Ünite 7: Sözsüz İletişim ve Simgesellik

Erzurumlu İbrahim Hakkı ve Marifetname (1766)

Erzurumlu İbrahim Hakkı, 1766 yılında kaleme aldığı ünlü eseri 'Marifetname'de, İslam dünyasında 'ilm-i sima' olarak bilinen fizyognomi (yüz okuma) konusuna geniş yer vermiş ve insan fizolojisi ile karakter özellikleri arasındaki ilişkileri incelemiştir.

John Bulwer ve Elin Doğal Dili

İngiliz düşünür John Bulwer, kaleme aldığı 'Elin Doğal Dili' kitabıyla ellerin incelenmesi yoluyla kişilik analizi yapan kiroloji alanına ve el hareketleriyle hitabeti güçlendiren kironomi sanatına dikkat çeken ilk sistemli çalışmaları sunmuştur.

Charlotte Wolf ve İnsan Eli Kitabı

Psikolog Charlotte Wolf tarafından yazılan 'İnsan Eli' kitabı, el bilimi ve el hareketlerinin analizi konusunda çağdaş araştırma yöntemlerine kaynaklık eden ve alanında tam bir bilimsel çalışma olarak kabul edilen öncü bir eserdir.

Caspar Lavater ve 1800'lerin Fizyonomisi

İsviçreli yazar Caspar Lavater, 1800'lü yıllarda yaptığı çalışmalarla yüz okuma sanatı olan fizyonomiyi Avrupa'da popüler hale getirmiş ve bu alanın edebiyatta insan tasvirlerine yansımasına öncülük etmiştir.

Anahtar Kavramlar

Sözsüz İletişimSözcüklerin ve kelimelerin dışında kalan; beden hareketleri, jestler, mimikler, ses tonu, zaman ve mekân kullanımı gibi unsurlarla gerçekleştirilen anlam üretme sürecidir.

Dil Ötesi İletişimSözlü iletişimin içinde yer alan ancak kelimelerin anlamından bağımsız olarak sesin tonu, hızı, şiddeti, vurguları ve duraklamaları gibi paraverbal ögeleri kapsayan iletişim boyutudur.

KirolojiEllerin fiziksel yapısını, çizgilerini ve şeklini inceleyerek bireyin kişilik analizini yapmayı amaçlayan tarihsel el bilimi alanıdır.

KironomiKonuşmanın etkisini ve hitabet gücünü artırmak amacıyla el hareketlerini estetik ve retorik kurallarına uygun olarak kullanma sanatıdır.

FizyonomiKişinin yüz hatları, göz yapısı, alın çizgileri ve genel yüz yapısı üzerinden karakter ve kişilik özelliklerini okuma ve analiz etme sanatıdır.

Frenoloji (Cranioscopy)Bireylerin kafatası şekillerini ve üzerindeki girinti-çıkıntıları inceleyerek zihinsel yeteneklerini, ahlaki karakterlerini ve kişilik özelliklerini açıklamaya çalışan yaklaşımdır.

KinezikBeden dili olarak da adlandırılan; baş, el, kol, bacak hareketleri, duruş ve göz teması gibi fiziksel davranışları inceleyen bilimsel disiplindir.

SinergolojiBedenin bilinçsizce ve istemsizce yaptığı mikro hareketleri saptayan, bunların haritasını çıkararak zihinsel ve duygusal güdüleri görsel belirtilerle çözümleyen alandır.

AkimboKolların bel hizasında 'V' şeklinde kırılarak yerleştirilmesi ve başparmakların arkayı göstermesiyle oluşan, karşı tarafa meydan okuma ve üstünlük kurma amacı taşıyan jesttir.

PostürVücudun genel duruş biçimi olup, kişinin özgüvenini, kararlılığını, ilgisini veya mesafesini yansıtan önemli bir beden dili unsurudur.

Flaş GözlerDuygusal yoğunluk, şaşkınlık veya sürpriz anında gözlerin ve göz aralıklarının mümkün olduğunca geniş bir şekilde açılması durumudur.

Kronemik İletişimZamanın bir iletişim unsuru olarak nasıl algılandığını, kullanıldığını ve kültürler arasındaki zaman yönetimi farklılıklarını inceleyen sözsüz iletişim alanıdır.

Proksemik İletişimBireylerin iletişim esnasında aralarında bıraktıkları fiziksel mesafeyi, alan ve mekân kullanımını inceleyen sözsüz iletişim boyutudur.

Simgesellik (Sembolizm)Somut nesneler, renkler, kıyafetler veya işaretler aracılığıyla soyut, kültürel ve toplumsal anlamların temsil edilmesi ve aktarılması sürecidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Paul Ekman ve 10.000 Yüz İfadesi

Amerikalı psikolog Paul Ekman, 1992 yılındaki çalışmalarında yüzümüzde bulunan kırktan fazla kasın koordineli hareketleriyle yaklaşık on bin farklı yüz ifadesi ve mimik oluşturabildiğini bilimsel olarak kanıtlamıştır.

Monokronik Zaman ve Kuzey Amerika Kültürü

Kuzey Amerikalıların benimsediği monokronik (tekli) zaman anlayışında zaman çizgisel bir yol olarak görülür; planlama, dakiklik ve işlerin belirli bir sırayla yapılması profesyonelliğin en temel şartıdır.

Polikronik Zaman ve Doğu Toplumları

Doğu toplumlarında yaygın olan polikronik (çoklu) zaman anlayışında zaman son derece esnektir; insanlar aynı anda birden fazla işi yürütebilir ve randevularda dakiklikten ziyade insan ilişkileri ön plandadır.

25 Santimetrelik Mahrem Alan Sınırı

Proksemik iletişim çalışmalarına göre, Türkiye'de bireylerin 'mahrem alanı' yaklaşık 25 cm çapında bir bölgeyi kapsar ve bu alana sadece çok yakın aile üyeleri, eş veya sevgilinin girmesine izin verilir.

17. Yüzyıl Engizisyon Mahkemeleri

17. yüzyılda Avrupa'daki Engizisyon mahkemeleri, sanıkların suçluluğunu ve gerçekliğini yüz ile beden yapıları üzerinden tespit etmeye çalışmış, ancak bu yöntemler kehanet ve falcılıkla ilişkilendirilerek bilimsel kabul görmemiştir.

William Benham ve 1932 Tarihli Eseri

William Benham, 1932 yılında yayımladığı 'Bilimsel El Okumanın Kuralları' adlı kitabıyla kiroloji alanına önemli katkılar sağlamış ve el yapısının karakter analizindeki yerini kurallaştırmaya çalışmıştır.

Sınavda Dikkat Et

Sözlü iletişimin 'dil' ve 'dil ötesi' ayrımına dikkat edin; ses tonu, hız ve vurgu gibi paraverbal ögeler dil ötesi iletişim kapsamındadır.
Kiroloji (el çizgileri/kişilik analizi) ile Kironomi (el hareketleriyle hitabeti güçlendirme sanatı) kavramlarını birbiriyle karıştırmayın; sınavda doğrudan tanım sorusu olarak gelebilir.
Akimbo hareketinin (kollar belde, başparmaklar arkada) meydan okuma ve üstünlük kurma anlamına geldiğini mutlaka aklınızda tutun.
Göz temasındaki bakış türlerinin (İş, Sosyal, Mahrem, Yan) odaklandığı bölgeleri iyi öğrenin; alından kaşlara olan bölge 'İş bakışı'nı temsil eder.
Monokronik (çizgisel/dakik) ve Polikronik (esnek/çoklu) zaman anlayışlarının hangi kültürlerle (Kuzey Amerika ve Doğu toplumları) eşleştiğini unutmayın.
Proksemik alanların santimetre cinsinden sınırlarına dikkat edin; 25 cm'ye kadar olan alan 'mahrem alan', 25-100 cm arası ise 'kişisel alan'dır.