Ünite 13: Türkiye’de Sivil Toplum ve Demokrasi — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Max Weber’in yorumlamacı ve tarihselci yaklaşımını dikkate alarak, Batı’da ortaya çıkan 'sivil toplum' kavramının Türkiye'deki toplumsal yapıya ve kültüre uyarlanabilirliğini Ziya Gökalp ve Baykan Sezer'in görüşleri çerçevesinde tartışınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, Batı modellerini tamamen reddetmek yerine Doğu ve Türk toplumunun özgün değerlerini Batı'nın imkanlarıyla sentezleyen istikametli bir yaklaşım benimsemelidir. Ziya Gökalp'ın medeniyete bağlı ortak yönler vurgusu ile Baykan Sezer'in yeniden yapılandırma formülü bu tartışmada temel referans noktası olmalıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
Giovanni Sartori'nin dikotomik yaklaşımı ile Collier ve Levitsky'nin demokrasi sınıflandırmasını karşılaştırarak, bir ülkenin 'liberal demokrasi' düzeyinden 'ileri demokrasi' düzeyine geçebilmesi için sivil toplumun nasıl bir rol oynaması gerektiğini analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, Sartori'nin otoriter/totaliter karşıtlığı üzerinden kurduğu temel ayrımı kavramalı ve Collier ile Levitsky'nin üçlü sınıflandırmasındaki geçişleri incelemelidir. İleri demokrasiye geçişte sivil toplumun katılımcı, müzakereci ve iletişimsel süreçleri inşa etmedeki kritik rolü vurgulanmalıdır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Antonio Gramsci'nin 'siyasi toplum' ve 'sivil toplum' ayrımını esas alarak, 1950 sonrasında kütlevi sivil toplumdan modern 'sivil toplum örgütleri' (STÖ) dönemine geçişin toplumsal ve siyasal dinamiklerini araştırıp örneklerle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, Gramsci'nin kültürel hegemonya ve rıza üretimi kavramlarını sivil toplum bağlamında açıklamalıdır. İkinci Dünya Savaşı sonrasında örgütsüz kitlelerin manipülasyonunu engellemek amacıyla kurumsallaşmış, organize STÖ'lerin önem kazandığı gerçeği örneklerle desteklenmelidir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Metinde sunulan bir organizasyonun gerçek anlamda STÖ sayılabilmesi için gereken sekiz temel özelliği dikkate alarak; Türkiye'deki meslek odaları, borsalar veya esnaf teşkilatlarının neden tam anlamıyla özerk birer STÖ sayılamayacağını gerekçeleriyle değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, sekiz temel özellik arasından özellikle 'özerklik', 'gönüllülük' ve 'iktidar/kazanç amacı gütmeme' kriterlerine odaklanmalıdır. Devlet zoruyla üye olunan ve yasal olarak devlet denetimine tabi olan meslek kuruluşlarının özerklik ve gönüllülük ilkeleriyle çeliştiğini ortaya koymalıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Osmanlı'daki patrimonyal devlet geleneği ve Ahilik teşkilatının zamanla devlet güdümlü loncalara dönüşmesi sürecini inceleyerek, bu tarihsel mirasın günümüz Türkiye'sindeki sivil toplum-devlet ilişkilerine etkilerini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, Max Weber'in patrimonyalizm teorisinden yola çıkarak Osmanlı'da merkezi otoritenin sivil ve ekonomik yapıları denetim altında tutma refleksini analiz etmelidir. Bu durumun günümüzde TOBB ve esnaf odaları gibi yapılarda devam eden devlet güdümlü gelenekle olan sosyolojik bağını kurmalıdır.
