimsel koleksiyondur.
Yarı Yapılandırılmış GörüşmeÖnceden belirlenmiş sorular çerçevesinde yürütülen ancak görüşme esnasında çocuğun verdiği dönütlere göre soruların ve etkileşimin esnetilebildiği, okul öncesine en uygun değerlendirme görüşmesi türüdür.
Durum ÇalışmasıTek bir öğrencinin, olayın veya ortamın sınırlı değişkenlere bağlı kalınarak derinlemesine ve ayrıntılı bir şekilde incelenmesini içeren, çocuğu çok yönlü tanımaya yarayan bir değerlendirme yöntemidir.
Katılımcı GözlemEğitimcinin çocukların oyun veya etkinlik sürecine doğrudan dâhil olarak ya da yakından izleyerek onların gelişimsel özelliklerini ve davranışlarını doğal ortamında saptaması sürecidir.
Dereceli Ölçek (Rubrik)Çocuğun sanat etkinliklerindeki belirli bir davranışının veya becerisinin derecesini ya da kalitesini (örneğin; asla, bazen, sıklıkla) belirlemek için kullanılan puanlama aracıdır.
Kâğıt HamuruGazete kâğıtlarının suda bekletilip yumuşatılması ve ardından pişirilmiş nişasta veya unlu suyla yoğrulmasıyla elde edilen, şekillendirmeye uygun üç boyutlu yoğurma malzemesidir.
OrigamiKâğıtları makas veya yapıştırıcı kullanmadan sadece katlayarak çeşitli formlar elde etme sanatıdır. Çocukların sabır, dikkat ve el-göz koordinasyonu becerilerini geliştirir.
KolajKâğıt, kumaş, artık malzeme veya doğal materyallerin bir yüzey üzerine yapıştırılmasıyla oluşturulan iki boyutlu sanatsal düzenleme tekniğidir.
Ana RenklerDoğada saf halde bulunan ve diğer renklerin karışımıyla elde edilemeyen kırmızı, sarı ve mavi renklerdir. Okul öncesi çocukların ilk tercih ettiği renk grubudur.
Ara RenklerAna renklerin birbirleriyle eşit oranda karıştırılması sonucu elde edilen turuncu, yeşil ve mor renklerdir. Çocuklar genellikle beş yaşından sonra bu renkleri kullanmaya başlar.
Boya ÖnlüğüBoya çalışmaları esnasında çocukların kıyafetlerinin kirlenmesini önlemek amacıyla giydirilen, çocukların bağımsız hareket etmelerine olanak tanıyan koruyucu giysidir.
Otantik DeğerlendirmeÇocuğun gerçek yaşam durumlarına benzer koşullarda, süreç içerisindeki performansının, becerilerinin ve gelişiminin yapay testler yerine doğal gözlem ve portfolyolarla değerlendirilmesidir.
Yapılandırılmamış GörüşmeÖnceden hazırlanmış hiçbir soru listesi olmaksızın, tamamen o anki sözel iletişimin akışına ve çocuğun verdiği dönütlere göre kendiliğinden şekillenen serbest görüşme türüdür.

Diğer Önemli Bilgiler

Kâğıt Hamuru Hazırlama Reçetesi

Gazete kâğıtları suda 1-2 gün bekletilip sıkıldıktan sonra, nişasta ve suyla pişirilerek hazırlanan yoğurt kıvamındaki unlu karışımla yoğrulur. Bu hamurla üç boyutlu kukla başları ve hayvan figürleri üretilir.

Doğal Çevre Malzemesi İlkesi

Sanat etkinliklerinde ailelerin maddi durumunu zorlamamak adına çevresel özellikler kullanılır. Örneğin ormanlık bölgedeki okullarda yaprak, dal ve ağaç kabukları sanatsal malzeme olarak sürece dâhil edilir.

Makas Kullanımında Güvenlik Standardı

Okul öncesi sanat etkinliklerinde çocukların ince motor becerilerini geliştirmek amacıyla makas kullandırılması gerekiyorsa, kazaları önlemek için bu makasların kesinlikle yuvarlak uçlu olması şart koşulmuştur.

Yiyecek Maddelerinin Yasaklanması

Sanat etkinliklerinde makarna, pirinç veya un gibi yiyeceklerin kullanılması israfa yol açtığı ve böceklenme gibi hijyen sorunları yarattığı için modern okul öncesi programlarında kesinlikle yasaklanmıştır.

Müze Gezisi Öncesi Veli İzni

Sınıf dışı bir etkinlik olan müze gezilerinin gerçekleştirilebilmesi için yasal bir zorunluluk olarak gezi öncesinde tüm velilerden yazılı izin formlarının toplanması ve ulaşım planının netleştirilmesi gerekmektedir.

Origami ve Gelişim İlişkisi

Kâğıt katlama sanatı olan origami, çocukların geometrik algılarını geliştirirken aynı zamanda yönergeleri takip etme, sabır gösterme ve el-göz koordinasyonu kurma becerilerini doğrudan destekler.

Gözlem Verilerinin Kaydedilme Zamanı

Değerlendirmede hata payını en aza indirmek ve unutmayı engellemek amacıyla, sanat etkinlikleri esnasında yapılan çocuk gözlemlerinin yapıldığı an formlara kaydedilmesi gerekmektedir.

Derin Olmayan Geniş Plastik Kaplar

Boya çalışmalarında çocukların fırçayı rahatça batırıp çıkarabilmeleri ve dökülme riskini azaltmak için boya kaplarının derin olmayan, ağzı geniş ve kırılmaz plastik malzemeden seçilmesi önerilir.

Grup Çalışmalarının Sosyal Katkısı

Sanat etkinliklerinde bireysel çalışmalar özgüveni artırırken, grup çalışmaları çocukların karşılıklı iletişim kurmasını, sorumluluk almasını ve paylaşmayı öğrenmesini sağlayan sosyal bir işlev görür.

Subjektif Ölçme Riski

Sanat eğitimi duyuşsal ve devinimsel özellikleri barındırdığı için ölçülmesi en zor alanlardandır. Bu nedenle değerlendirmenin notla değil, gelişimsel süreç gözlemleri ve portfolyolarla yapılması zorunludur.

Sınavda Dikkat Et

  • Sınavda 'süreç mi ürün mü' sorusu gelirse, okul öncesi sanat eğitiminde her zaman 'sürecin ön planda olduğunu' ve tek tip ürünlerin yaratıcılığı engellediğini unutmayın.
  • Yiyecek maddelerinin (makarna, pirinç vb.) sanat malzemesi olarak kullanılması israf ve dayanıksızlık gerekçesiyle kesinlikle uygun bulunmamaktadır, bu bilgi çeldirici sorularda sıkça çıkar.
  • Küçük kas gelişimini en çok destekleyen etkinliğin 'yoğurma çalışmaları' (kil, hamur) olduğunu unutmayın; motor beceri sorularında bu bilgi hayat kurtarır.
  • Okul öncesi sanat değerlendirmesinde 'notla değerlendirme' veya 'teorik sanat kuralları' kesinlikle kullanılmaz; değerlendirme gözleme ve portfolyoya dayalıdır.
  • Müze gezisi öncesinde yapılması gereken yasal ve teknik adımların başında 'veli izni almak' ve 'kuralları çocuklara önceden açıklamak' gelir, sıralama sorularına dikkat edin.
  • Disiplinlerarası yaklaşımın yapay bir ders birleştirmesi olmadığını, ortak bir tema etrafında bilgilerin sentezlenmesi süreci olduğunu aklınızda bulundurun.