Ana Sayfa » Atatürk Üniversitesi ATA AÖF » Çocuk Gelişimi Önlisans Programı » Özel Eğitimde Araç Gereç Geliştirme
← Ünite 2
Özel Eğitimde Araç Gereç Geliştirme

Ünite 2: Hazırlamak - 1

Doğal Gözlem Eksikliği
Gören çocuklar perdelerin kapatılması gibi günlük rutinleri izleyerek doğal yollarla öğrenirken, görme engelli çocuklar dokunsal veya işitsel açıklama yapılmadığında bu şemalardan mahrum kalırlar.
Braille Rakamlar Tablosu
Raptiyeler ve yumuşak karton kullanılarak hazırlanan bu ekonomik materyal, okul öncesi dönemdeki çocukların dokunsal duyarlılığını geliştirmek için kullanılır.
Okuma ve Yazma Yönü Mantığı
Braille Rakamlar Tablosunda raptiyeler sağdan sola yerleştirilerek yazma mantığı, soldan sağa dokunularak ise okuma mantığı öğrencilere kazandırılır.
Kabartma Termometre Kullanımı
Fen Bilgisi derslerinde kullanılan dokunsal termometre, ortamda bekletildikten sonra üzerindeki cam kapak açılarak sabitlenen göstergeye dokunulması yoluyla okunur.

Anahtar Kavramlar

Total KörHiç görmeyen veya ışık algısı dışında görme duyusunu eğitsel süreçlerde kullanamayan, bu nedenle öğrenme sürecinde dokunsal ve işitsel materyallere ihtiyaç duyan bireyleri ifade eder.
Az GörenGörme duyusunu optik yardımcı araçlar ve materyal uyarlamaları sayesinde eğitsel çalışmalarda ana öğrenme kanalı olarak kullanabilen, görsel materyallere ihtiyaç duyan bireylerdir.
Yardımcı Teknoloji (Assistive Technology)Özel gereksinimli bireylerin günlük ve akademik yaşamlarını kolaylaştırmak, bağımsızlıklarını artırmak amacıyla kullanılan her türlü araç, gereç, yazılım ve uyarlama hizmetleridir.
Düşük Düzey Yardımcı TeknolojiGeliştirilmesi ve kullanımı için yüksek teknoloji gerektirmeyen, az gören bir öğrenci için satırları genişletilmiş ve koyulaştırılmış kağıtlar gibi basit uyarlamalardır.
Orta Düzey Yardımcı TeknolojiKısmen mekanik veya basit optik özellikler barındıran, görme engelli bireylerin okumasını kolaylaştıran el büyüteci gibi teknolojik araçları kapsar.
Yüksek Düzey Yardımcı TeknolojiSesli ekran okuma sistemleri, ekran büyütücü yazılımlar ve bilgisayara entegre çalışan Braille klavyeler gibi ileri düzey dijital ve elektronik teknolojilerdir.
BrailleGörme engelli bireylerin okuma ve yazma amacıyla kullandığı, altı noktanın farklı kombinasyonlarından oluşan dokunsal kabartma yazı sistemidir.
Kütaş KasaGörme engelli öğrencilerin matematiksel ve aritmetik işlemleri gerçekleştirmek amacıyla kullandığı, küptaşların yerleştirildiği özel bölmeli bir araçtır.
Taylor KasaGörme engelli öğrencilerin daha ileri düzey matematiksel ve aritmetik hesaplamaları dokunsal olarak yapmalarına olanak tanıyan dizgili bir hesap kasasıdır.
Bilişsel AmaçÖğrencinin bilgi, kavrama, uygulama ve analiz gibi zihinsel süreçlerini hedefleyen, örneğin geometrik şekilleri isimlendirmesini sağlayan hedeflerdir.
Duyuşsal AmaçÖğrencinin tutum, ilgi, değer verme ve eğlenme gibi duygusal boyutlarını hedefleyen, materyalle çalışırken istekli olmasını sağlayan amaç türüdür.
Psikomotor AmaçZihin ve kas koordinasyonunu gerektiren, el-göz koordinasyonu ve dokunsal tarama gibi fiziksel eylemleri içeren amaçlardır.
Kontrast (Zıtlık)Az gören öğrencilerin materyalleri daha rahat ayırt edebilmesi için kullanılan, arka plan ile üzerindeki nesne veya yazı arasındaki renk ve ton farklılığıdır.
Dokunsal GrafikHarita, şema veya çizelgelerin, görme engelli bireylerin dokunarak anlamlandırabilmesi için kabartmalı çizgiler ve farklı dokularla üretilmiş versiyonudur.
Referans NoktasıGörme engelli öğrencilerin kabartma harita veya yerküreleri incelerken kaybolmamak ve yön bulmak amacıyla belirledikleri başlangıç veya odak noktasıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Kabartma Haritalarda İlk Kullanım

Görme engelli öğrenciler kabartma haritaları ilk kez kullanırken karmaşıklığı önlemek adına başlangıçta sadeleştirilmiş haritalar tercih edilmelidir.

Ponpon Braille Tablosu Malzemeleri

Bu materyalin yapımında köpükler, çeşitli kumaşlar, farklı renklerde lif ve yün ipleri, cırt cırtlar, iğneler ve siyah ipler kullanılmaktadır.

Sayı Treni Materyali

Total kör öğrenciler için tasarlanan bu araç, 30 cm uzunluğunda ve 1.5 metre genişliğinde duvara asılan bir kumaş şerit üzerine yerleştirilen vagonlardan oluşur.

Matematik Kitabım Sayfa Tasarımı

Az gören öğrenciler için hazırlanan bu kitapta, A4 boyutunda 6 adet ince karton farklı renklerde keçe kumaşlarla kaplanarak yüksek kontrast sağlanmıştır.

Matematik Kitabım İkinci Sayfası

Bu sayfada keçe kumaştan el resimleri, kontrast yuvarlak sayılar ve alt kısımda abaküs işlevi gören ipe dizili renkli boncuklar yer almaktadır.

Birlikte Materyal Geliştirme

Öğrencinin ek bir motor yetersizliği yoksa materyallerin öğretmen ve öğrenci tarafından birlikte hazırlanması, öğrenmenin kalıcılığını ve içselleştirilmesini artırır.

Sayı Treni Vagon İçeriği

Sayı trenindeki her vagonda 0 ile 10 arasında değişen sayıda kumaş nesne ve bu nesnelerin hemen altında sayı kadar Braille sembolü yer alır.

Sınavda Dikkat Et

  • Az gören ve total kör öğrenciler için materyal tasarımlarının farklılaştığına dikkat edin; total körler için dokunsal/işitsel, az görenler için görsel/kontrast özellikler aranır.
  • Yardımcı teknolojilerin düzeylerine (düşük, orta, yüksek) yönelik örnekleri karıştırmayın; kağıt uyarlaması düşük, el büyüteci orta, sesli bilgisayar yüksek düzeydir.
  • Sınavda amaç türleri sorulduğunda; 'etiketler/söyler' ifadesinin bilişsel, 'maket yapar/eğlenir' ifadesinin duyuşsal, 'gösterir/harf oluşturur' ifadesinin psikomotor olduğunu unutmayın.
  • Kabartma harita ve yerküre sorularında 'referans noktası' kavramının, sistematik olmayan aramaları ve zaman kaybını önlemek için kullanıldığını hatırlayın.
  • Materyal geliştirme sürecine öğrencinin de dahil edilmesinin 'kalıcı izli öğrenme' ve 'içselleştirme' sağladığı bilgisini sınavda mutlaka göz önünde bulundurun.