Ünite 12: Tanzimat Sonrası Osmanlı Hazineleri — Hızlı Bakış
Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.
Sınavda Dikkat Et
Çok hazineli dönemin III. Selim ile başlayıp dış hazinenin (Îrad-ı Cedid, Zahire, Tersane) parçalanmasını ifade ettiğini unutmayın; iç ve dış ayrımı zaten klasik dönemde de vardı.
Tanzimat sonrasında 1840 yılında kurulan Umûr-ı Mâliye Nezareti ile defterdarlık sisteminin kaldırılarak tek hazine tek bütçe sistemine dönüldüğünü karıştırmayın.
Padişaha bağlanan aylık maaşın adının 'tahsisat-ı seniyye' olduğunu ve 1840'tan itibaren uygulandığını kesinlikle ezberleyin.
Ceyb-i Hümâyûn tabirinin Abdullah Mecid döneminde (Haziran 1847) resmi olarak Hazine-i Hassa adını aldığını tarih ve padişah bilgisiyle not edin.
Sultan II. Abdülhamid'in emlâk-ı hümâyûnu büyütmesindeki temel amacın sadece gelir artırmak değil, yabancı işgal ve zorbalara karşı şahsi mülk tapusuyla toprakları korumak (siyasi/idari) olduğunu unutmayın.
Emlâk-ı kadime (eski mülkler/emlâk-ı hâkânî) ile II. Abdülhamid döneminde sonradan edinilen emlâk-ı seniyyenin sonradan Maliye'ye devrediliş süreçlerini ayırt edin.
Hazine-i Hassa'nın 1909'da nezaretten umumi müdürlüğe dönüştürüldüğünü ve 3 Mart 1924'te tamamen kaldırıldığını zaman çizelgesi olarak iyi kavrayın.
