Ünite 6: Anlam, Dil ve Göstergebilim — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Stuart Hall'un Kodlama/Kodaçımlama modelini dikkate alarak, akşam haberlerinde yayınlanan bir ekonomi haberinin farklı sosyo-ekonomik sınıflardan gelen üç farklı izleyici tarafından nasıl farklı şekillerde kodaçımlanabileceğini (yorumlanabileceğini) tartışınız.
Yanıt / ipucu
İzleyiciler haberi kendi toplumsal konumlarına göre egemen, müzakereli veya muhalif kodlarla okuyabilirler. Örneğin, bir işveren haberi egemen kodla onaylarken, bir asgari ücretli kendi geçim sıkıntısını düşünerek muhalif bir kodaçımlama gerçekleştirebilir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Peirce'ün gösterge sınıflandırmasını (ikon, belirti, sembol) kullanarak, bir yangın söndürme tüpü üzerindeki görsel ve metinsel göstergeleri analiz ediniz ve her bir kategoriye örnekler bulunuz.
Yanıt / ipucu
Tüpün üzerindeki alev resmi benzerlik ilişkisi kurduğu için bir ikondur; duman veya sıcaklık yangının belirtisidir (neden-sonuç); üzerindeki acil durum yönlendirme yazıları ve renk kodları ise toplumsal uzlaşıya dayalı sembollerdir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Roland Barthes'ın mit (söylen) kavramından yola çıkarak, günümüzdeki popüler bir otomobil reklamının düzanlam ve yananlam katmanlarını karşılaştırınız ve bu reklamın hangi toplumsal miti doğallaştırdığını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Düzanlam reklamdaki araç ve teknik özellikleriyken, yananlam lüks, özgürlük ve yüksek sosyal statüdür. Reklam, bireysel tüketim yoluyla mutlu ve başarılı olunabileceği yönündeki kapitalist miti doğal bir gerçeklik gibi sunar.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bir gazete haberinde geçen "İşçiler eylem yaptı" cümlesi ile "Fabrikada kargaşa çıkarıldı" cümlesini etken/edilgen yapı, adlandırma ve söylem analizi açısından karşılaştırarak iktidar ilişkilerini nasıl yansıttıklarını değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
İlk cümle eylemi gerçekleştiren işçileri etken kılarken, ikinci cümle edilgen yapı ve 'kargaşa' adlandırmasıyla işçileri suçlu gösterip sorumluluğu gizler. Bu dilsel tercihler, medyanın olayları egemen sınıfın ideolojisi doğrultusunda nasıl yeniden inşa ettiğini gösterir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Austin ve Searle'ün edimsöz (söz edimleri) yaklaşımını göz önünde bulundurarak, günlük yaşamdan seçtiğiniz bir sözün bağlama göre nasıl bir eyleme dönüştüğünü ve anlamının nasıl değiştiğini örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
"Hava çok soğuk oldu" sözü, düzanlam olarak bir durum tespitidir; ancak açık bir pencerenin yanında oturan birine söylendiğinde "Pencereyi kapatır mısın?" ricasını içeren edimsel bir eyleme dönüşür.
