← Ünite 7
Pazarlama İletişimi

Ünite 7: Doğrudan Pazarlama

Venedik Alışverişleri
Doğrudan pazarlamanın kökeni 15. yüzyıla, Venedik'teki ticari faaliyetlere dayandırılmaktadır. Bu dönem, işletmelerin müşterilerle doğrudan ilişki kurma çabasının ilk örneklerini oluşturur.
Montgomery Ward Kataloğu
1872 yılında Montgomery Ward, ürünlerini bir tanıtım kataloğu ile satma fikrini hayata geçirmiştir. Bu olay, modern doğrudan pazarlama tekniklerinin tarihsel başlangıç noktalarından biri kabul edilir.
1980'lerde ABD Pazarlama Harcamaları
Amerika'da doğrudan pazarlamaya harcanan para miktarı 1980'de 25 milyon dolarken, 1980'lerin sonunda 10 milyar doları aşmıştır. Bu, sektörün hızlı büyümesini kanıtlayan bir veridir.
Avrupa'da Posta Yoğunluğu
1980'lerde Avrupa'daki bir eve ortalama 95 adet doğrudan posta gelmekteydi. Bu, o dönemde her 4 günde bir doğrudan pazarlama mesajı ulaştığını göstermektedir.

Anahtar Kavramlar

Doğrudan Pazarlamaİşletmenin hedef kitleyle aracısız iletişim kurarak doğrudan tepki almasını sağlayan bir pazarlama sistemidir. Örneğin, bir kozmetik firmasının kişiye özel katalog gönderip sipariş beklemesi doğrudan pazarlamadır.
Veri Tabanı PazarlamasıMüşterilerin demografik, davranışsal ve psikografik bilgilerinin kaydedildiği sistemdir. İşletmeler, geçmiş satın alımlara bakarak müşteriye özel teklifler sunar.
Etkileşimİşletme ile müşteri arasında gerçekleşen karşılıklı bilgi alışverişidir. Müşterinin bir e-postaya tıklayarak siteye girmesi, etkileşimin somut bir örneğidir.
HedeflemeMesajın ulaştırılacağı kitlenin doğru belirlenmesidir. Örneğin, sadece üniversite öğrencilerine yönelik bir ürün için öğrenci listelerinin kullanılmasıdır.
KontrolPazarlama faaliyetlerinin bütçe ve hedeflerle uyumunun değerlendirilmesidir. Yapılan harcamanın ne kadar satışa dönüştüğünün analiz edilmesi kontrol sürecidir.
SüreklilikMüşteri ile uzun vadeli ilişki kurma ve sadakat sağlama çabasıdır. Müşterinin tekrar satın almasını teşvik eden uygulamalar bu kapsama girer.
Yüz Yüze SatışSatış personelinin müşteriyle fiziksel ortamda görüşerek ürün sunmasıdır. Avon veya Tupperware gibi firmaların temsilcileri aracılığıyla yaptığı satışlar buna örnektir.
Tele-pazarlamaTelefon aracılığıyla ürün veya hizmet tanıtımı yapılmasıdır. Müşterinin çağrı merkezini araması (inbound) veya işletmenin müşteriyi araması (outbound) olarak ikiye ayrılır.
Katalogla PazarlamaÜrünlerin resim, fiyat ve özelliklerinin yer aldığı kitapçıkların müşteriye ulaştırılmasıdır. IKEA'nın her ay milyonlarca katalog basıp dağıtması tipik bir örnektir.
Kiosk PazarlamaKamusal alanlarda bulunan elektronik cihazlar üzerinden hizmet sunulmasıdır. Havaalanlarındaki check-in kioskları, müşteriye zaman tasarrufu sağlayan bir doğrudan pazarlama aracıdır.
İzinli PazarlamaMüşterinin kendi rızasıyla pazarlama mesajlarını almayı kabul etmesidir. Doğrudan pazarlamanın güncel bir formu olarak müşteri sadakatini artırır.
Çapraz SatışMevcut bir müşteriye, satın aldığı ürünle ilişkili başka bir ürünün önerilmesidir. Veri tabanı sayesinde müşterinin ilgi alanına göre yapılan bir doğrudan pazarlama faaliyetidir.
ÖlçülebilirlikDoğrudan pazarlamanın başarısının rakamsal olarak takip edilebilmesidir. Gönderilen 1000 katalogdan kaçının siparişe dönüştüğünün hesaplanmasıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Toyota Katalog Örneği

2015 yılında Toyota, trafik ışıklarını kullanarak bir katalog kampanyası yürütmüştür. Bu kampanya sonucunda web sitesi trafiği %257, test sürüşü talepleri ise %900 artmıştır.

Türkiye'de İlk Katalog Satışı

Türkiye'de katalogla satış ilk kez 1987 yılında 'Interlink Pazarlama' tarafından başlatılmıştır. Yaklaşık 20 sayfadan oluşan bu kataloglar üç ayda bir yayınlanmıştır.

THY İnternet Rezervasyonu

Türk Hava Yolları, 1997 yılında internet üzerinden rezervasyon ve bilet satış işlemlerine başlamıştır. Bu, Türkiye'de elektronik pazarlamanın önemli bir dönüm noktasıdır.

Havaalanı Check-in Verileri

2018 verilerine göre, havaalanlarında kiosklar aracılığıyla yapılan check-in işlemleri %27,72 oranında artış göstermiştir. Bu, kioskların doğrudan pazarlamadaki etkinliğini doğrular.

IKEA Katalog Stratejisi

IKEA, 55 ülkede mağazası olan ve 1600 tedarikçiyle çalışan bir devdir. Her ay 1 milyon adet katalog basarak doğrudan pazarlama faaliyetlerini yürütmektedir.

Kredi Kartı Etkisi

1970-1975 yılları arasında kredi kartı kullanımının yaygınlaşması, doğrudan pazarlamanın ödeme kolaylığı sayesinde büyük bir ivme kazanmasını sağlamıştır.

Sınavda Dikkat Et

  • Doğrudan pazarlamanın 4 dayanağını (Etkileşim, Hedefleme, Kontrol, Süreklilik) mutlaka ezberleyin; sınavda mutlaka bir soru buradan gelir.
  • Doğrudan pazarlamanın üstün ve zayıf yönlerini karıştırmayın; 'Ölçülebilirlik' üstün yönken, 'Çevresel atık' zayıf yöndür.
  • Tekniklerin özelliklerini iyi analiz edin; örneğin, katalog ile insert arasındaki farkı (sipariş alabilme özelliği) unutmayın.
  • Doğrudan pazarlamanın tarihsel gelişimiyle ilgili (1872 Montgomery Ward, 1980'ler ABD harcamaları) rakamlı bilgileri not alın.
  • Tele-pazarlamada 'inbound' (müşteriden işletmeye) ve 'outbound' (işletmeden müşteriye) ayrımına dikkat edin.
  • Doğrudan pazarlamanın '7A' avantajlarını (muhasebeleştirebilme, sadık reklam vb.) isim olarak bilin, sınavda eşleştirme sorusu gelebilir.