Ünite 6: Biyogüvenlik — Önemli Kavramlar

Hastalık etkenlerinin ve zararlı kimyasal maddelerin hayvanlara ve hayvansal ürünlere bulaşmasını ve yayılmasını engellemek amacıyla alınan tüm teknik, idari ve hijyenik tedbirler dizisidir. Örneğin, çiftlik girişine dezenfeksiyon havuzu kurulması bu kapsamdadır.

Doğrudan temas, salgılar veya hayvansal gıdalar yoluyla hayvanlardan insanlara bulaşabilen enfeksiyöz hastalıklardır. Brusella ve tüberküloz hayvancılıkta sıkça karşılaşılan ve insan sağlığını tehdit eden zoonoz hastalıklara örnektir.

İşletmeye dışarıdan yeni satın alınan veya başka bir bölgeden dönen hayvanların, mevcut sürüye hastalık bulaştırmasını önlemek amacıyla en az 30 gün boyunca ayrı bir bölmede izole edilerek gözlemlenmesi işlemidir.

Cansız yüzeylerde ve ortamlarda bulunan hastalık yapıcı (patojen) mikroorganizmaların kimyasal veya fiziksel yöntemlerle yok edilmesi veya etkisiz hale getirilmesi işlemidir. Barınak duvarlarının klorlu bileşiklerle yıkanması buna örnektir.

Bir ortamda veya nesnede bulunan patojen olan ve olmayan tüm mikroorganizmaların, bunların en dirençli formları olan sporlar dahil olmak üzere tamamen yok edilmesi işlemidir. Cerrahi aletlerin yüksek ısıda steril edilmesi bu işleme örnektir.

Canlıların sağlığına zarar verebilecek her türlü olumsuz şartın ortamdan uzaklaştırılması ve sağlıklı durumun korunması amacıyla alınan önlemlerin ve yürütülen işlemlerin bütünüdür.

Canlıların epitel ve deri yüzeylerine güvenle uygulanabilen, mikroorganizmaların çoğalmasını engelleyen veya onları öldüren ancak hayvansal dokuya zarar vermeyen kimyasal maddelerdir. Sağım öncesi meme başlarına uygulanan solüsyonlar antiseptiklere örnektir.

Bir hayvancılık işletmesinde hastalık etkenlerinin sürüye giriş yapabileceği veya yayılabileceği, kontrol altında tutulması hayati önem taşıyan yem, su, taşıtlar ve ziyaretçiler gibi riskli aşamalardır.

Dezenfeksiyon işleminden önce barınak zeminindeki gübre, çamur, yem artığı ve toz gibi kaba kirlerin kazınarak, süpürülerek ve toplanarak ortamdan fiziksel olarak uzaklaştırılması aşamasıdır.

Kuru temizliği takiben, yüzeylerde kalan yapışmış kirlerin deterjanlı sular ve yüksek basınçlı yıkama makineleri kullanılarak sökülmesi ve yıkanması işlemidir.

Hayvanların hastalıklara karşı gösterdiği direnç düzeyidir. Düzenli aşılama programları ve dengeli besleme (vitamin-mineral takviyeleri) ile hayvanların bağışıklık seviyesi yükseltilerek hastalanma riskleri azaltılır.

Hayvanlara uygulanan antibiyotik veya diğer kimyasal ilaçların vücuttan tamamen atılması için gereken ve bu süre zarfında elde edilen et ve sütlerin insan tüketimine sunulmasının yasak olduğu yasal bekleme süresidir.

Hastalık etkenlerini (bakteri, virüs, parazit) doğrudan kendileri hastalanmadan veya biyolojik olarak taşıyarak bir hayvandan diğerine bulaştıran fare, sinek, kene ve kuş gibi canlı organizmalardır.

Sürüdeki yaşlanan, verimi düşen veya ayıklanan hayvanların yerine sürüye dahil edilmek üzere yetiştirilen veya satın alınan genç dişi ve erkek hayvan grubudur.

Bulaşıcı hastalıktan ölen hayvanların kadavralarının ve kontamine olmuş altlıkların çevreye hastalık yaymasını önlemek amacıyla, üzerlerine sönmemiş kireç dökülerek derinlemesine gömüldüğü özel bertaraf çukurlarıdır.