Ünite 4: İntermodal ve Karma Taşımacılık

Avrupa Birliği 100 km Sınırı

Avrupa Birliği mevzuatına göre, bir taşımacılık operasyonunun 'karma taşımacılık' (combined transport) sayılabilmesi için, asıl taşıma hattını oluşturan demir yolu, iç su yolu veya deniz yolu mesafesinin kuş uçuşu en az 100 kilometre olması gerekmektedir.

11 Eylül Sonrası Güvenlik Reformu

11 Eylül 2001 terör saldırılarının ardından, Kasım 2001'de toplanan IMO Genel Kurulu, deniz yolu taşımacılığında güvenliği artırmak için Deniz Emniyeti Komitesi'ni (MSC) yetkilendirmiş ve bu süreç ISPS Kod standartlarının doğmasını sağlamıştır.

Akıllı Konteyner Tasarruf Oranı

Lojistik analizlerine göre, akıllı konteynerlerin sağladığı anlık takip ve hırsızlığı önleme özellikleri sayesinde, uluslararası taşımacılık zincirinde yolculuk başına konteyner başına ortalama 1150 USD tutarında bir kayıp önlenmektedir.

MOL Triumph Megagemisi

Dünyanın en büyük konteyner gemilerinden biri olan, 20 bin TEU kapasiteli megagemi MOL Triumph, 29 Mart 2017 tarihinde Japon konteyner nakliye devi Mitsui O.S.K. Lines (MOL) şirketi tarafından teslim alınarak hizmete sunulmuştur.

Anahtar Kavramlar

Çoklu Taşımacılık (Multi-Modal Transport)Yüklerin taşınmasının iki veya daha fazla ulaştırma yöntemiyle yapıldığı, tüm sürecin tek bir taşıyıcı firma tarafından organize edildiği ve tek bir taşıma sözleşmesinin düzenlendiği genel taşıma şeklidir. Özellikle dökme yüklerin taşınmasında tercih edilir.

Çok Türlü Taşımacılık (Inter-Modal Transport)Taşınacak yüklerin aynı birim yük (konteyner vb.) içine konularak, taşıma zinciri boyunca yükün kendisi elleçlenmeden, sadece kabın elleçlenmesiyle gerçekleştirilen taşıma türüdür. Süreçte birden fazla taşıma sözleşmesi ve birden fazla sorumlu firma bulunur.

Karma Taşımacılık (Combined Transport)Çok türlü taşımacılığın, ana taşıma hattının demir yolu, iç su yolu veya deniz yolu ile yapıldığı, başlangıç ve bitiş noktalarındaki kısa mesafeli bağlantıların ise kara yolu ile gerçekleştirildiği koordineli sevkiyat türüdür.

TEU (Twenty Equivalent Unit)Konteyner taşımacılığında kullanılan, 20 feet uzunluğundaki standart bir konteyneri esas alan ve gemi veya liman kapasitelerini ölçmek için kullanılan temel endüstriyel ölçü birimidir.

FEU (Forty Equivalent Unit)Konteyner taşımacılığında kullanılan, 40 feet uzunluğundaki standart bir konteynere karşılık gelen ve iki TEU değerine eşit olan hacimsel ölçü birimidir.

Ayaklı Konteyner (Swap Body)Genellikle kara yolu ve demir yolu taşımacılığında kullanılan, kendi ayakları üzerinde durabilen ancak standart konteynerler gibi üst üste istiflenemeyen, Avrupa Birliği standartlarına uygun özel taşıma kasasıdır.

ROLA (Yürüyen Yol)Kara yolu yük taşıma araçlarının (TIR ve kamyonların), sürücüleri ile birlikte demir yolu vagonları üzerinde refakatli veya refakatsiz olarak taşınmasını sağlayan kombine taşımacılık yöntemidir.

Araç Sırtında Taşıma (Piggyback)Demir yolu taşımacılığında, kara yolu römorklarının veya yarı römorklarının alçak platformlu özel vagonlar üzerine yüklenerek uzun mesafeler boyunca taşınması tekniğidir.

Multifret VagonÇok türlü ve karma taşımacılık operasyonları için özel olarak tasarlanmış, yarı römork ve konteyner taşımaya uygun, alçak platformlu ve yüksek taşıma kapasiteli demir yolu vagonudur.

ISPS KodUluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından denizde ve limanlarda terör eylemlerini önlemek, güvenliği artırmak amacıyla oluşturulan ve SOLAS 74 sözleşmesine dayanan Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu'dur.

Akıllı KonteynerÜzerinde mekanik kilidin yanı sıra elektronik güvenlik cihazları, sıcaklık, ışık ve basınç sensörleri barındıran, konum ve durum bilgilerini anlık olarak iletebilen yeni nesil konteyner teknolojisidir.

Konteyner İstifleyici (Reach Stacker)Limanlarda ve terminallerde dolu veya boş konteynerleri kaldırmak, üst üste istiflemek, vagonlara veya çekicilere yüklemek için kullanılan, yüksek hareket kabiliyetine sahip ağır iş makinesidir.

Galileo Global Uydu SistemiAvrupa Birliği tarafından geliştirilen, sivil amaçlı kullanıma yönelik, GPS'e göre 10 kat daha yüksek hassasiyetle konum belirleme imkanı sunan küresel uydu navigasyon sistemidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Alp Dağları ve ROLA'nın Doğuşu

ROLA (Yürüyen Yol) taşımacılığı ilk kez 1990'lı yıllarda, Alp Dağları'nı çevreye zarar vermeden ve kara yolu trafiğine takılmadan geçmek amacıyla Avusturya ve İsviçre arasında kullanılmaya başlanmıştır.

Piggyback Tekniğinin Tarihsel Kökeni

Araç sırtında taşıma (piggyback) tekniği, ilk kez 1872 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde Barnum & Bailey sirkinin turneler kapsamında şehirler arasında kendi özel vagonlarıyla sirk arabalarını taşımasıyla ortaya çıkmıştır.

GPS Sisteminin Kuruluş Maliyeti

ABD Savunma Bakanlığı tarafından askeri amaçlarla yaklaşık 12 milyar dolar bütçe ile kurulan Küresel Konumlandırma Sistemi (GPS), 1980'li yıllarda sivil ve ticari kullanıma açılarak lojistik sektöründe devrim yaratmıştır.

Galileo Projesi ve TEN-Ts

Avrupa Birliği'nin bağımsız uydu navigasyon sistemi olan Galileo, birliğin Trans-Avrupa Ulaştırma Ağları (TEN-Ts) programı kapsamında yer alan 15 numaralı stratejik proje olarak geliştirilmekte ve fonlanmaktadır.

Konteyner Ağırlık Limitleri

Uluslararası standartlara göre, taşımacılıkta kullanılan standart konteynerlerin en yüksek ağırlık limitleri 20 feet (20'lik) konteyner için 20.000 kg, 40 feet (40'lık) konteyner için ise 30.000 kg olarak belirlenmiştir.

Sınavda Dikkat Et

Çoklu (multi-modal) ve çok türlü (inter-modal) taşımacılık arasındaki en kritik fark sözleşme sayısı ve yükün elleçlenip elleçlenmediğidir; çoklu taşımada tek sözleşme varken çok türlü taşımada birden fazla sözleşme düzenlenir ve yük birim olarak aktarılır.
Karma taşımacılıkta (combined transport) ana taşımanın demir, deniz veya iç su yoluyla yapılması ve kara yolu ayağının sadece başlangıç/bitiş ile sınırlı olması kuralını mutlaka aklınızda tutun.
Konteyner ölçü birimleri olan TEU (20 feet) ve FEU (40 feet) kavramlarının karşılık geldiği uzunluk standartları sınavlarda sıkça sorulmaktadır.
ROLA taşımacılığının ilk olarak Alp Dağları'nı geçmek amacıyla Avusturya ve İsviçre'de uygulanmaya başlandığı bilgisini tarihi bir detay olarak unutmayın.
GPS sisteminin askeri amaçla kurulup 1980'li yıllarda sivil kullanıma açıldığı tarihi ve toplam 24 uydudan oluştuğu bilgisini ezberleyin.
Galileo uydu sisteminin GPS'e göre en büyük avantajının sivil kontrol altında olması, sinyal sürekliliği garantisi ve 10 kat daha fazla hassasiyet sunması olduğunu unutmayın.