Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Atların influenza virus enfeksiyonunda (at gribi) rol oynayan Hemaglutinin (H) ve Nöyraminidaz (N) glikoproteinlerinin virusun yaşam döngüsündeki işlevlerini, ünitede geçen temel viral mekanizmalar (epitop-paratop ilişkisi) çerçevesinde karşılaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Hemaglutinin (H) glikoproteini, virusun konakçı hücre yüzeyindeki reseptörlere tutunmasını ve hücre içine girişini (anahtar-kilit uyumu) sağlar. Nöyraminidaz (N) glikoproteini ise hücre içinde çoğalan yeni virus partiküllerinin hücreden salınarak saçılmasını ve yeni hücreleri enfekte etmesini kolaylaştırır.
Alıştırma 1myders hazırladı
Atların influenza virus enfeksiyonu (at gribi) ile atların herpesvirus enfeksiyonlarının (EHV-1 ve EHV-4) bulaşma yollarını ve konakçı vücudundaki yerleşim stratejilerini (latentlik vb.) karşılaştırarak analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
At gribi aerosol (solunum) yoluyla bulaşırken, herpesviruslar doğrudan temas, burun akıntısı ve abort materyalleriyle yayılır. İnfluenza akut bir seyir izlerken, herpesviruslar enfeksiyon sonrası sinir ganglionlarında latent (gizli) kalarak stres durumlarında tekrar reaktive olma özelliğine sahiptir.
Alıştırma 2myders hazırladı
At Vebası (African Horse Sickness) ile Atların Enfeksiyöz Arteritisi (EVA) hastalıklarının bulaşma yollarını ve vücutta neden oldukları ödem oluşum mekanizmalarını karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
At vebası doğrudan temasla değil, Culicoides cinsi vektör sineklerin ısırmasıyla bulaşırken; EVA solunum, çiftleşme veya enfekte spermalar yoluyla bulaşır. Her iki hastalıkta da ödem oluşumunun temel nedeni, virusların damar duvarı geçirgenliğini (permeabilitesini) artırması ve yangısal reaksiyonlara yol açmasıdır.
Alıştırma 2myders hazırladı
At vebası (AHS) ile atların enfeksiyöz anemisi (EIA) hastalıklarının yayılmasında rol oynayan vektörleri (sinek türlerini) ve bu vektörlerin bulaştırma mekanizmalarındaki farklılıkları araştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
At vebası Culicoides cinsi kan emen sinekler aracılığıyla biyolojik olarak bulaştırılırken, atların enfeksiyöz anemisi sokucu sinekler vasıtasıyla mekanik olarak nakledilir. Her iki hastalıkta da vektör mücadelesi ve sulak alanların kurutulması korunmada kritik öneme sahiptir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Atların Enfeksiyöz Anemisi (EIA) hastalığına yakalanan ve klinik olarak iyileşen bir atın, sürüdeki diğer sağlıklı atlar için neden sürekli bir tehdit oluşturduğunu ünitedeki bilgiler ışığında tartışınız.
Yanıt / ipucu
EIAV, Retroviridae ailesine ait bir lentivirus olup konakçıda yaşam boyu süren kalıcı (persiste) enfeksiyon oluşturur. Klinik olarak iyileşen atlar virusu taşımaya devam eder ve sokucu sinekler aracılığıyla bu virusu sağlıklı hayvanlara mekanik olarak bulaştırarak sürekli bir enfeksiyon kaynağı rolü üstlenirler.
Alıştırma 3myders hazırladı
Atların enfeksiyöz arteritisi (EVA) hastalığının patogenezini inceleyerek, bu hastalığın neden vücudun farklı bölgelerinde (scrotum, karın, bacaklar) şiddetli ödemlere yol açtığını biyokimyasal ve histolojik açılardan tartışınız.
Yanıt / ipucu
EVA virusu kan dolaşımına geçtikten sonra özellikle atardamarlarda yangısal reaksiyonlara (arteritis) neden olur. Bu yangısal süreç damar duvarlarının geçirgenliğini (permeabilitesini) artırarak plazmanın doku aralıklarına sızmasına ve bacaklar, karın ile scrotum gibi bölgelerde belirgin ödemlere yol açar.
Alıştırma 4myders hazırladı
Atların Herpesvirus enfeksiyonlarında (EHV-1 ve EHV-4) görülen klinik tablonun farklılıklarını ve bu virusların konakçı vücudunda gizli kalma (latentlik) özelliğinin mücadele stratejilerini nasıl zorlaştırdığını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
EHV-4 genellikle hafif üst solunum yolu enfeksiyonlarına yol açarken, EHV-1 ani abortlara ve arka bacaklarda felçle seyreden nörolojik bozukluklara neden olur. Virusların sinir ganglionlarında latent kalması, hayvanlar sağlıklı görünse bile stres anında virusun tekrar reaktive olup saçılmasına yol açarak eradikasyonu zorlaştırır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Atların enfeksiyöz anemisi (EIA) teşhisinde kullanılan altın standart test olan 'Coggins Testi'nin çalışma prensibini araştırınız ve bu hastalığın neden bir aşısının bulunmadığını virüsün ailesel özellikleri çerçevesinde açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Coggins testi, EIA virusuna karşı şekillenen antikorları tespit eden bir agar jel immünodifüzyon testidir. Virüsün Retroviridae ailesine ait olması, yüksek mutasyon yeteneği ve konakçı genomuna entegre olarak persiste (ömür boyu taşıyıcı) kalması etkin bir aşının geliştirilmesini engellemektedir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Atların viral hastalıklarından korunmada aşılama dışındaki biyogüvenlik ve vektör mücadele yöntemlerinin önemini At Vebası ve Atların Enfeksiyöz Anemisi (EIA) örnekleri üzerinden değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
At vebası ve EIA gibi hastalıklar sokucu sinekler (vektörler) aracılığıyla yayıldığı için, aşılama imkanının olmadığı veya kısıtlı olduğu durumlarda bataklıkların kurutulması, sinek popülasyonuyla mücadele ve atların sineklerin aktif olduğu dönemlerde kapalı barınaklarda tutulması hayati önem taşır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Bir at harasında aniden şekillenen yüksek ateş, burun akıntısı ve gebe kısraklarda abort (yavru atma) vakalarıyla karşılaştığınızda, ayırıcı teşhis için hangi viral etkenlerden (EHV-1, EVA vb.) şüphelenmeniz gerektiğini ve laboratuvara hangi marazi maddeleri göndereceğinizi planlayınız.
Yanıt / ipucu
Hem EHV-1 hem de EVA benzer şekilde solunum semptomları ve yüksek oranda abortlara yol açtığı için öncelikli şüphelilerdir. Teşhis için abort yapan kısraklardan burun sıvantıları, kan örnekleri ve atılan fetusa ait doku örnekleri (özellikle karaciğer ve akciğer) laboratuvara gönderilmelidir.
