Ünite 7: Örnekleme ve Örnekleme Metotları — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Bir araştırmacı olarak, hedef kitlesine doğrudan ulaşamadığınız hassas bir konuda (örneğin nadir görülen bir hastalık veya yasa dışı bir durum) araştırma yapacağınızı varsayınız. Bu durumda hangi amaçlı örnekleme metodunu, nasıl bir yol izleyerek kullanabileceğinizi gerekçesiyle açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Bu durumda 'Kartopu örneklemesi' tercih edilmelidir. Araştırmacı öncelikle hedef kitleye ait ulaşabildiği ilk katılımcıyı bulur ve bu katılımcının referansı veya yönlendirmesiyle zincirleme bir şekilde diğer katılımcılara ulaşarak örneklemini genişletir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Sistematik örnekleme yönteminin uygulanabilmesi için populasyonun hangi özelliklere sahip olması gerekir? Bir okulda eğitim gören 1000 öğrenci arasından bu yöntemi kullanarak 50 kişilik bir örneklem seçmek isteseydiniz adımlarınız neler olurdu?
Yanıt / ipucu
Sistematik örnekleme için populasyonun sınırlı, homojen ve doğal olarak sıralı olması gerekir. Uygulamada dilim büyüklüğü k = 1000/50 = 20 olarak hesaplanır; ilk 20 öğrenciden rastgele bir başlangıç sayısı (c) seçilir ve ardından her 20 öğrencide bir (c, c+20, c+40...) seçim yapılarak 50 öğrenci belirlenir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Tabakalı şans örneklemesi ile küme örneklemesi arasındaki temel farkları, populasyonun yapısı ve örnekleme dahil edilen birimler açısından karşılaştırarak açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Tabakalı örneklemede heterojen populasyon kendi içinde homojen alt gruplara (tabakalara) ayrılır ve her tabakadan şansa bağlı fertler seçilir; küme örneklemesinde ise çok büyük populasyondaki doğal olarak oluşmuş heterojen gruplar (kümeler) arasından rastgele seçilen kümelerin tamamı örneğe dahil edilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Bir klinik araştırmada örnek büyüklüğünü (n) belirlerken varyans, bilimsel hata düzeyi (alfa) ve izin verilen sapma miktarı (d) arasındaki ilişkiyi analiz ederek, bu parametrelerin örnek hacmini nasıl etkilediğini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Populasyondaki varyans arttıkça ve hedeflenen hata düzeyi (alfa) küçüldükçe (güvenilirlik arttıkça) gerekli örnek büyüklüğü artar. Buna karşılık, kabul edilen sapma miktarı (d) büyütüldükçe daha az hassas bir tahmin yeterli olacağından gerekli örnek büyüklüğü azalır.
Alıştırma 5myders hazırladı
'Optimum örnek büyüklüğü' kavramını maliyet ve kararın doğruluğu ilişkisi çerçevesinde değerlendirerek, bir araştırmacının neden sınırsızca büyük bir örneklem seçmemesi gerektiğini gerekçelendiriniz.
Yanıt / ipucu
Örnekleme maliyeti örnek büyüklüğü ile doğrusal olarak artarken, kararın doğruluğu doğrusal artmaz ve belirli bir doygunluk noktasından sonra eklenen fertler analize anlamlı katkı sağlamaz. Araştırmacı, hem gereksiz maliyet ve iş gücünü önlemek hem de etik kurallara (özellikle deney hayvanı çalışmalarında) uymak için optimum örnek büyüklüğünü seçmelidir.
