← Ünite 12
Zootekni ve Genetik

Ünite 12: Organik Hayvancılık

1910 İngiltere Gelişmesi
Organik tarım ve hayvancılık fikri dünya tarihinde ilk kez 1910 yılında İngiltere'de ortaya atılmış ve modern ekolojik tarım hareketinin temelini oluşturmuştur.
1972 IFOAM Kuruluşu
Uluslararası Organik Tarım Hareketleri Federasyonu (IFOAM), 1972 yılında Almanya'da kurularak organik tarım standartlarının küreselleşmesini sağlamıştır.
1984 Türkiye Başlangıcı
Türkiye'de organik bitkisel üretim ilk kez 1984-1985 yıllarında kuru üzüm, kuru kayısı ve kuru incir ürünlerine yönelik dış talepler doğrultusunda başlamıştır.
2017 Türkiye İstatistikleri
Türkiye'de 2017 yılı verilerine göre 214 farklı organik üründe, 75.067 üretici tarafından 543.033 hektar alanda toplam 2.406.606 ton organik üretim yapılmıştır.

Anahtar Kavramlar

Organik HayvancılıkDoğal dengeyi korumayı amaçlayan, hormon, antibiyotik ve GDO'lu yemlerin kullanılmadığı, hayvan refahını ve sağlığını en üst düzeyde tutan sertifikalı bir hayvansal üretim sistemidir.
Konvansiyonel ÜretimYoğun girdi kullanımıyla birim alandan veya hayvandan en yüksek ürün miktarını elde etmeyi hedefleyen, çevre ve hayvan sağlığını ikinci plana atan geleneksel üretim şeklidir.
Oligopson PiyasaPiyasada satıcıların (üreticilerin) sayısının çok fazla, buna karşılık alıcıların (aracı veya sanayici) sayısının çok az ve sınırlı olduğu piyasa yapısıdır.
AkklimatizasyonBir canlı organizmanın veya hayvan ırkının, kendi doğal ortamından farklı iklimsel ve çevresel koşullara uyum sağlama yeteneğidir.
Geçiş SüreciKonvansiyonel bir işletmenin veya arazinin organik tarım ve hayvancılık standartlarına uyum sağlayabilmesi için mevzuatça belirlenen zorunlu hazırlık süresidir.
FitoterapiOrganik hayvancılıkta hastalıkların tedavisinde kimyasal ilaçlar yerine bitki özleri, bitki çayları ve bitkisel uçucu yağların kullanıldığı alternatif tedavi yöntemidir.
HomeopatiBitkisel ve hayvansal kaynaklı toksinlerin son derece seyreltilerek ve damlatılarak hayvana uygulanması esasına dayanan alternatif bir tedavi metodudur.
Kuyruk KesimiKüçükbaş hayvancılıkta yaygın olarak uygulanan ancak organik koyun yetiştiriciliği mevzuatına göre yapılması tamamen yasaklanmış olan cerrahi müdahaledir.
Serbest Yetiştirme (Free-range)Tavukların gün boyunca yeşil bitki örtüsüyle kaplı açık alanlarda özgürce dolaşabildiği, geceleri ise korunaklı barınaklarda barındığı alternatif yetiştirme sistemidir.
KanibalizmKanatlı hayvanların yetersiz alan, stres veya gaga kesilmemesi gibi nedenlerle birbirlerini gagalayarak zarar vermesi durumudur; yamyamlık olarak da bilinir.
Zenginleştirilmiş KafesGeleneksel dar kafeslerin yerine folluk, tünek ve tırnak köreltme gereçleri gibi hayvan refahını artıran unsurların eklendiği modern kafes sistemidir.
Çekme Kat Sistemi (Aviary)Katlar arasında herhangi bir bölmenin bulunmadığı, tavukların çok katlı yapı içerisinde özgürce hareket edebildiği alternatif bir barındırma sistemidir.
Ekstansif YetiştiricilikYapay girdilerin minimum düzeyde tutulduğu, hayvanların beslenmesinde ve barındırılmasında tamamen doğal çayır, mera ve çevre koşullarına dayanılan yetiştiricilik yöntemidir.
Entansif YetiştiricilikYüksek verim elde etmek amacıyla hayvanların kapalı barınaklarda, yoğun iş gücü, teknoloji ve konsantre yem girdileriyle yetiştirildiği üretim şeklidir.
KoksidiyostatikKanatlılarda protozoonların neden olduğu koksidiyoz hastalığını önlemek için kullanılan ancak organik tavuk beslemesinde kullanımı yasak olan yem katkı maddesidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Hektar Başına Azot Sınırı

Organik meralarda otlatma kapasitesi belirlenirken, çevre kirliliğini önlemek amacıyla yılda hektar başına en fazla 170 kg azot (N) seviyesi aşılmamalıdır.

90 Günlük Süt Beslemesi

Organik sığır yetiştiriciliğinde yeni doğan buzağıların doğal gelişimleri ve bağışıklıkları için en az 90 gün boyunca ana sütüyle beslenmeleri zorunludur.

Hektar Başına Koyun Sınırı

Organik küçükbaş yetiştiriciliğinde meraların korunması amacıyla 1 hektarlık alanda en fazla 13.3 ergin koyun veya keçinin otlatılmasına izin verilir.

Küçükbaş Ağıl Alanı

Organik küçükbaş barınaklarında hayvan başına asgari ağıl içi alan gereksinimi erginler için 1.5 m², kuzu ve oğlaklar için ise 0.35 m² olarak belirlenmiştir.

1 Ocak 2012 Kafes Yasağı

Avrupa Birliği'nin 1999/74/EC sayılı direktifi uyarınca, zenginleştirilmiş kafesler dışındaki tüm geleneksel kafeslerin kullanımı 1 Ocak 2012'den itibaren tamamen yasaklanmıştır.

Etlik Piliç Kesim Yaşı

Organik etlik piliç yetiştiriciliğinde yavaş büyüyen genotipler tercih edilir ve piliçler en az 81 günlük (geleneksel sistemde) olmadan kesilemezler.

8 Saatlik Nakliye Molası

Organik hayvanların karayolu ile nakliyesi sırasında, hayvan refahını korumak amacıyla her 8 saatte bir yemleme, sulama ve dinlendirme molası verilmesi zorunludur.

Sınavda Dikkat Et

  • Sığır yetiştiriciliğinde geçiş sürelerine dikkat edin; et üretimi için 12 ay, süt üretimi için ise 6 aydır. Sınavda bu süreler sıklıkla karıştırılmaktadır.
  • Rasyonlardaki kaba yem oranının hem sığır hem de küçükbaş hayvancılıkta en az %60 olması gerektiğini unutmayın. Bu oran kritik bir mevzuat sınırıdır.
  • Koyun yetiştiriciliğinde kuyruk kesiminin tamamen yasak olduğunu, ancak kastrasyon ve boynuz köreltmenin izinle yapılabileceğini aklınızda bulundurun.
  • Tavukçulukta gaga kesiminin yasak olması nedeniyle ortaya çıkan en büyük davranışsal sorunun kanibalizm (yamyamlık) olduğunu unutmayın.
  • Organik hayvancılıkta bir yılda 3'ten fazla kimyasal ilaç tedavisi gören hayvanların ürünlerinin organik sertifikasını kaybedeceğini unutmayın.
  • Meralarda kirliliği önlemek için hektar başına yıllık en fazla 170 kg azot (N) sınırının uygulandığını mutlaka ezberleyin.