Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Monoksen ve heteroksen gelişim gösteren protozoonlar arasındaki farkları açıklayarak, ünitede adı geçen türlerden her birine ikişer örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Monoksen gelişimde parazit tüm yaşam döngüsünü tek bir konakta tamamlar (örneğin Giardia ve Cryptosporidium). Heteroksen gelişimde ise parazitin yaşam döngüsünü tamamlayabilmesi için birden fazla konağa ihtiyacı vardır (örneğin Toxoplasma gondii ve Leishmania türleri).
Alıştırma 1myders hazırladı
Monoksen ve heteroksen gelişim gösteren protozoonlar arasındaki farkları açıklayarak, ünitede adı geçen türlerden her birine ikişer örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Monoksen gelişimde parazit tüm hayat döngüsünü tek bir konakta tamamlar (örneğin Giardia ve Cryptosporidium). Heteroksen gelişimde ise parazitin gelişimini tamamlaması için birden fazla konağa ihtiyaç vardır (örneğin Leishmania ve Toxoplasma).
Alıştırma 2myders hazırladı
Toxoplasma gondii'nin yaşam döngüsünde yer alan dört temel formu (ookist, takizoit, bradizoit ve doku kisti) bulaşma yolları ve konak içi gelişim süreçleri açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Ookistler kedi dışkısıyla atılıp dış ortamda enfektif hale gelirken, takizoitler ara konakta hızlı çoğalan ve akut enfeksiyondan sorumlu formlardır. Bradizoitler doku kistleri içinde yavaş çoğalarak kronik enfeksiyonu sürdürür; doku kistleri ise çiğ et tüketimiyle bulaşmada kritik rol oynar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Toxoplasma gondii'nin hayat döngüsünü inceleyerek, parazitin son konağı ile ara konakları arasındaki biyolojik ilişkiyi ve insanların bu döngüye nasıl dahil olduğunu şematize ediniz veya açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Son konak olan kedigillerin bağırsaklarında seksüel siklus (gametogoni) gerçekleşir ve dışkıyla ookistler atılır. İnsanlar ve diğer ara konaklar ise bu ookistleri içeren gıdaları tüketerek veya enfekte etlerdeki doku kistlerini (bradizoitleri) alarak aseksüel siklusun gerçekleştiği ara konak konumuna gelirler.
Alıştırma 3myders hazırladı
Leishmaniasis hastalığının kutanöz ve visceral formlarını etkenleri, klinik belirtileri ve Türkiye'deki bölgesel yaygınlıkları açısından kıyaslayınız.
Yanıt / ipucu
Kutanöz form (L. tropica vb.) Şark çıbanı olarak bilinir, deride yara yapar ve Doğu/Güneydoğu Anadolu'da yaygındır. Visceral form (L. infantum vb.) Kala Azar olarak adlandırılır, karaciğer ve dalak büyümesine yol açarak tedavi edilmezse ölümcül seyreder.
Alıştırma 3myders hazırladı
Leishmaniasis etkenlerinin vektör kum sineğindeki ve omurgalı konakçıdaki formlarını karşılaştırarak, bu formların morfolojik farklarını ve yerleşim yerlerini belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Parazit, vektör kum sineğinin sindirim kanalında kamçılı ve ekstraselüler olan 'promastigot' formda bulunurken; omurgalı konağın makrofaj ve monosit gibi hücrelerinin içinde kamçısız 'amastigot' formda yaşar ve çoğalır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Cryptosporidiosis ve Giardiasis enfeksiyonlarının laboratuvar teşhis yöntemlerini inceleyerek, her iki hastalık için dışkı muayenesinde hangi spesifik formların arandığını araştırınız.
Yanıt / ipucu
Cryptosporidiosis teşhisinde dışkı preparatları Modifiye Kinyoun Asit-Fast yöntemiyle boyanarak kalın duvarlı ookistler aranır. Giardiasis teşhisinde ise dışkıda flotasyon yöntemiyle parazitin dayanıklı kist veya aktif trofozoit formları saptanır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Cryptosporidiosis ve Giardiasis hastalıklarının laboratuvar teşhis yöntemlerini karşılaştırarak, her iki protozoonun dışkı muayenesinde hangi spesifik boyama veya mikroskobik yöntemlerin tercih edildiğini araştırınız.
Yanıt / ipucu
Cryptosporidiosis teşhisinde dışkı preparatlarının Modifiye Kinyoun Asit-Fast veya Modifiye Ziehl-Neelsen yöntemleriyle boyanarak ookistlerin görülmesi esastır. Giardiasis teşhisinde ise genellikle dışkıda flotasyon yöntemiyle kistlerin veya aktif trofozoitlerin saptanması tercih edilir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Zoonotik protozoonların insanlara bulaşmasını önlemek amacıyla evcil hayvan sahiplerine ve risk altındaki kişilere yönelik 3 maddelik bir korunma rehberi hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Rehberde; etlerin çiğ veya az pişmiş tüketilmemesi, kedi kumlarının günlük temizlenmesi ve el hijyenine dikkat edilmesi, ayrıca vektör mücadelesi için sinek ve kene temasını önleyici tedbirlerin alınması yer almalıdır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Zoonotik protozoonların bulaşma yollarını düşünerek, çiğ et tüketimi ve kontamine suların halk sağlığı açısından oluşturduğu riskleri azaltmaya yönelik üç adet pratik önlem önerisi geliştiriniz.
Yanıt / ipucu
Etlerin yüksek sıcaklıkta iyice pişirilerek tüketilmesi doku kistlerini (Toxoplasma) inaktive eder. İçme sularının uygun şekilde filtrelenmesi veya kaynatılması klora dayanıklı ookistleri (Cryptosporidium) temizler. Ayrıca çiğ tüketilecek sebze ve meyvelerin temiz sularla çok iyi yıkanması bulaşma riskini minimize eder.
