← Ünite 6
Blok Uygulama

Ünite 6: Sosyal Hizmet Uygulama Alanları ve Kurumları

2013 Sosyal Hizmet Merkezleri Yönetmeliği
Bu yönetmelik ile Türkiye genelinde dezavantajlı grupların hizmete erişimini kolaylaştırmak amacıyla Sosyal Hizmet Merkezleri (SHM) kurulmuş ve günümüzde 81 ilde toplam 335 SHM aktif olarak hizmet vermektedir.
2016 Bakım Merkezleri Yönetmelik Değişikliği
2016 yılında yayımlanan yönetmelikle, ruhsal ve zihinsel engellilere hizmet veren özel bakım merkezlerinde psikolog veya sosyal hizmet uzmanı istihdam edilmesi yasal bir zorunluluk haline getirilmiştir.
2011 Toplum Ruh Sağlığı Modeli
Türkiye'de 2011 yılı itibarıyla uygulanmaya başlanan bu modelle, psikiyatri hastalarının hastane ortamı dışında, kendi sosyal çevrelerinde takip ve rehabilitasyonunun yapılması hedeflenmiştir.
Suç Mağdurlarının Desteklenmesine Dair Kararname
10 Haziran 2020 tarihli ve 31151 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü kurulmuş ve uzmanlar adli destek görevlisi olarak tanımlanmıştır.

Anahtar Kavramlar

Sosyal Hizmet (2014 Tanımı)Sosyal değişimi, gelişimi, toplumsal bağlılığı ve insanların güçlenmesini hedefleyen, insan hakları ve sosyal adalet ilkelerini merkezine alan uygulama temelli bir meslek ve akademik disiplindir.
Sosyal Hizmet Merkezleri (SHM)Dezavantajlı bireylere ve ailelerine yönelik koruyucu, önleyici, destekleyici ve rehberlik odaklı sosyal hizmetlerin tek bir çatı altında ve kolay erişilebilir şekilde sunulduğu kurumlardır.
Tıbbi Sosyal HizmetSağlık kurumlarında tedavi gören hastaların tıbbi tedaviden en üst düzeyde yararlanabilmesi amacıyla, karşılaştıkları sosyal, ekonomik ve psikolojik sorunların çözülmesini hedefleyen sosyal hizmet alanıdır.
Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM)Cinsel istismar mağduru çocukların adli muayene, ifade alma ve diğer soruşturma işlemlerinin tek bir merkezde, ikincil örselenmeyi önleyecek şekilde yapıldığı Sağlık Bakanlığına bağlı birimlerdir.
Toplum Ruh Sağlığı Merkezi (TRSM)Ağır ruhsal hastalığı olan bireylerin takibini, tedavisini ve rehabilitasyonunu kendi yaşadıkları sosyal çevrede gerçekleştirmeyi amaçlayan toplum temelli ruh sağlığı modelidir.
Palyatif BakımYaşamı tehdit eden hastalıklara sahip bireylerin ve ailelerinin, hastalığın kaynağını tedavi etmek yerine, fiziksel, psikolojik ve sosyal acılarını hafifleterek yaşam kalitelerini artırmayı amaçlayan bakım modelidir.
Adli Destek GörevlisiAdli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü bünyesinde çalışan ve adli süreçte mağdurlara psikososyal destek sunan, sosyal inceleme raporu hazırlayan sosyal hizmet uzmanı, psikolog veya pedagogdur.
Sosyal İnceleme Raporu (SİR)Sosyal hizmet uzmanı tarafından müracaatçının sosyal, ekonomik, ailevi ve çevresel koşullarının incelenerek mahkemelere veya ilgili kurumlara sunulmak üzere hazırlanan resmi değerlendirme raporudur.
ŞÖNİMŞiddet Önleme ve Izleme Merkezleri; şiddete uğramış veya şiddete uğrama riski bulunan kadınların korunması, izlenmesi ve desteklenmesi amacıyla kurulan AÇSHB birimleridir.
Sosyal ve Ekonomik Destek (SED)Çocukların aile ortamından kopmadan, ekonomik yetersizlikler nedeniyle korunmaya muhtaç duruma düşmesini önlemek amacıyla ailelere sağlanan geçici nakdi ve sosyal destek hizmetidir.
Umut EvleriEngelli bireylerin toplum hayatına aktif katılımını sağlamak amacıyla, korumalı ve destekli ev ortamlarında bağımsız yaşam becerilerini geliştirmeyi hedefleyen yatılı bakım modelidir.
Genelci YaklaşımSosyal hizmet uzmanının müracaatçıların sorunlarını çözmek için mikro, mezzo ve makro düzeylerde, çok boyutlu bilgi ve becerileri bir arada kullanarak müdahale etmesini öngören yaklaşımdır.
Kabul ve Barınma MerkeziTürkiye'ye sığınan göçmenlerin ve sığınmacıların ilk kayıt işlemlerinin yapıldığı, temel barınma ve psikososyal destek hizmetlerinin sunulduğu İçişleri Bakanlığına bağlı birimlerdir.
Mediko-Sosyal MerkezleriÜniversitelerde öğrencilerin ve personelin sağlık, psikolojik ve sosyal sorunlarına yönelik danışmanlık ve destek hizmetleri sunan, uyum süreçlerini kolaylaştıran birimlerdir.

Diğer Önemli Bilgiler

Türk Kızılayı'nın Tarihsel Kuruluşu

Türkiye'de insani yardım ve sosyal hizmet alanında en köklü sivil toplum kuruluşu olan Türk Kızılayı, 1868 yılında Hilal-i Ahmer Cemiyeti adıyla kurulmuş ve günümüze kadar faaliyetlerini sürdürmüştür.

Yeşilay'ın Kuruluşu ve Mücadele Alanları

5 Mart 1920 tarihinde Hilal-i Ahdar adıyla kurulan Yeşilay, başlangıçta sadece alkol bağımlılığı ile mücadele ederken günümüzde sigara, uyuşturucu, kumar ve teknoloji bağımlılığını da kapsama almıştır.

TÜİK'in Tarihsel Kökeni

Türkiye İstatistik Kurumu'nun kökeni Osmanlı Devleti döneminde 1891 yılında kurulan Merkezi İstatistik Encümeni'ne dayanmakta olup, makro sosyal hizmet planlamaları için veri sunmaktadır.

Tıbbi Sosyal Hizmet Uzmanı Sayısı

Sağlık Bakanlığı'nın 2019 yılı verilerine göre, hastaneler bünyesinde yer alan Tıbbi Sosyal Hizmet Birimlerinde (TSHB) aktif olarak görev yapan sosyal hizmet uzmanı sayısı 600'dür.

2015 Palyatif Bakım Yönergesi

Sağlık Bakanlığı tarafından 2015 yılında yürürlüğe konulan yönerge ile hastanelerde palyatif bakım merkezleri açılmaya başlanmış ve ardından pediatrik palyatif bakım merkezleri kurulmuştur.

2015 Toplum Sağlığı Merkezi Yönetmeliği

2015 yılında yayımlanan bu yönetmelik, birinci basamak sağlık kuruluşlarında görev yapan sosyal hizmet uzmanlarının görev, yetki ve sorumluluklarını yasal güvenceye kavuşturmuştur.

Sınavda Dikkat Et

  • IASSW ve IFSW'nin 2014 tanımındaki 'akademik disiplin' ve 'uygulama temelli' vurgularına dikkat edin, sınavda eski ve yeni tanım farkı olarak sorulabilir.
  • Sosyal Hizmet Merkezlerinin (SHM) 2013 yılında yayımlanan yönetmelikle kurulduğunu ve AÇSHB'ye bağlı olduğunu unutmayın.
  • Çocuk İzlem Merkezleri (ÇİM) ile Çocuk Koruma Birimleri (ÇKB) arasındaki farkı bilin; ÇİM'ler cinsel istismar vakalarına odaklanırken, ÇKB'ler genel ihmal ve istismar vakalarında multidisipliner çalışır.
  • Adli Destek Görevlisi unvanının 2020 yılındaki Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile getirildiğini ve sosyal hizmet uzmanlarını da kapsadığını aklınızda tutun.
  • Kızılay'ın 1868 (Hilal-i Ahmer) ve Yeşilay'ın 1920 (Hilal-i Ahdar) kuruluş tarihlerini ve eski isimlerini karıştırmamaya özen gösterin.
  • Palyatif Bakım Merkezlerinin (PBM) amacının tedavi etmek değil, acıyı hafifletmek (semptomatik destek) olduğunu unutmayın.