İş Kazasıİş yerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hale getiren ani olaydır. Örneğin, bir işçinin şantiyede iskeleden düşerek yaralanması bu kapsamdadır.
Ramak Kala Olayİş yerinde meydana gelen, çalışan veya ekipmanı zarara uğratma potansiyeli olduğu halde o an zarar vermeyen olaydır. Örneğin, yüksekten düşen bir tuğlanın kimseye çarpmadan yere düşmesi ramak kaladır.
OlayYaralanmaya, sağlığın bozulmasına veya ölüme sebep olabilen ya da sebep olabilecek potansiyele sahip olan işle ilgili durumlardır. Kazaya yol açma potansiyeli olan her türlü plansız gelişmeyi kapsar.
Heinrich Kaza PiramidiMeydana gelen her 300 ramak kala olayın, 29 ciddi yaralanmalı kazaya ve nihayetinde 1 ölümlü kazaya yol açacağını öngören 1-29-300 kuralına dayalı modeldir. Küçük olayların büyük kazaların habercisi olduğunu gösterir.
Geçici İş Göremezlikİş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sigortalının geçici bir süre boyunca işinde çalışamayacağının sağlık raporuyla belgelenmesi durumudur. Tedavi süresince devam eden istirahat dönemini kapsar.
Sürekli İş Göremezlikİş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışanın meslekte kazanma gücünü en az %10 oranında kalıcı olarak kaybetmesi durumudur. Uzuv kaybı gibi kalıcı engellilik hallerini ifade eder.
NACE KoduAvrupa Birliği standartlarına göre ekonomik faaliyetlerin istatistiki olarak sınıflandırılmasını sağlayan ve iş yerinin tehlike sınıfını belirleyen altı haneli kodlama sistemidir. İş yerinin SGK sicil numarasından tespit edilir.
Domino TeorisiHerbert W. Heinrich tarafından geliştirilen, kazaların beş ana nedenin (doğa koşulları, kişisel eksiklikler, güvensiz durum/davranış, kaza, zarar) art arda tetiklenmesiyle oluştuğunu savunan modeldir.
Güvenliksiz DavranışÇalışanın kişisel, fizyolojik veya psikolojik nedenlerle iş güvenliği kurallarına aykırı hareket etmesidir. Örneğin, yüksekte çalışırken emniyet kemerini bağlamamak güvenliksiz bir davranıştır.
Güvenliksiz DurumÇalışma ortamında, makinelerde veya iş organizasyonunda bulunan ve kaza riski barındıran fiziksel eksikliklerdir. Örneğin, bir dairesel testerenin koruyucu kapağının bulunmaması güvenliksiz durumdur.
4M Teorisiİş kazalarının kök nedenlerini İnsan (Man), Makine (Machine), Ortam (Media) ve Yönetim (Management) olmak üzere dört temel faktör altında inceleyen analiz yöntemidir.
Çalışmaktan Kaçınma HakkıCiddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaşan çalışanın, gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemleri alınıncaya kadar çalışmayı durdurma yönündeki yasal hakkıdır. Bu süreçte çalışanın ücret hakkı saklı kalır.
Kaza Sıklık OranıBelirli bir dönemde çalışılan toplam insan-saat süresine oranla meydana gelen toplam iş kazası sayısını bir milyon katsayısı ile çarparak gösteren istatistiksel ölçüttür.
Kaza Ağırlık Oranıİş kazaları nedeniyle yaşanan toplam kayıp gün sayısının, toplam çalışma saatine oranını bin katsayısı ile çarparak ifade eden ve kazaların şiddetini gösteren orandır.
Kaza Olabilirlik OranıToplam iş kazası sayısının toplam çalışan sayısına bölünmesi ve yüz bin katsayısıyla çarpılmasıyla hesaplanan, makro düzeyde kaza riskini gösteren basit istatistiksel değerdir.
Risk Değerlendirmesiİş yerindeki tehlikelerin sistematik olarak belirlenmesi, risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin planlanması amacıyla yapılan çalışmaların bütünüdür.
İkame (Substitution)Koruyucu tedbirler hiyerarşisinde yer alan, tehlikeli bir kimyasalın, malzemenin veya yöntemin daha az tehlikeli olanla değiştirilmesi işlemidir. Örneğin, solvent bazlı boya yerine su bazlı boya kullanılmasıdır.
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)Çalışanı, yürütülen işten kaynaklanan risklere karşı koruyan, çalışanın giydiği, taktığı veya tuttuğu her türlü alet, cihaz veya giysidir. Baret, emniyet kemeri ve iş ayakkabısı buna örnektir.
