İnsan davranışlarını yönlendiren temel güçlerden biri güdüdür. Güdü, organizmayı belirli bir hedefe yönelten içsel enerji olarak tanımlanır. Psikolojide güdü, bireyin davranışlarını başlatan, yönlendiren ve sürdüren içsel bir durumdur. İhtiyaçların karşılanmaması, organizmada içsel bir gerilim oluşturur ve bu gerilim bireyi belirli bir davranışa yönlendiren güdüye dönüşür. Güdüleme süreci üç temel aşamadan oluşur: İlk aşama organizmanın eksiklik hissettiği 'İhtiyaç' aşamasıdır. İkinci aşama ihtiyacın içsel bir enerjiye dönüştüğü 'Güdü' aşamasıdır. Son aşama ise gücün davranışla sonuçlanarak ihtiyacın tatmin edildiği 'Davranış' aşamasıdır. İhtiyaç giderildiğinde birey haz duyar ve içsel gerilim ortadan kalkar. İhtiyaç, insanda eksiklik veya yoksunluk hissi uyandıran, içsel ve dışsal, psikolojik veya fizyolojik her tür faktördür. İhtiyaçlar, kişinin fizyolojik ve psikolojik denge durumunu (homeostazi) bozar ve tatmin edildikçe tekrar eski denge durumuna dönülmesini sağlar. İstekler sonradan öğrenilmiş olmasına rağmen, ihtiyaçlar öğrenilmiş değildir ve doğuştan getirilir. İhtiyaçlar şiddetlerine göre zorunlu (temel) ihtiyaçlar ve zorunlu olmayan (ikincil) ihtiyaçlar olarak iki gruba ayrılır. Zorunlu ihtiyaçlar hava, gıda ve su gibi yaşamı sürdürmek için mutlaka gerekli olan fizyolojik unsurlardır. İkincil ihtiyaçlar ise eğlenme, seyahat gibi yaşam konforunu artıran, karşılanması yaşamsal olmayan ancak haz veren unsurlardır. İhtiyaçların temel özellikleri şunlardır: İhtiyaçlar çok sayıdadır ve yeni tecrübelerle artar. Tatmin edildikçe (özellikle fizyolojik olanlar) şiddetleri azalır. İkame özellikleri vardır (örneğin su yerine maden suyu içilmesi gibi). İhtiyaçların şiddeti birbirinden farklıdır; hayati olanlar her zaman baskındır. Güdü, bireyin bir ihtiyacı tatmin etmek amacıyla belirli bir davranışı gerçekleştirmesini sağlayan içsel güçtür. Dürtü ise daha çok biyolojik kökenli, anlık ve evrensel tepkilere neden olan fizyolojik gerginlik halidir. Açlık ve susuzluk gibi olgular dürtüyle açıklanır. Güdü, dürtüyü de kapsayan daha geniş bir kavramdır; tüm dürtüler birer güdü olarak değerlendirilebilir ancak her güdü dürtü değildir. Güdüler iki temel kategoride incelenir: Öğrenilmemiş (birincil) güdüler ve öğrenilmiş (ikincil / sosyal) güdüler. Öğrenilmemiş güdüler evrenseldir, doğuştan getirilir ve türsel devamlılığı sağlar. Açlık, susuzluk, cinsellik, analık ve araştırma-kurcalama güdüleri bu gruba girer. Annelik güdüsünün açlık ve susuzluktan bile daha güçlü olabileceği kabul edilmektedir. Öğrenilmiş güdüler (sosyal güdüler) ise çevresel, kültürel ve toplumsal etkileşimlerle sonradan kazanılır. Birlikte olma güdüsü (yalnız kalmaktan kaçınma, onaylanma), güçlü olma güdüsü (başkalarını denetleme, rekabet), başarma güdüsü (mükemmellik ve başarı arzusu), sosyal kabul görme güdüsü ve kendilik değeri güdüsü (olumlu benlik algısı) bu sınıftadır. Güdüler ayrıca dengelenim güdüleri (solunum, açlık), cinsel güdüler (evlenme, soyun devamı), duygusal güdüler (korku, öfke, sevgi), kendiliğinden doğan güdüler (merak, bilişsel yönlenme) ve toplumsal güdüler olarak da sınıflandırılabilir. Güdülenme ise bu dürtü ve güdülerin doyurulmak üzere harekete geçmesiyle ortaya çıkar. Güdüleme kuramları iki ana gruba ayrılır: İçsel faktörlere ağırlık veren Kapsam Kuramları ve dışsal ile çevre faktörlerine ağırlık veren Süreç Kuramları. Kapsam kuramlarının başında Abraham Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Teorisi gelir. Bu teoriye göre ihtiyaçlar hiyerarşik bir örüntü izler: Fizyolojik ihtiyaçlar, güvenlik ihtiyaçları, ait olma ihtiyacı, sevgi-takdir (öz saygı) ihtiyacı ve en üstte kendini gerçekleştirme ihtiyacı. Frederick Herzberg'in Çift Faktör Kuramı, iş yerinde insanı neyin motive ettiğini araştırır. Kuramın ilk grubunu oluşturan motive edici faktörler; başarma ihtiyacı, yaratıcılık, sorumluluk, itibar ve statüdür. İkinci grubu oluşturan hijyen faktörleri ise ücret, çalışma koşulları, iş güvenliği ve örgüt politikalarıdır. Hijyen faktörleri tek başına doğrudan motive etmez, ancak olmaması durumunda huzursuzluk yaratır. David McClelland'ın Başarı İhtiyacı Teorisi, ihtiyaçların öğrenmeyle kazanılabileceğini savunur. İnsanların ilişki kurma (bağlılık) ihtiyacı, güç kazanma ihtiyacı ve başarma ihtiyacı olmak üzere üç temel güdüyle hareket ettiğini belirtir. Başarı ihtiyacı yüksek olan bireyler gerçekçi hedefler seçer, sorumluluk almayı sever ve maddi çıkardan ziyade başarının verdiği tatmini önceler. Clayton Alderfer'in ERG Teorisi, Maslow'un modelini basitleştirerek var olma (existance), ait olma (relatedness) ve gelişme (growth) olarak üç grupta toplar. Maslow'dan farklı olarak kesin bir hiyerarşi sınırı koymaz; doyumsuzluk durumunda bireyin alt basamağa gerileyeceğini savunan 'hüsran-gerileme' kavramını öne sürer. Süreç teorileri, bireyin davranışı üzerinde çevresel ve dışsal faktörlerin etkisini inceler. Vroom'un Bekleyiş Teorisi'ne göre motivasyon valens (ödüle atfedilen değer) ve beklentinin (çabanın ödül getireceğine olan olasılık inancı) çarpımıyla oluşur. Motivasyon = Valens x Bekleyiş formülüyle ifade edilir. Lawler ve Porter ise bu modele bilgi-beceri ve algılanan rol eklemeleri yaparak geliştirilmiş bekleyiş teorisini ortaya koymuştur. B. F. Skinner'ın Davranış Şartlandırma Teorisi, Thorndike'ın 'Etki Kanunu'na dayanır. İnsanın karşılaştığı sonuçları yorumlayarak davranışına yön verdiğini savunur. Olumlu pekiştirme (ödüllendirme), olumsuz pekiştirme (istenmeyen duruma tepki), son verme (davranışı önleme) ve cezalandırma yöntemleriyle davranışlar şekillendirilir. Adams'ın Eşitlik Teorisi, iş görenlerin iş ilişkilerinde adalet ve hakkaniyet (eşit muamele) görmek istediğini öne sürer. Bireyler kendi girdilerini ve çıktılarını başkalarınınkiyle karşılaştırır; adil bir denge algıladıklarında motivasyonları artar, aksi takdirde düşer. Deci ve Ryan tarafından geliştirilen Öz-Belirleme Kuramı ise özerklik, yeterlilik ve ilişkilenme olmak üzere üç temel psikolojik ihtiyacı merkeze alır.