Ünite 11: Yetiştirme Sistemleri — Ön Okuma Soruları

Ders kitabının bölüm başındaki ilgi uyandıran soruları. Bunlar sınav sorusu değil — konuya başlamadan önce düşünmen için. Cevabı açmadan önce kendi yanıtını düşün.

1. İki farklı ırkın birleşmesinden doğan yavruların, anne ve babalarından daha yüksek bir performansa sahip olması biyolojik olarak nasıl açıklanabilir?
   Yönlendirme

   Bu durum 'heterosis' (melez azmanlığı) olarak adlandırılır; zararlı çekinik genlerin baskın genler tarafından örtülmesiyle özellikle döl verimi ve direnç gibi özellikler artar.
2. Yerli bir hayvan ırkının çevreye uyum yeteneğini kaybetmeden verimini artırmak isteseydik, melezleme sürecini nerede ve neden durdurmamız gerekirdi?
   Yönlendirme

   Islah melezlemesinde yabancı ırkın gen oranı arttıkça yerli ırkın çevreye uyum özellikleri kaybolur; bu yüzden üstün damızlıklar sadece bir veya iki generasyon boyunca kullanılır.
3. Bir hayvancılık işletmesi ürettiği tüm melez yavruları kasaplık olarak satıp neden hiçbirini damızlık olarak sürüde bırakmaz?
   Yönlendirme

   Terminal melezleme adı verilen bu sistemde amaç, doğrudan ticari üretime yönelik en yüksek düzeyde heterosis elde etmek ve melez yavruları tamamen pazara sunmaktır.
4. Bir hayvan sürüsünü dış dünyaya tamamen kapatıp sadece kendi içinde çiftleştirirsek, uzun vadede sürünün sağlığı ve verimliliği bundan nasıl etkilenir?
   Yönlendirme

   Homozigotluk artar ve 'akrabalı yetiştirme depresyonu' yaşanır; bu durum döl veriminin düşmesine ve hastalıklara karşı hassasiyetin artmasına yol açar.
5. İki farklı ırkın birleşmesinden doğan yavruların, anne ve babalarından daha yüksek bir performansa ve güce sahip olması biyolojik olarak nasıl açıklanabilir?
   Yönlendirme

   Bu durum 'heterosis' (melez azmanlığı) olarak adlandırılır; farklı ırkların birleşmesiyle zararlı çekinik genler baskılanır ve yavrularda genetik çeşitlilik (heterozigotluk) artar.
6. Bir hayvancılık işletmesinde yerli ve çevreye uyumlu bir ırkı, yüksek verimli yabancı bir ırka tamamen dönüştürmek isterseniz nasıl bir yol izlemeniz gerekir ve bu süreç ne kadar sürer?
   Yönlendirme

   'Çevirme melezlemesi' yöntemiyle yerli dişiler her nesilde üstün ırkın erkekleriyle çiftleştirilir; bu süreç yaklaşık 5 generasyon (kuşak) sürer.
7. Yüksek verimli melez yavrular elde etmemize rağmen, neden bazı yetiştirme sistemlerinde bu yavruların damızlık olarak kullanılması kesinlikle yasaktır ve tamamı kesime gönderilir?
   Yönlendirme

   'Terminal melezleme' adı verilen bu sistemde, sonraki nesillerde verim düşüşünü ve genetik düzensizliği önlemek amacıyla melez yavruların tamamı ticari ürün olarak değerlendirilir.
8. Bir hayvan sürüsünü dış dünyaya tamamen kapatıp sadece kendi içinde çiftleştirirsek, uzun vadede sürünün sağlığı ve verimliliği bundan nasıl etkilenir?
   Yönlendirme

   Akrabalık derecesi ve homozigotluk artacağından, 'akrabalı yetiştirme depresyonu' yaşanır; döl verimi düşer ve genetik hastalıklar ortaya çıkabilir.